Hyacint

Hoe herken je een hyacint?

Groeivorm

Compacte plant van 20–25 cm hoog en zo’n 10 cm breed, met één stevige bloemstengel per bol; oudere bollen maken er soms meer.

Blad

Vier tot zes brede, riemvormige, glanzend groene bladeren rond de stengel.

Bloem

Een dichte tros van tientallen wasachtige, stervormige klokjes, enkel of gevuld, in maart–april.

Geur

Zeer sterk, zoet en zwaar; in een kleine kamer kan het bijna te veel zijn.

Bol

Dikke, ronde bol met een papierachtige rok, vaak in een tint van de bloemkleur: paarsig bij blauwe rassen, lichter bij witte en gele.

Bloei: maart–april · Planten: september–november

Waarom in je tuin?

• Een van de sterkst geurende voorjaarsbloemen: een paar bollen bij de voordeur geuren de hele ingang vol.
• Felle, zuivere kleuren in maart–april, als de tuin nog kaal is.
• Ideaal in potten en bakken, en binnen op een hyacintenglas.
• Een vroege bron van nectar en stuifmeel voor hommels en bijen.
• Een geurige snijbloem voor een klein vaasje.
• Winterhard en makkelijk: planten in de herfst en genieten in het voorjaar.

Waar staat een hyacint graag?

• Zon of halfschaduw; in de zon blijven de stengels korter en steviger.
• Goed doorlatende grond: zand, leem of klei, neutraal tot kalkrijk. In natte grond rotten de bollen.
• Normaal vochtig in het voorjaar en eerder droog in de zomer, als de bol rust.
• Plant 10–15 cm uit elkaar, in groepjes van vijf tot tien, of dicht opeen in een pot.

Licht

Zon en halfschaduw

Grondsoort

Zand, leem of klei

Zuurtegraad

Neutraal of kalkrijk

Vocht

Normaal

Grootte

0,25 m hoog, 0,1 m breed

Winterhard

Winterhard (tot -25 °C)

Mooi samen met

• Tulpen: Bloeien deels tegelijk en geven hoogte boven de compacte hyacinten.
• Druifjes: Een blauw tapijt aan de voet, vooral mooi bij witte of roze hyacinten.
• Hoornviooltje: Bloeit al in de herfst en bedekt de grond rond de bollen in een pot.
• Narcissen: Geel en blauw: een klassieke voorjaarscombinatie.
• Vergeet-mij-nietje: Een zachtblauwe wolk tussen de stevige trossen.

Hoe en wanneer plant je een hyacint?

Planten in september–november.

1. Plant van september tot november, liefst als de grond wat afgekoeld is; oktober is ideaal.
2. Draag handschoenen: de buitenste rokken van de bol kunnen jeuk geven.
3. Graaf een plantgat of een brede kuil en leg de bollen met de punt naar boven 15 cm diep.
4. Hou 10–15 cm tussen de bollen; in een pot mogen ze bijna tegen elkaar staan.
5. In zware grond leg je een laagje grof zand onder de bollen.
6. Druk de grond aan en giet aan als het droog is.

Verzorgen

Water

In de tuin meestal niet nodig. In potten de grond licht vochtig houden, nooit kletsnat.

Bemesten

Niet nodig. Wie wil, strooit bij het uitlopen wat compost of bollenmest.

Uitgebloeide bloemen

Knip de bloemstengel na de bloei af, zodat de bol geen zaad maakt.

Blad

Laat het blad minstens zes weken na de bloei staan, tot het geel wordt: zo laadt de bol zich op.

Steun

Zware, gevulde trossen in potten of binnen kunnen omvallen; een dun stokje helpt.

Tip: Wil je met Kerstmis bloeiende hyacinten? Koop in september voorbehandelde bollen, zet ze op glas, koel en donker, en haal ze pas naar de warme kamer als de knop een paar centimeter boven de bol uitsteekt.

Wanneer snoei je een hyacint?

Wanneer: Snoeien is niet nodig. Knip in april–mei de uitgebloeide bloemstengel af en haal het blad pas weg als het geel is, meestal in juni.

Hoe:

• Knip de uitgebloeide tros met stengel en al af, zo laag mogelijk.
• Laat het blad staan tot het vanzelf geel en slap wordt.
• Haal het afgestorven blad daarna weg of trek het voorzichtig los.

Let op: Knip het blad niet groen af en bind het niet samen: dan blijft de bol klein en bloeit hij volgend jaar slecht.

Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Broedbolletjes

Hyacinten maken maar weinig en langzaam broedbolletjes. Neem ze in juni af als het blad dood is en plant ze in de herfst opnieuw; ze bloeien pas na enkele jaren.

Hollen en kerven

Kwekers snijden in de zomer de onderkant van de bol uit of kerven hem kruiselings in. Op de wonde groeien tientallen bolletjes, die pas na een paar jaar bloeien. Een leuk experiment, maar het vraagt geduld.

Hoe komt een hyacint de winter door?

Winterhard tot −25 °C.

• Volledig winterhard, tot ongeveer −25 °C: in de volle grond hoef je niets te doen.
• Bollen in potten zijn gevoeliger, want de hele pot kan doorvriezen. Zet de pot tegen een muur of wikkel hem in jute.
• Op glas of in een pot binnen: zet de bollen eerst 8–10 weken koel en donker, tot de knop een paar centimeter uit de bol steekt, en haal ze pas dan naar een lichte kamer.
• Hyacinten die binnen gebloeid hebben, plant je na de bloei in de tuin: ze bloeien er later opnieuw, maar losser.

Ziektes en plagen

• Bolrot: Zachte, stinkende of beschimmelde bollen en planten die niet opkomen. De oorzaak is bijna altijd natte grond: plant op een doorlatende plek en gooi zachte bollen weg.
• Slakken: Gaten in blad en bloemen. ’s Avonds rapen helpt.
• Bloem blijft steken: Binnen blijft de tros tussen het blad zitten. De bol kreeg te weinig koude weken of kwam te vroeg in de warmte: geef hem eerst genoeg tijd koel en donker.
• Losse trossen: In het tweede jaar worden de trossen ijler en losser. Dat is normaal en geen ziekte; voor strakke trossen in potten plant je elk jaar nieuwe bollen.
• Jeuk: Rode, jeukende huid na het planten of na het snijden van bloemen. Draag handschoenen en was je handen.

Het jaar rond

• Januari: Bollen op glas of in pot naar een lichte kamer halen als de knop goed zichtbaar is.
• Februari: Binnen bloeien de getrokken hyacinten. Buiten komen de neuzen boven.
• Maart: Eerste bloei in de tuin. Letten op slakken.
• April: Bloei. Uitgebloeide trossen afknippen.
• Mei: Blad laten afsterven. Binnen uitgebloeide bollen in de tuin planten.
• Juni: Geel blad weghalen. Broedbolletjes afnemen.
• September: Bollen kopen en planten. Bollen op glas zetten en koel en donker wegzetten.
• Oktober: Beste maand om te planten, 15 cm diep.
• November: Laatste bollen planten. Potten beschermen tegen strenge vorst.
• December: Getrokken bollen controleren en water bijvullen in hyacintenglazen.

Eetbaar en bruikbaar

Niet eetbaar. Alle delen van de hyacint zijn giftig, vooral de bol: hij geeft braken en diarree, ook bij honden en katten. De rokken van de bol zitten vol naaldvormige kristallen die jeuk en rode vlekken op de huid geven: draag handschoenen bij het planten en was daarna je handen. De bol lijkt op een ui, maar ruikt er niet naar: bewaar bollen nooit bij de groenten, en zet een hyacint op glas buiten het bereik van kleine kinderen en katten. Bij inslikken: bel meteen het Antigifcentrum (in België 070 245 245) of je huisarts.

Goed voor dieren

Bijen

Nectar en stuifmeel voor honingbijen en wilde bijen.

Wist je dat?

• De naam verwijst naar de Griekse mythe van Hyakinthos, een jongeman die per ongeluk door een werpschijf van Apollo werd gedood. Uit zijn bloed zou een bloem gegroeid zijn.
• In de 18de eeuw was de hyacint in Holland een modebloem: voor zeldzame, vooral gevulde rassen werden toen hoge prijzen betaald.
• Op een hyacintenglas mag de onderkant van de bol het water net niet raken: de wortels zoeken zelf het water, en een natte bol gaat rotten.