Calathea

Hoe herken je een calathea?

Groeivorm

Compacte, pollenvormige bladplant van ongeveer 40 cm hoog en breed, met bladeren op lange stelen vanuit de grond.

Blad

Ovaal tot lancetvormig, 15–25 cm, met een golvende rand; bovenop donkergroen, onderop paarsrood.

Bloem

Felle oranje schutbladen met kleine bloemen, in een bloeiaar op een lange steel boven het blad, van mei tot augustus.

Beweging

De bladeren staan overdag horizontaal en vouwen zich ’s avonds omhoog; dat is normaal.

Wortels

Dikke, vlezige wortels vanuit een kort wortelstok; ze houden niet van natte voeten.

Bloei: mei–augustus · Planten: april–mei

Waarom in je tuin?

• Felle oranje bloeiaren die weken meegaan en kleur geven in een groene hoek.
• Donkergroen, golvend blad met een paarsrode onderkant, ook zonder bloemen mooi.
• Blijft compact: 40 cm hoog en breed, ook geschikt voor een plank of tafel.
• Bloeit van mei tot augustus en is dan een blikvanger in huis.
• Het blad beweegt met het licht: ’s avonds vouwt het zich omhoog.

Waar staat een calathea graag?

• Veel licht maar geen directe zon: een lichte plek bij een noord- of oostraam of ver van een zuidraam. Zon verbrandt het blad.
• Losse, humusrijke, licht zure grond die vocht vasthoudt maar goed doorlaat: potgrond met turf en perliet.
• Warm: 18–25 °C en nooit onder 15 °C. Geen tocht en geen koude vensterbank in de winter.
• Hoge luchtvochtigheid, liefst boven de 60 %: een kiezelbak, luchtbevochtiger of badkamer met raam helpt.

Licht

Licht, zonder felle zon

Potgrond

Gewone potgrond of luchtige, humusrijke potgrond

Zuurtegraad

Zuur of neutraal

Water geven

Gewoon of veel

Grootte

0,4 m hoog, 0,4 m breed

Temperatuur

Minimum 15 °C

Mooi samen met

• Pijlwortel (Maranta): Een verwante plant met bewegend blad en dezelfde warmte en vochtigheid.
• Varens: Een frisgroene tegenhanger voor een vochtige hoek.
• Fittonia: Een laagblijvende bladplant met dezelfde warme, vochtige plek.
• Peperomia: Compacte bladplant voor dezelfde lichte plek zonder zon.

Hoe en wanneer plant je een calathea?

Planten in april–mei.

1. Verpot in april–mei, als de wortels de pot vullen; een jonge plant om de 1–2 jaar.
2. Kies een pot met gaten in de bodem, een maat groter dan de vorige; leg onderin kleikorrels voor afwatering.
3. Gebruik een luchtige, licht zure potgrond met veel organisch materiaal en perliet.
4. Zet de plant even diep als eerst en druk de grond zachtjes aan zonder de wortels te beschadigen.
5. Geef lauw, kalkarm water en zet hem op een lichte, warme plek zonder zon.

Verzorgen

Water

Houd de grond gelijkmatig vochtig, maar nooit nat. Gebruik regenwater, gefilterd of afgekoeld gekookt water: kraanwater geeft bruine bladranden.

Luchtvochtigheid

Zorg voor minstens 60 % luchtvochtigheid met een kiezelbak of luchtbevochtiger. Besproeien helpt maar even.

Bemesten

Van april tot september om de 2–4 weken een halve dosis voeding voor bladplanten. Niet in de winter.

Schoonhouden

Veeg stof af met een vochtige doek; zo ademt het blad beter en blijven spint en bladluis weg.

Uitgebloeide bloemen

Knip een verwelkte bloeiaar met de steel af, vlak boven de grond.

Tip: Gebruik regenwater of gefilterd water en zorg voor hoge luchtvochtigheid. Geef de plant veel licht, maar nooit directe zon, en zet hem uit de tocht.

Wanneer snoei je een calathea?

Wanneer: Je snoeit nauwelijks; verwijder naar behoefte oude of beschadigde bladeren.

Hoe:

• Knip gele, bruine of beschadigde bladeren met de steel af, vlak boven de grond.
• Knip uitgebloeide bloeiaren met de steel af, vlak boven de grond.
• Haal bruine bladranden zo nodig netjes bij met een scherpe schaar langs de natuurlijke vorm.
• Knip nooit gezonde bladeren weg: de plant heeft ze nodig.

Let op: Gebruik een schone schaar en snijd altijd bij de voet, niet halverwege de steel.

Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Delen

In april–mei bij het verpotten: haal de plant uit de pot, verdeel de kluit voorzichtig in stukken met wortels en minstens 3–4 bladeren en pot ze apart. Houd ze warm, vochtig en beschut tot ze doorgroeien.

Hoe komt een calathea de winter door?

• Niet winterhard: de minimumtemperatuur is 15 °C. Hij mag nooit buiten overwinteren.
• Houd hem warm (18–20 °C) en licht, uit de buurt van een koud raam of tocht.
• Geef minder water en bemest niet: de grond mag oppervlakkig iets drogen.
• Zorg bij centrale verwarming voor extra luchtvochtigheid, want droge lucht geeft bruine bladranden.

Ziektes en plagen

• Bruine bladranden: Droge lucht of kraanwater met veel kalk of fluoride. Verhoog de luchtvochtigheid en gebruik regenwater of gefilterd water.
• Krullend blad: Teken van dorst, droge lucht of tocht. Geef water, zet een kiezelbak neer en houd de plant uit de tocht.
• Spint: Fijn spinrag en gespikkeld blad bij droge, warme lucht. Spoel het blad af of veeg het schoon en verhoog de luchtvochtigheid.
• Gele bladeren: Oude bladeren worden vanzelf geel. Veel gele bladeren: te nat of te weinig licht. Laat de grond iets opdrogen en zet hem lichter.
• Geen nieuwe bloei: Binnen is opnieuw laten bloeien moeilijk. Zorg voor veel licht, warmte en luchtvochtigheid en neem genoegen met het mooie blad.

Het jaar rond

• Januari: Rust: warm houden, minder water, niet bemesten.
• Februari: Rust. Luchtvochtigheid in de gaten houden.
• Maart: Langzaam weer meer water. Nog niet bemesten.
• April: Verpotten of delen. Beginnen met bemesten.
• Mei: Eerste bloei mogelijk. Om de 2–4 weken bemesten.
• Juni: Bloei. Water en luchtvochtigheid op peil houden.
• Juli: Bloei. Uit de zon houden.
• Augustus: Laatste bloei. Uitgebloeide bloeiaren afknippen.
• September: Minder bemesten.
• Oktober: Bemesten stoppen. Uit de koude tocht zetten.
• November: Rust. Weinig water, warm houden.
• December: Rust: warm, licht en zonder tocht.

Wist je dat?

• De soortnaam ‘crocata’ betekent saffraankleurig en verwijst naar de oranje bloeiaren.
• Veel calathea’s zijn sinds 2012 ondergebracht in het geslacht Goeppertia, genoemd naar de Duitse plantkundige Heinrich Göppert.
• De bladeren van deze plantenfamilie bewegen met het licht: ze vouwen zich ’s avonds omhoog en zakken overdag weer.