Algerijnse iris

Hoe herken je een Algerijnse iris?

Groeivorm

Compacte pol van ongeveer 30 cm hoog en 60 cm breed, die langzaam breder wordt.

Blad

Smal, grasachtig en groenblijvend, 30–60 cm lang, donkergroen; de bladeren vallen wat over.

Bloem

Lila tot violetpaarse bloemen van 7–8 cm met gele strepen in de keel, in de winter, van november tot maart.

Geur

De bloemen geuren zacht en zoet.

Wortels

Dunne, kruipende wortelstok die vlak onder het oppervlak ligt.

Bloei: november–maart · Planten: april–mei en september · Snoeien: september–oktober

Waarom in je tuin?

• Bloeit van november tot maart, midden in de winter, wanneer de tuin bijna overal grijs is.
• Lila bloemen met gele keel en een zachte, zoete geur.
• Groenblijvend, grasachtig blad dat het hele jaar fris blijft.
• Houdt van droge, arme grond en veel zon: ideaal voor een warme muur of een grindtuin.
• Bijna onderhoudsvrij en langlevend; de bloemen zijn ook mooi in een vaas.

Waar staat een Algerijnse iris graag?

• Volle zon, bij voorkeur voor een warme, zonnige muur: hoe warmer en droger de zomer, hoe beter de bloei.
• Arme, goed doorlatende grond: zand of leem, neutraal tot kalkrijk. Zware klei of voedselrijke grond geeft veel blad en weinig bloemen.
• Droog: hij verdraagt droogte uitstekend en haat staande nattigheid.
• Beschut tegen koude wind en vooral tegen natte, koude plekken.
• Plant op 40–50 cm van elkaar; hij vormt na enkele jaren een dichte pol.

Licht

Zon

Grondsoort

Zand of leem

Zuurtegraad

Neutraal of kalkrijk

Vocht

Droog

Grootte

0,3 m hoog, 0,6 m breed

Winterhard

Winterhard (tot -15 °C)

Mooi samen met

• Lavendel: Geur en kleur in een zonnige, droge border.
• Vetkruid: Een lage, droogtebestendige plant vooraan in de zon.
• Siergrassen: Fijne halmen als zachte achtergrond.
• Sneeuwklokjes: Bloeien in dezelfde winterperiode.
• Salie: Blauwpaarse aren die passen bij de lila bloemen.

Hoe en wanneer plant je een Algerijnse iris?

Planten in april–mei en september.

1. Plant in april–mei of in september, wanneer de grond niet nat is.
2. Graaf een ondiep plantgat en meng er zand, grind of kalk door voor een betere afwatering; compost is niet nodig.
3. Leg de wortelstok ondiep, zodat de bovenkant bijna aan de oppervlakte ligt en de zon bereikt.
4. Houd 40–50 cm afstand tussen de planten.
5. Geef eenmalig water na het planten en daarna alleen bij langdurige droogte.
6. Mulch niet over de wortelstok; wel is een laagje grind aan de voet toegestaan.

Verzorgen

Water

Bijna nooit: alleen het eerste jaar bij langdurige droogte. Te veel water geeft rot en blad zonder bloemen.

Bemesten

Niet bemesten: arme grond geeft meer bloemen dan voedselrijke.

Oud blad

Knip in september–oktober het oude blad terug tot ongeveer 10–15 cm, zodat de bloemen in de winter zichtbaar zijn.

Slakken

Controleer in de winter op slakken, die de knoppen opeten; zie problemen.

Ongestoord laten

Niet verplanten: hij bloeit na een verplanting soms 1–2 jaar niet.

Tip: Zet hem tegen een warme zuidmuur op arme, droge grond en knip in de herfst het oude blad terug, zodat de bloemen zichtbaar zijn. Bemest hem nooit.

Wanneer snoei je een Algerijnse iris?

Snoeimaanden: september–oktober.

Wanneer: In september of oktober knip je het oude blad terug, zodat de bloemknoppen vrij komen.

Hoe:

• Knip het oude, slordige blad terug tot ongeveer 10–15 cm boven de grond.
• Verwijder dood of bruin blad en uitgebloeide bloemen.
• Knip bloemknoppen in de winter af als je ze in een vaas wilt zetten; ze openen binnen.

Let op: Alle delen zijn giftig, vooral de wortelstok. Draag handschoenen: het sap kan de huid irriteren.

Snoeien: wanneer en hoe · Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Delen

Na de bloei in april–mei of in september de pol opgraven en met een scherp mes in stukken met een bladwaaier en wortelstok delen. Ondiep herplanten. Doe dit alleen als de pol te dicht wordt, want hij bloeit daarna soms 1–2 jaar niet.

Zaaien

Zaden in de herfst zaaien; ze kiemen traag en onregelmatig. Planten bloeien pas na 3 jaar of langer.

Hoe komt een Algerijnse iris de winter door?

Winterhard tot −15 °C: jonge planten beschermen.

• Winterhard tot ongeveer −15 °C: in de meeste Belgische winters redt hij het zonder bescherming, zeker tegen een warme muur.
• Bij strenge vorst kunnen open bloemen beschadigen; de knoppen overleven doorgaans. Dek bij vorst af met een vliesdoek.
• In een pot: zet hem onder dak, in een koude, lichte serre of veranda, zodat de bloemen beschermd zijn tegen regen en slakken.

Ziektes en plagen

• Slakken: Slakken eten de knoppen en bloemen in de winter op. Slakken rapen, een barrière van schelpengrit leggen of een slakkenval plaatsen.
• Geen bloemen: Meestal te veel voeding of water, te veel schaduw of een koele zomer. Niet bemesten, op een zonnige plek zetten en droog houden.
• Wortelstokrot: Het blad wordt geel en de wortelstok stinkt na een natte periode. Zorg voor een goed doorlatende grond.
• Vorstschade: De open bloemen bruinen bij strenge vorst. Dek af met een vliesdoek of knip de knoppen en zet ze binnen in een vaas.

Het jaar rond

• Januari: Bloei. Letten op slakken.
• Februari: Bloei. Knoppen binnen zetten in een vaas.
• Maart: Einde van de bloei. Uitgebloeide bloemen verwijderen.
• April: Planten of delen na de bloei.
• Mei: Planten of delen. De zon laat de wortelstok rijpen.
• Juni: Niets doen. Niet water geven.
• Juli: Droog en warm laten staan: dat stimuleert de bloei.
• Augustus: Droog en warm laten staan.
• September: Planten of delen. Oud blad terugknippen.
• Oktober: Oud blad terugknippen tot 10–15 cm.
• November: Begin van de bloei. Slakken bestrijden.
• December: Bloei. Knoppen binnen in een vaas.

Eetbaar en bruikbaar

Niet eetbaar. Alle delen van deze irissen zijn giftig, vooral de wortelstok: wie ervan eet, krijgt braken, buikpijn en diarree, en ook honden, katten en grazend vee worden er ziek van. Het meeste gevaar is er als je de pollen scheurt: ruim de losse stukken wortelstok meteen op, laat ze niet slingeren waar kinderen spelen of honden graven, en gooi ze niet in een weide of ren. De Siberische en de Japanse iris staan graag aan de vijverrand, waar hun blad zonder bloemen op dat van andere oeverplanten lijkt: eet niets van een oeverplant die je niet zeker kent. Het sap kan de huid irriteren: draag handschoenen bij het scheuren en terugknippen. Bij inslikken: bel meteen het Antigifcentrum (in België 070 245 245) of je huisarts.

Wist je dat?

• De soortnaam unguicularis verwijst naar de nagelvormige basis van de bloemblaadjes (Latijn: unguis, nagel).
• Een oudere botanische naam is Iris stylosa.
• De bloemen komen vaak zo laag uit de bladwaaier dat ze bijna stengelloos lijken; wat je ziet is de lange buis van de bloem.