Hortensia

Hoe herken je een hortensia?

Groeivorm

Ronde, dichte struik van 1–2 m met dikke stengels vanuit de voet.

Blad

Tegenoverstaand, eivormig, 10–20 cm, grof getand en glanzend.

Schors

Dikke, lichtbruine stengels.

Bloem

Grote schermen in roze, blauw of wit, juni–september: op zure grond blauw, op kalkrijke grond roze. Bolhortensia’s hebben ronde bollen, schermhortensia’s platte schermen met kleine bloempjes in het midden.

Vrucht

Kleine doosvruchten.

Verschil met de pluimhortensia

De pluimhortensia (Hydrangea paniculata) heeft kegelvormige witte pluimen en bloeit op nieuw hout.

Bloei: juni–september · Snoeien: maart–april

Herkennen per kenmerk: Paarse of blauwe bloemen

Lijkt op, maar is het niet

• Pluimhortensia (Hydrangea paniculata): kegelvormige witte pluimen; bloeit op nieuw hout.

Waarom in je tuin?

• Weken aan een stuk bloei, van juni tot in september.
• Een van de weinige grote bloeiers voor halfschaduw.
• De bloemen laten zich mooi drogen en houden lang hun kleur.
• Schermhortensia’s lokken met hun kleine, vruchtbare bloempjes ook insecten.

Waar staat een hortensia graag?

• Halfschaduw is ideaal: ochtendzon is prima, maar felle middagzon verschroeit blad en bloemen.
• Vochtige, humusrijke grond die nooit uitdroogt.
• Op zure grond bloeien gekleurde rassen blauw, op kalkrijke grond roze.
• Een beschutte plek, uit de koude oostenwind, beschermt de bloemknoppen tegen late vorst.

Licht

Halfschaduw

Grond

Elke tuingrond

Vocht

Vochtig tot nat

Grootte

2 m hoog, 1,5 m breed

Winterhard

In heel België, geen bescherming nodig

Mooi samen met

• Pluimhortensia: Bloeit later, op nieuw hout, en verdraagt meer zon.
• Klimhortensia: Voor de schaduwrijke muur erachter, met witte schermen in juni.
• Japanse esdoorn: Houdt van dezelfde halfschaduw en vochtige grond, met fijn blad en herfstkleur.
• Varens: Fijn groen voor de schaduwrijke voet.

Past goed bij, en liever niet bij

Past goed bij

• Past aan de rand van of onder de lichte kroon van: ginkgo, vederesdoorn, es, valse christusdoorn, spaanse aak, witte esdoorn

Hoe en wanneer plant je een hortensia?

1. Plant in het voorjaar of in de vroege herfst, met kluit of uit pot.
2. Graaf een ruim plantgat en meng er compost of bladaarde door.
3. Zet de plant even diep als in de pot en druk de grond aan.
4. Geef meteen veel water en houd de grond het eerste jaar vochtig; een laag mulch helpt.

Verzorgen

Water

Ruim bij droogte, liefst regenwater. Slap blad op een hete middag herstelt vaak ’s avonds; blijft het slap, geef dan water.

Bemesten

In het voorjaar wat compost of een meststof voor hortensia’s; niet te veel stikstof.

Blauwe kleur

Voor blauwe bloemen: geef regenwater en eventueel een middel met aluminiumsulfaat. Op kalkrijke grond lukt blauw nauwelijks: kies daar een roze of wit ras.

Oude bloemen

Laat de uitgebloeide schermen in de winter staan: ze beschermen de knoppen eronder tegen vorst.

Tip: Pluk bloemen om te drogen pas als ze op het einde van de zomer wat papierachtig aanvoelen: dan drogen ze mooi en houden ze hun kleur.

Wanneer snoei je een hortensia?

Snoeimaanden: maart–april.

Wanneer: In maart–april.

Hoe:

• Knip alleen de oude bloemen weg tot boven het eerste paar dikke knoppen.
• Zaag enkele oude, dunne of dode stengels aan de voet weg; zo blijft de struik jong.
• Pluimhortensia’s en de hortensia ‘Annabelle’ (Hydrangea arborescens) bloeien op nieuw hout: die mag je in maart wel stevig terugknippen.

Let op: Snoei een boerenhortensia niet harder: hij bloeit op het hout van vorig jaar, en wie alle stengels inkort, knipt de bloei weg.

Snoeien: wanneer en hoe · Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Stekken

Neem in juni–augustus kopstekken van 10–15 cm van niet-bloeiende scheuten, haal de onderste bladeren weg en zet ze in vochtige stekgrond; ze wortelen binnen enkele weken.

Afleggen

Buig in de zomer een lage stengel naar de grond, dek hem af met aarde en maak hem het volgende voorjaar los.

Hoe komt een hortensia de winter door?

Winterhard in heel België: geen bescherming nodig.

• Winterhard, maar late vorst kan de bloemknoppen in de stengeltoppen bevriezen: dan bloeit hij die zomer weinig.
• Laat de oude bloemen tot het voorjaar staan en dek jonge planten bij strenge vorst af met vliesdoek.

Ziektes en plagen

• Geen bloei: Meestal door te harde snoei of bevroren knoppen. Knip enkel de oude bloemen weg en bescherm de struik bij late vorst.
• Verbrand of slap blad: Te veel zon of te droog. Geef water, bedek de grond, of verplaats hem naar halfschaduw.
• Dopluis: Witte, wollige eizakjes op de stengels en onder de bladeren in de vroege zomer. Veeg ze weg of knip aangetaste delen af.
• Geel blad met groene nerven: Chlorose op kalkrijke grond. Geef compost of bladaarde en regenwater.

Het jaar rond

• Maart: Snoeien: oude bloemen weg tot boven het eerste paar dikke knoppen.
• April: Laatste snoei; compost geven.
• Mei: Planten; let op late nachtvorst.
• Juni: Bloei begint; water geven bij droogte.
• Juli: Volle bloei; kopstekken nemen.
• Augustus: Blijf water geven; bloemen plukken om te drogen.
• September: Bloei loopt af; de schermen verkleuren groen of roestbruin.
• November: Oude bloemen laten staan tegen de vorst.

Wat kan je ermee?

Tuin en landschap

Zomerbloeier voor halfschaduw en vochtige grond; mooi als droogbloem.

Let op: Licht giftig bij opeten.

Wist je dat?

• De bloemkleur verraadt je bodem: aluminium in zure grond maakt ze blauw.
• De grote, gekleurde ‘bloemblaadjes’ zijn eigenlijk kelkblaadjes van onvruchtbare bloemen; de echte, vruchtbare bloempjes zijn piepklein.
• De naam Hydrangea komt uit het Grieks en betekent ‘watervat’, naar de bekervormige vruchtjes; dat past bij zijn grote dorst.
• Hydrangea komt van het Griekse hydor (water) en angeion (vat), naar de kleine, bekervormige zaaddoosjes.
• De Duitse arts Philipp Franz von Siebold, die voor de Nederlanders in Japan werkte, noemde een hortensia ‘Otaksa’, naar zijn Japanse geliefde Otaki-san.