
Foto: jacilluch, CC BY-SA 2.0 · bron
Eenjarige plant · Asteraceae
Zilverblad
Jacobaea maritima
In andere talen: Cinéraire maritime (Français) · Silver ragwort (English)
Zilverblad groeit van nature op rotsen en kliffen langs de Middellandse Zeekust. In de tuin kweek je het voor het zilverwitte, viltige, diep ingesneden blad dat een mooi contrast vormt met kleurige zomerbloeiers. In België gebruik je het meestal als eenjarige, al kan het op een beschutte, goed gedraineerde plek een milde winter overleven. Het verdraagt droogte en zeewind. In de zomer verschijnen gele bloemetjes; veel tuiniers knippen ze weg om het blad mooi te houden. Alle delen zijn giftig.
Let op: Alle delen zijn giftig voor mens en dier bij inslikken, vooral gevaarlijk voor paarden en ander vee. Houd kinderen en huisdieren (honden, katten) ervan weg, draag handschoenen en laat knipafval niet bij dieren liggen.
Licht
Volle zon
warm en licht
Vocht
Droog tot normaal
geen natte voeten
Grond
Zand of leem
elke zuurtegraad
Winterhard
tot -10 °C
beschermen in strenge winters
Grootte
0,4 m
hoog, 0,4 m breed
Bloei
juli–augustus
| Snoeimaanden | april en juli |
|---|---|
| Hoogte | 0,4 m |
| Inheems in België | Nee, aangeplant |
| Giftig voor mens en huisdier | Ja, let op met kinderen en huisdieren |
| Bloei | juli–augustus |
Herkennen
Hoe herken je een zilverblad?
- Groeivorm
- Compacte halfstruik van 30–50 cm hoog en breed; in België meestal als eenjarige gekweekt.
- Blad
- Zilverwit, viltig, diep ingesneden en gelobd, 5–10 cm lang.
- Bloem
- Kleine, gele, madeliefachtige bloemetjes in trossen, in juli–augustus.
- Beharing
- De fijne, witte haren geven het zilver en beschermen het blad tegen zon en verdamping.
- Wortels
- Een ondiepe wortelkluit die slecht tegen natte grond kan.
Bloei: juli–augustus · Zaaien: februari–maart · Planten: april–mei · Snoeien: april en juli
In je tuin
Waarom in je tuin?
- Het zilverwitte blad vormt een rustpunt tussen kleurige zomerbloeiers en past bij blauw, rood en paars.
- Verdraagt droogte, volle zon en zeewind: ideaal voor kusttuinen, grindtuinen en potten.
- Compact van vorm (rond 40 cm) en mooi in randen, bakken en borders.
- Weinig onderhoud: hij heeft nauwelijks water of voeding nodig.
- Blijft tot de eerste vorst mooi.
Waar staat een zilverblad graag?
- Volle zon.
- Goed doorlatende, schrale tot matig voedzame grond: zand of leem, zuur tot kalkrijk. Niet op natte, koude klei.
- Droog tot normaal vochtig; in pot gebruik je zandige potgrond.
- Houd 25–30 cm tussen de planten.
- Het viltige blad houdt niet van langdurig nat weer: kies een plek waar het snel opdroogt.
- Licht
- Zon
- Grondsoort
- Zand of leem
- Zuurtegraad
- Niet kieskeurig
- Vocht
- Droog of normaal
- Grootte
- 0,4 m hoog, 0,4 m breed
- Winterhard
- Verdraagt lichte vorst (tot -10 °C)
Mooi samen met
Onderhoud
Hoe en wanneer plant je een zilverblad?
Planten in april–mei.
- Zaai in februari–maart binnen bij 18–20 °C. Het fijne zaad kiemt in het licht: strooi het uit, druk het aan en dek het nauwelijks af.
- Prik de zaailingen uit in potjes zodra ze groot genoeg zijn om vast te pakken.
- Verhard de planten in april af: overdag buiten, ’s nachts binnen.
- Plant in april–mei uit, nadat de laatste nachtvorst voorbij is, op 25–30 cm afstand en even diep als in de pot.
- Geef meteen water, maar daarna spaarzaam.
- Een mulch van grind of split houdt het blad droog en past mooi bij de plant.
Verzorgen
- Water
- Spaarzaam, aan de voet en niet over het blad. In potten pas water geven als de bovengrond droog is.
- Bemesten
- Nauwelijks nodig. Te veel voeding geeft slap, groen blad dat minder zilver is.
- Bloemen wegknippen
- Knip de gele bloemstengels weg zodra ze verschijnen; zo blijft de plant compact en zilverwit.
- Potten
- Gebruik een pot met afvoergat en zandige potgrond, en zet hem niet in een schotel met water.
- Opruimen
- Verwijder rottend of bruin blad, vooral in een natte zomer.
Tip: Knip de gele bloemen weg zodra ze verschijnen, dan blijft het zilverblad compact en mooi. Zet het in goed doorlatende grond: natte voeten en nat blad zijn de grootste vijanden.
Wanneer snoei je een zilverblad?
Snoeimaanden: april en juli.
Wanneer: Bloemstengels zodra ze verschijnen (juni–augustus). Een plant die de winter overleefde, knip je in april terug.
Hoe:
- Knip de bloemstengels met een schaar aan de basis weg.
- Een overwinterde plant in april terugknippen tot op ongeveer 10 cm boven de grond; ze loopt weer uit.
- Knip bruine, rottende of vorstbeschadigde delen weg.
- Laat knipafval niet liggen, maar bij het restafval of de gft-bak.
Let op: Alle delen zijn giftig. Draag handschoenen en laat knipafval niet liggen waar paarden, vee of knaagdieren erbij kunnen.
Vermeerderen
- Zaaien
- Februari–maart binnen bij 18–20 °C (zie planten). Zaailingen groeien eerst langzaam.
- Stekken
- In augustus–september tipstekken van 8–10 cm nemen, in zandige potgrond zetten en vorstvrij en licht overwinteren; ze wortelen meestal makkelijk.
Hoe komt een zilverblad de winter door?
Winterhard tot −10 °C: beschermen in strenge winters.
- Winterhard tot ongeveer −10 °C op goed gedraineerde grond, maar nat en koud tegelijk is dodelijk. In België meestal als eenjarige gebruikt.
- Zet planten in potten bij strenge vorst vorstvrij en licht, en geef nauwelijks water.
- Stekken van augustus zijn een goede verzekering voor volgend jaar.
Ziektes en plagen
- Rotten: Het blad wordt bruin en zacht, de plant valt uit elkaar bij natte grond en nat weer. Zorg voor drainage, geef weinig water en verwijder aangetaste delen.
- Meeldauw: Wit poeder op het blad bij droog, windstil weer. Geef ruimte, water aan de voet en knip aangetaste bladeren weg.
- Bladluis: Kolonies op jonge scheuten. Afspuiten met water volstaat meestal; lieveheersbeestjes helpen.
- Slakken: Kunnen jonge planten kaal vreten. Zoek ze ’s avonds op of strooi een ring van grof materiaal.
Het jaar rond
- Februari: Binnen zaaien bij 18–20 °C.
- Maart: Zaailingen uitprikken.
- April: Afharden en uitplanten. Overwinterde planten terugknippen.
- Mei: Planten, na de laatste nachtvorst. Grind als mulch.
- Juni: Eerste gele bloemstengels wegknippen.
- Juli: Bloemen blijven wegknippen. Spaarzaam water.
- Augustus: Stekken nemen.
- September: Stekken vorstvrij zetten.
- Oktober: Potten binnenzetten bij vorst. Planten opruimen.
Gebruiken
Eetbaar en bruikbaar
Niet eetbaar. Deze planten bevatten pyrrolizidine-alkaloïden, net als het jakobskruiskruid langs de wegen: die beschadigen de lever, ook in kleine hoeveelheden die je lange tijd binnenkrijgt, en die schade is blijvend. Paarden en koeien zijn het gevoeligst, ook voor gedroogde planten in hooi of kuilvoer, omdat ze die dan niet meer proeven: plant ze niet in of aan een weide, gooi maaisel of snoeiafval nooit bij het voer en maai ze niet mee met gras voor hooi. Maak er nooit thee of kruidenmiddeltjes van, ook niet van het koninginnekruid, dat vroeger als geneeskruid gebruikt werd. Houd kinderen, honden en katten weg van de plant en draag handschoenen bij het snoeien. Bij inslikken: bel meteen het Antigifcentrum (in België 070 245 245) of je huisarts.
Jij en deze soort
Wist je dat?
- Je vindt het ook onder de oude namen Senecio cineraria en Cineraria maritima.
- De viltige, witte haren beschermen het blad tegen felle zon en verdamping.
- Van nature groeit het op rotsen en kliffen aan de Middellandse Zeekust; maritima betekent ‘van de zee’.