Damastbloem

Hoe herken je een damastbloem?

Groeivorm

Tweejarige of kortlevende vaste plant: eerst een bladrozet, het tweede jaar rechte, vertakte stengels tot 80 cm, zo’n 40 cm breed.

Blad

Lancetvormig, 5–15 cm, donkergroen en licht behaard, met een fijn getande rand.

Bloem

Losse trossen aan de stengeltoppen, van mei tot juli; elke bloem van zo’n 2 cm heeft vier kroonblaadjes in een kruis.

Kleur

Lila tot paars, soms wit; er bestaan ook dubbelbloemige vormen.

Geur

Zoet en kruidig, het sterkst bij valavond en ’s nachts.

Vrucht

Lange, smalle hauwen vol zaad, die in de zomer openspringen.

Bloei: mei–juli · Zaaien: april–juni · Planten: september–oktober · Snoeien: juli

Waarom in je tuin?

• Geurt heerlijk zoet, vooral ’s avonds: plant haar bij een terras of een zitplek.
• Bloeit in mei–juli, in het gat tussen de voorjaarsbloeiers en de zomerborder.
• Lokt bijen, hommels en vlinders; het oranjetipje legt er zijn eitjes op.
• Groeit in zon en halfschaduw en op bijna elke tuingrond.
• Zaait zich zelf uit, zodat je elk jaar bloemen hebt zonder opnieuw te zaaien.

Waar staat een damastbloem graag?

• Zon of halfschaduw; ook in lichte schaduw aan een bosrand of onder hoge struiken groeit ze goed.
• Elke gewone tuingrond: zand, leem of klei, zuur tot kalkrijk.
• Normaal vochtig; in de volle zon bij droogte wat water geven.
• Plant 30–40 cm uit elkaar, liefst in groepjes, dicht bij een terras of raam om van de geur te genieten.

Licht

Zon en halfschaduw

Grondsoort

Zand, leem of klei

Zuurtegraad

Niet kieskeurig

Vocht

Normaal

Grootte

0,8 m hoog, 0,4 m breed

Winterhard

Winterhard (tot -25 °C)

Mooi samen met

• Akelei: Bloeit tegelijk en zaait zich net zo makkelijk uit.
• Vingerhoedskruid: Nog een tweejarige voor halfschaduw, met hoge aren naast de losse trossen.
• Judaspenning: Ook een kruisbloemige tweejarige: samen een lila voorjaarsbeeld en voedsel voor het oranjetipje.
• Rozen: De lila wolk en de avondgeur passen in een romantische border bij oude rozen.
• Vergeet-mij-nietje: Een blauwe onderlaag in mei aan de voet van de damastbloem.

Hoe en wanneer plant je een damastbloem?

Planten in september–oktober.

1. Zaai in april–juni, liefst in mei–juni, dun ter plaatse of op een zaaibed; dek het zaad nauwelijks af.
2. Dun de zaailingen uit of verspeen ze, zodat ze 30–40 cm ruimte krijgen.
3. Zet de jonge planten in september–oktober op hun vaste plek; de bloei volgt het jaar erna.
4. Graaf een plantgat iets groter dan de kluit en zet de plant even diep als ze stond.
5. Druk de grond aan en geef meteen goed water.

Verzorgen

Water

Jonge planten bij droogte water geven. Gevestigde planten redden zich, behalve bij lange droogte.

Bemesten

Weinig nodig: een schep compost in het voorjaar volstaat.

Steun

Op een winderige plek of rijke grond kunnen de stengels omvallen: zet er een paar takken of een plantensteun bij.

Uitgebloeide bloemen

Knip de bloeistengels na de bloei af als je geen zaailingen wilt; laat er een paar staan als ze zich mag uitzaaien.

Zaailingen

Houd elk jaar een paar zaailingen aan: zo blijft de damastbloem in je tuin, ook als de oude planten verdwijnen.

Tip: Plant de damastbloem bij een terras, een zitbank of een open raam: de geur komt pas echt vrij bij valavond. Witte vormen vallen in de schemering het meest op.

Wanneer snoei je een damastbloem?

Snoeimaanden: juli.

Wanneer: Na de bloei, in juli. Verder hoef je niet te snoeien.

Hoe:

• Knip uitgebloeide stengels af tot net boven het blad: zo voorkom je dat ze zich overal uitzaait.
• Laat een paar stengels zaad zetten als je volgend jaar nieuwe planten wilt.
• Knip je meteen na de bloei terug, dan leeft de plant soms een jaar langer.

Let op: Laat je alle zaaddozen rijpen, dan staan er volgend jaar zaailingen in de hele border.

Snoeien: wanneer en hoe · Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Zaad

In april–juni dun zaaien ter plaatse of op een zaaibed en de zaailingen in september–oktober verplanten. Het zaad kiemt makkelijk.

Zelf uitzaaien

Laat een paar stengels zaad zetten en verplant de zaailingen in de herfst naar de plek waar je ze wilt.

Stekken

Dubbelbloemige vormen komen niet echt uit zaad: neem in het voorjaar stekjes van jonge scheuten aan de voet en laat ze wortelen in vochtige stekgrond.

Hoe komt een damastbloem de winter door?

Winterhard tot −25 °C.

• Volledig winterhard, tot ongeveer −25 °C: geen bescherming nodig.
• Het bladrozet blijft in de winter vaak groen en loopt in het voorjaar meteen uit.
• Natte, stilstaande grond in de winter kan het rozet doen rotten: kies een plek die goed afwatert.

Ziektes en plagen

• Aardvlooien: Kleine springende kevertjes vreten gaatjes in het blad van jonge planten, vooral bij droog weer. Houd de grond vochtig; oudere planten groeien er overheen.
• Rupsen: Rupsen van witjes en van het oranjetipje eten van blad, knoppen en zaaddozen. Meestal valt de schade mee; het oranjetipje is een welkome gast.
• Slakken: Ze vreten aan zaailingen en jonge rozetten. Raap ze ’s avonds weg.
• Meeldauw: Wit poeder op de bladeren in droge zomers. Knip aangetast blad weg en geef water bij droogte.
• Verdwijnen: Na twee of drie jaar sterft de plant vaak af. Laat elk jaar wat zaad rijpen of zaai opnieuw.

Het jaar rond

• Maart: Rozetten lopen uit. Compost geven.
• April: Zaaien ter plaatse of op een zaaibed. Steun plaatsen.
• Mei: Begin van de bloei. Zaaien voor bloei volgend jaar.
• Juni: Volle bloei; ’s avonds genieten van de geur. Zaaien.
• Juli: Laatste bloei. Uitgebloeide stengels terugknippen of zaad laten rijpen.
• Augustus: Zaad oogsten. Zaailingen water geven bij droogte.
• September: Jonge planten op hun vaste plek zetten.
• Oktober: Planten. Zelfgezaaide zaailingen verplanten.

Goed voor dieren

Bijen

Nectar en stuifmeel voor honingbijen en wilde bijen.

Vlinders

Nectar voor dagvlinders.

Wist je dat?

• De naam Hesperis komt van het Griekse hespera, ‘avond’, naar de geur die vooral ’s avonds vrijkomt.
• Je onderscheidt de damastbloem van de flox, waarmee ze vaak verward wordt, aan de bloem: vier kroonblaadjes in plaats van vijf.
• Ze is een waardplant van het oranjetipje: het vlindertje legt zijn eitjes op de bloemstelen en de rupsen eten van de zaaddozen.