Cipreswolfsmelk

Hoe herken je een cipreswolfsmelk?

Groeivorm

Lage, dichte mat van rechtopstaande stengels, 20–30 cm hoog, die zich ondergronds steeds verder uitbreidt.

Blad

Smal en lijnvormig, 1–3 cm, frisgroen tot blauwgroen en dicht op de stengel; geel tot oranje in de herfst.

Bloem

Kleine geelgroene schermen met ronde schutbladeren, van april tot juni; later oranje tot rood aangelopen.

Wortels

Kruipende wortelstokken die nieuwe scheuten maken, soms een flink eind van de moederplant.

Melksap

Wit, irriterend melksap in alle delen van de plant.

Bloei: april–juni · Planten: maart–april en september–oktober · Snoeien: maart en juni–juli

Waarom in je tuin?

• Een taaie bodembedekker voor arme, droge en zonnige plekken waar weinig anders wil groeien.
• Fijn, vederachtig blad dat zacht oogt tussen stenen, grind en siergrassen.
• Lange bloei van april tot juni, met geelgroene schermen die later rood aanlopen.
• Inheems: bijen en zweefvliegen bezoeken de bloemen, en de rupsen van de zeldzame wolfsmelkpijlstaart leven van het blad.
• Erg droogtebestendig en volledig winterhard, met een gele tot oranje herfstkleur.

Waar staat een cipreswolfsmelk graag?

• Volle zon; in de schaduw groeit hij slap en bloeit hij weinig.
• Arme zand- of leemgrond, zuur, neutraal of kalkrijk; hoe armer de grond, hoe compacter hij blijft.
• Droge grond die goed draineert; natte, zware grond verdraagt hij slecht.
• Plant op 30–40 cm van elkaar; daarna vult hij de ruimte zelf.
• Kies een plek waar hij mag uitlopen, zoals een droog talud, een grindtuin of een vak tussen verharding, niet naast kleine, tere planten.

Licht

Zon

Grondsoort

Zand of leem

Zuurtegraad

Niet kieskeurig

Vocht

Droog

Grootte

0,3 m hoog, 0,6 m breed

Winterhard

Winterhard (tot -35 °C)

Mooi samen met

• Blauw schapengras: Blauwgrijze pollen die mooi afsteken tegen het fijne, frisgroene blad.
• Kattenkruid: Lavendelblauwe bloemen op dezelfde droge, zonnige plek; sterk genoeg om naast hem te staan.
• Tijm: Een lage, geurige mat voor tussen stenen; ook een bijenplant.
• Hemelsleutel: Een stevige vetplant die bloeit in de late zomer, als de wolfsmelk al lang uitgebloeid is.

Hoe en wanneer plant je een cipreswolfsmelk?

Planten in maart–april en september–oktober.

1. Plant in maart–april of in september–oktober.
2. Draag handschoenen tegen het melksap.
3. Wil je hem in toom houden, graaf dan eerst een wortelbegrenzing van minstens 30 cm diep in, of plant hem in een emmer zonder bodem.
4. Graaf een plantgat iets groter dan de kluit; geef geen compost of mest, arme grond is beter.
5. Zet de plant even diep als in de pot, houd 30–40 cm afstand en geef goed water.
6. Mulch met grind of split in plaats van compost.

Verzorgen

Water

Alleen de eerste weken na het planten bij droogte. Daarna nooit meer nodig.

Bemesten

Niet doen: mest maakt hem slap en laat hem nog harder woekeren.

Mulchen

Een laag grind houdt de voet droog en onkruid weg.

Uitgebloeide bloemen

Scheer de schermen na de bloei in juni–juli af om uitzaaien te beperken en de mat compact te houden.

Indammen

Steek elk voorjaar en elke herfst de uitlopers buiten de gewenste plek uit, met wortel en al.

Tip: Plant hem waar hij mag uitlopen, bijvoorbeeld op een droog talud of in een grindvak met verharding rondom: dan wordt zijn woekerdrang een voordeel.

Wanneer snoei je een cipreswolfsmelk?

Snoeimaanden: maart en juni–juli.

Wanneer: Na de bloei in juni–juli scheer je de uitgebloeide schermen af. In maart knip je de dode stengels van vorig jaar weg.

Hoe:

• Scheer de uitgebloeide schermen met een heggenschaar of grasschaar af tot net boven het blad.
• Zo zaait hij minder uit en blijft de mat dicht en laag.
• Knip in maart de dode stengels kort af, voor de nieuwe scheuten verschijnen.
• Draag handschoenen en een bril, en was na afloop je handen en je gereedschap.

Let op: Laat snoeiafval niet rondslingeren waar kinderen of dieren erbij kunnen, en gooi het nooit in een weide of bij voer voor dieren.

Snoeien: wanneer en hoe · Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Scheiden

In maart–april of in september: steek een stuk wortelstok met scheuten af en plant het elders. Het slaat zo goed als altijd aan.

Zaaien

Kan in het voorjaar buiten in een pot, maar is zelden nodig: hij zaait zich vanzelf uit.

Hoe komt een cipreswolfsmelk de winter door?

Winterhard tot −35 °C.

• Uiterst winterhard, tot ongeveer −35 °C: in België nooit bescherming nodig.
• De stengels sterven in de winter af; in het voorjaar loopt hij opnieuw uit vanuit de wortelstokken.
• Natte, zware grond in de winter is het enige risico: dan kan de voet rotten.
• In een pot of bak overwintert hij buiten zonder problemen, als het water weg kan.

Ziektes en plagen

• Woekeren: Uitlopers duiken op tussen andere planten en in het gazon. Steek ze regelmatig uit en gebruik een wortelbegrenzing.
• Roest: Gedrongen, onvertakte stengels met gelige, kortere bladeren die niet bloeien: een roestschimmel. Steek aangetaste stengels met wortel en al uit.
• Slappe groei: Te veel schaduw of te rijke grond. Verplant naar een zonnige, arme plek.
• Wortelrot: In natte grond rot de voet en vallen stengels om. Zorg voor een goede afwatering of verplant.

Het jaar rond

• Maart: Dode stengels kort afknippen. Planten of scheiden.
• April: Bloei begint. Planten. Uitlopers buiten de plek uitsteken.
• Mei: Volle bloei. Bijen en zweefvliegen op de bloemen.
• Juni: Laatste bloei. Uitgebloeide schermen afscheren.
• Juli: Afscheren als dat nog niet gebeurde. Zaailingen wieden.
• September: Planten of scheiden. Uitlopers uitsteken.
• Oktober: Herfstkleur geel tot oranje. Planten.
• November: De stengels sterven af. Rust.

Eetbaar en bruikbaar

Niet eetbaar. Alle delen van wolfsmelk bevatten een wit melksap dat giftig en bijtend is. Op de huid geeft het roodheid, jeuk en soms blaren; in de ogen is het zeer pijnlijk en kan het hoornvlies beschadigd raken. Draag bij elk werk aan de plant handschoenen, lange mouwen en liefst een bril, wrijf niet in je ogen, was daarna je handen en je snoeischaar, en leer kinderen geen stengels af te breken. Krijg je melksap in je ogen, spoel ze dan meteen minstens een kwartier met lauw stromend water en ga naar een arts. Inslikken geeft een branderige mond, braken en buikpijn, ook bij honden en katten; paarden en vee worden er ziek van: gooi snoeiafval nooit in een weide. Bij inslikken: bel meteen het Antigifcentrum (in België 070 245 245) of je huisarts.

Goed voor dieren

Bijen

Nectar en stuifmeel voor honingbijen en wilde bijen.

Wist je dat?

• De naam cyparissias verwijst naar de cipres: de fijne, dicht opeenstaande bladeren doen denken aan een minicipres.
• Cipreswolfsmelk is een belangrijke waardplant van de wolfsmelkpijlstaart, een nachtvlinder waarvan de opvallend gekleurde rupsen het giftige blad eten.
• Een roestschimmel van erwten gebruikt cipreswolfsmelk als tussenwaard: aangetaste stengels blijven onvertakt, krijgen kortere, gelige bladeren en bloeien niet.