Kalmia

Hoe herken je een kalmia?

Groeivorm

Compacte, dichte heester van ongeveer 0,8 m hoog en 1 m breed; vormt ondergrondse uitlopers.

Blad

Groenblijvend; smal, lancetvormig, 2–5 cm lang, donkergroen, vaak in kransen van drie. Wordt in de winter wat roodbruin.

Bloem

Kleine, schaalvormige bloemetjes in trosjes rond de takken, roze tot karmijnrood, in juni en juli.

Vrucht

Kleine, ronde doosvruchtjes die lang aan de plant blijven zitten.

Wortels

Fijn en vezelig, dicht onder het oppervlak; hij houdt van een koele, vochtige bodem.

Bloei: juni–juli · Planten: maart–april en september–oktober · Snoeien: april en juli

Waarom in je tuin?

• Het hele jaar groen en laagblijvend, dus ook geschikt voor kleine tuinen en bakken.
• Roze tot karmijnrode bloemtrosjes in juni–juli, op een moment dat veel andere heesters rusten.
• Doet het goed op vochtige, zure grond, waar andere planten het moeilijk hebben.
• Bijen bezoeken de bloemen.
• Mooie combinatie met rododendron, heide en andere zuurminnende planten.

Waar staat een kalmia graag?

• Zon tot halfschaduw; in de zon bloeit hij rijker, zolang de grond vochtig blijft.
• Zure, humusrijke en vochtige grond: zandig of veenachtig, pH onder 6. Geen kalk.
• Houdt van vochtige, koele grond, maar niet van stilstaand water.
• Beschut tegen droge wind; reken op ongeveer 1 m ruimte per plant.

Licht

Zon en halfschaduw

Grondsoort

Zand of veen

Zuurtegraad

Zuur

Vocht

Normaal of nat

Grootte

0,8 m hoog, 1 m breed

Winterhard

Winterhard (tot -35 °C)

Mooi samen met

• Rododendron: Houdt van dezelfde zure, vochtige grond.
• Heide: Een lage, bloeiende kleurplek in dezelfde heidetuin.
• Blauwe bes: Zuurminnend, met mooie herfstkleur en eetbare vruchten.
• Varens: Een frisse, groene onderbeplanting in halfschaduw.
• Pieris: Ook groenblijvend en zuurminnend, met lentebloei.

Hoe en wanneer plant je een kalmia?

Planten in maart–april en september–oktober.

1. Plant in maart–april of in september–oktober, als de grond niet bevroren of drassig is.
2. Graaf een ruim plantgat en meng de aarde met zure bladcompost of zure potgrond voor rododendrons (geen kalk), vooral op zandgrond.
3. Zet de plant even diep als in de pot; plant ondiep, want de wortels liggen dicht onder het oppervlak.
4. Geef meteen een flinke gieter water, bij voorkeur regenwater, en houd de grond het eerste jaar vochtig.
5. Dek de grond af met dennenschors, dennennaalden of bladcompost, en laat de stam vrij.

Verzorgen

Water

Houd de grond vochtig, vooral het eerste jaar en in droge zomers. Gebruik bij voorkeur regenwater: kalkrijk kraanwater doet de pH stijgen.

Bemesten

In het voorjaar een mest voor rododendrons en andere zuurminnende planten, of zure compost.

Mulchen

Een laag dennenschors of bladcompost houdt de wortels koel en de grond zuur.

Uitgebloeide bloemen

Knip de uitgebloeide trosjes weg na de bloei, zo vormt de plant geen zaad en bloeit hij het volgende jaar rijker.

In een pot

Gebruik een brede pot met zure potgrond voor rododendrons; houd de grond altijd licht vochtig.

Tip: Plant hem in zure, vochtige grond en geef bij voorkeur regenwater. Knip uitgebloeide trosjes weg, maar bewaar de giftige snoeiresten buiten bereik van dieren.

Wanneer snoei je een kalmia?

Snoeimaanden: april en juli.

Wanneer: Hij heeft nauwelijks snoeien nodig. Knip uitgebloeide trosjes weg in juli en eventueel dode of beschadigde takken in april.

Hoe:

• Knip de uitgebloeide trosjes weg, net onder de bloem, zodat er geen zaad gevormd wordt.
• Haal dode, zwakke of beschadigde takken weg in het voorjaar.
• Houd de vorm door af en toe een te lange tak terug te knippen tot net boven een zijtak.
• Draag handschoenen en gooi het snoeisel weg, want alle delen zijn zeer giftig.

Let op: Snoei niet te hard in oud hout: de struik herstelt traag. Het snoeisel is giftig voor mensen en dieren, zeker voor grazers.

Snoeien: wanneer en hoe · Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Zaaien

In februari–maart: het zaad is zeer fijn en kiemt in het licht. Strooi het op vochtige, zure potgrond en bedek het niet. De zaailingen groeien traag.

Uitlopers

In het voorjaar een uitloper met wortels afsteken en op een vochtige plek met zure grond planten.

Hoe komt een kalmia de winter door?

Winterhard tot −35 °C.

• Zeer winterhard, tot ongeveer −35 °C: in Belgische winters is geen bescherming nodig.
• Het blad kan in de winter roodbruin kleuren; dat is normaal en zegt niets over de gezondheid.
• In een pot: zet hem op een beschutte plek en pak de pot in jute of noppenfolie, zodat de wortels niet bevriezen.

Ziektes en plagen

• Gele bladeren (chlorose): Gele bladeren met groene nerven bij te kalkrijke grond of kraanwater. Gebruik regenwater en meng zure bladcompost door de grond.
• Bladvlekken: Bruine of grijze vlekken op het blad door een schimmel. Haal aangetaste bladeren weg en vermijd nat blad bij het gieten.
• Droogte: Bruine bladranden en weinig bloei bij uitdroging. Mulch de grond en geef in droge zomers ruim water.
• Winterverbranding: Bruin blad na droge wind en zon in de winter. Kies een beschutte plek en houd de grond in de herfst vochtig.

Het jaar rond

• Maart: Planten. Zure compost of mest geven.
• April: Planten. Dode takken verwijderen. Mulch aanbrengen.
• Mei: Water geven bij droogte. Knoppen volgen.
• Juni: Begin van de bloei.
• Juli: Bloei. Na de bloei de uitgebloeide trosjes wegknippen.
• Augustus: Water geven bij droogte.
• September: Planten. Zaad oogsten indien gewenst.
• Oktober: Planten. Mulch bijvullen.
• November: Grond vochtig houden; bij droge herfst water geven.

Eetbaar en bruikbaar

Niet eetbaar. Alle delen van kalmia zijn zeer giftig, vooral het blad, de bloemen en de nectar: net als rododendron bevat hij grayanotoxinen, die kwijlen, braken, zwakte en een trage hartslag geven. Vooral schapen, geiten en alpaca’s, maar ook paarden, runderen, konijnen en cavia’s lopen gevaar; de smalbladige soort heet in het Engels niet voor niets lambkill (lammerendoder). Plant hem niet aan een weide, gooi snoeiafval nooit over de afsluiting of in een hok en geef het niet aan dieren; heeft een dier ervan gegeten, bel dan meteen je dierenarts. Houd ook jonge kinderen, honden en katten weg van blad en bloemen, en draag handschoenen bij het snoeien. Bij inslikken: bel meteen het Antigifcentrum (in België 070 245 245) of je huisarts.

Goed voor dieren

Bijen

Nectar en stuifmeel voor honingbijen en wilde bijen.

Wist je dat?

• De Engelse naam ‘lambkill’ verwijst naar de vergiftiging van lammeren en ander vee die op de plant knabbelen.
• Het geslacht Kalmia is genoemd naar Pehr Kalm, een Zweeds-Fins plantkundige en leerling van Linnaeus die Noord-Amerika bereisde.
• De meeldraden van de bloem zitten vastgeklemd in zakjes in de bloemkroon en springen los als een insect ze aanraakt, waarbij het stuifmeel wordt weggeslingerd.