Hoornviooltje

Hoe herken je een hoornviooltje?

Groeivorm

Lage, losse pol van ongeveer 15 cm hoog en 30 cm breed, met kruipende stengels.

Blad

Eirond, gekarteld en frisgroen.

Bloem

Viooltjes van 2–4 cm op lange stelen, met achteraan een lange, dunne spoor.

Kleur

Lilablauw, paars, wit, geel en tweekleurig.

Levensduur

Vrij kortlevend: na enkele jaren vernieuwen.

Bloei: april–oktober · Oogst en vruchten: april–september · Zaaien: februari–maart · Planten: maart–mei en september–oktober · Snoeien: juli

Waarom in je tuin?

• Bloeit van april tot oktober: een van de langst bloeiende vaste planten.
• Bijen bezoeken de bloemen.
• De bloempjes zijn eetbaar en staan mooi in salades en op taarten.
• Laag en los: ideaal als onderbeplanting bij rozen en vooraan in de border.
• Winterhard tot ongeveer −20 °C en makkelijk te vermeerderen.

Waar staat een hoornviooltje graag?

• Zon of lichte halfschaduw; op een hete, droge plek is de bloei korter.
• Voedzame, humusrijke leem- of kleigrond, neutraal tot kalkrijk.
• Gelijkmatig vochtig: niet laten uitdrogen in de zomer, en in de winter geen stilstaand water.
• Plant 20–25 cm uit elkaar.

Licht

Zon en halfschaduw

Grondsoort

Leem of klei

Zuurtegraad

Niet kieskeurig

Vocht

Normaal

Grootte

0,15 m hoog, 0,3 m breed

Winterhard

Winterhard (tot -20 °C)

Mooi samen met

• Rozen: Een klassieke onderbeplanting die de kale voet van de rozen bedekt.
• Vrouwenmantel: Zachtgroen blad en gele schermen naast de viooltjes.
• Ooievaarsbek: Bloeit ook lang, in vergelijkbare kleuren.
• Tulpen: In het voorjaar bloeien de viooltjes al onder de tulpen.

Hoe en wanneer plant je een hoornviooltje?

Planten in maart–mei en september–oktober.

1. Plant in maart–mei of in september–oktober, als de grond niet bevroren of te nat is.
2. Maak een plantgat iets groter dan de kluit en meng er compost door.
3. Zet de plant even diep als in de pot, 20–25 cm uit elkaar, en druk aan.
4. Geef meteen water en hou de grond de eerste weken vochtig.
5. Een dunne laag compost rond de planten houdt de grond koel en vochtig.

Verzorgen

Water

Giet bij droogte, liefst ’s ochtends aan de voet.

Bemesten

In maart een laagje compost; na de snoeibeurt in juli nog eens wat compost of organische mest.

Uitgebloeide bloemen

Haal ze regelmatig weg, dan bloeit hij maandenlang door.

Potten

In potten vaker water en van mei tot augustus om de twee weken bloemenmest.

Vernieuwen

Oudere pollen worden ijl en bloeien minder: vernieuw ze om de twee à drie jaar door te scheuren of te stekken.

Tip: Pluk de bloempjes voor de keuken ’s ochtends, als ze fris zijn, en gebruik alleen planten die niet bespoten zijn.

Wanneer snoei je een hoornviooltje?

Snoeimaanden: juli.

Wanneer: In juli, als de plant lang en slap wordt. Tijdens de bloei haal je geregeld uitgebloeide bloempjes weg.

Hoe:

• Knip de hele plant terug tot een paar centimeter boven de grond.
• Geef daarna water en wat compost.
• Na enkele weken loopt hij fris uit en bloeit hij opnieuw tot in de herfst.

Snoeien: wanneer en hoe · Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Zaaien

In februari–maart binnen bij 15–20 °C; dek het zaad licht af. Hij zaait zich ook zelf uit, maar rassen komen niet altijd zuiver terug.

Stekken

In juli–augustus: stekjes van 5 cm van niet-bloeiende scheuten aan de voet, in vochtige stekgrond op een beschaduwde plek.

Scheuren

In maart–april of september: oudere pollen opgraven en in stukken met wortels verdelen.

Hoe komt een hoornviooltje de winter door?

Winterhard tot −20 °C.

• Winterhard tot ongeveer −20 °C: in Belgische winters is geen bescherming nodig.
• Laat het blad in de herfst staan; het beschermt het hart van de plant.
• In potten: zet de pot tegen een muur en zorg dat hij niet in het water staat.
• Het is een vrij kortlevende vaste plant: vernieuw hem na enkele jaren.

Ziektes en plagen

• Slakken: Vreten aan blad en bloemen, vooral in het voorjaar. Raap ze ’s avonds weg.
• Bladluis: Op jonge scheuten en knoppen. Spuit ze af met water of laat lieveheersbeestjes hun werk doen.
• Meeldauw: Een witte waas op het blad in droge zomers. Geef water aan de voet en knip aangetaste delen weg.
• Lange, slappe plant: Gebeurt vaak midden in de zomer. Knip in juli terug tot een paar centimeter en geef compost.

Het jaar rond

• Februari: Zaaien binnen bij 15–20 °C.
• Maart: Planten. Compost geven. Pollen scheuren.
• April: Bloei begint. Planten.
• Mei: Uitgebloeide bloempjes weghalen. Letten op slakken.
• Juni: Volle bloei. Water geven bij droogte.
• Juli: Lange, slappe planten terugknippen. Stekken nemen.
• Augustus: Nieuwe bloei. Water geven bij droogte.
• September: Planten en oude pollen scheuren.
• Oktober: Laatste bloei. Planten.

Eetbaar en bruikbaar

Bloemen (april–september)

Pluk de bloempjes van april tot september, telkens als ze net open zijn; hoe meer je plukt, hoe langer de plant bloeit. Ze smaken mild, wat zoet en fris, en zijn vooral mooi: op salades, soep, taart, in ijsblokjes of op een boterham met zachte kaas. Ook de bloemen van hoornviooltjes en tuinviooltjes zijn eetbaar.

Bewaring

Pluk de bloempjes vlak voor gebruik; in een doosje met een vochtig keukenpapier blijven ze een dag goed in de koelkast. Je kan ze ook persen of konfijten, zoals Maartse viooltjes.

Let op: De bloemen zijn eetbaar in gewone hoeveelheden; eet er niet te veel tegelijk van, want de plant bevat saponinen. Eet geen zaden of wortels. Gebruik bloemen van planten die niet bespoten zijn: laat viooltjes uit het tuincentrum eerst enkele weken uitgroeien.

Eten en gebruiken doe je op eigen risico: zie de gebruiksvoorwaarden.

Recepten

• Lentesalade met viooltjes (Gerecht · 4 personen · 15 min)

Goed voor dieren

Bijen

Nectar en stuifmeel voor honingbijen en wilde bijen.

Wist je dat?

• Cornuta betekent ‘gehoornd’: dat slaat op de lange spoor achteraan de bloem.
• Veel kleinbloemige tuinviolen zijn kruisingen waarin het hoornviooltje meedoet.
• De bloempjes zijn eetbaar en staan mooi in salades, op taarten of ingevroren in ijsblokjes.