Lampepoetser

Hoe herken je een lampepoetser?

Groeivorm

Rechtopgaande pol van 60–90 cm hoog en 30–45 cm breed; ‘Kobold’ blijft rond 40–50 cm.

Blad

Smal, lijnvormig en grasachtig, dicht langs de stengel; onderaan het langst.

Bloem

Dichte aren van 15–40 cm met kleine, pluizige bloemhoofdjes die van boven naar beneden opengaan, van juli tot september.

Kleur

Paarsroze tot lila; er zijn ook witte rassen.

Knol

Een platte, ronde stengelknol die vlak onder de oppervlakte zit en in natte grond snel rot.

Bloei: juli–september · Planten: maart–mei en oktober · Snoeien: maart

Waarom in je tuin?

• Bloeit van juli tot september met rechte, opvallende aren die een border structuur geven.
• Een echte trekpleister voor bijen, hommels en vlinders.
• Een uitstekende snijbloem: de aren staan lang in een vaas en zijn ook te drogen.
• Volledig winterhard en weinig werk: in schrale grond geen steun en bijna geen snoei.
• Neemt weinig plaats in en past ook in een kleine tuin of een grote pot.

Waar staat een lampepoetser graag?

• Volle zon: in de schaduw worden de aren slap en bloeit hij minder.
• Goed doorlatende zand- of leemgrond, zuur tot neutraal; zware klei die ’s winters nat blijft, is uit den boze.
• Normaal vochtig in de zomer, maar ’s winters nooit drassig, anders rotten de knollen.
• Plant 25–30 cm uit elkaar, liefst in groepjes van vijf of meer voor een mooi effect.

Licht

Zon

Grondsoort

Zand of leem

Zuurtegraad

Zuur of neutraal

Vocht

Normaal

Grootte

0,7 m hoog, 0,3 m breed

Winterhard

Winterhard (tot -30 °C)

Mooi samen met

• Zonnehoed: Dezelfde prairiesfeer: ronde bloemen naast rechte aren, in dezelfde volle zon.
• Vingergras: Luchtige pluimen die mooi samengaan met de stevige aren.
• Rudbeckia: Geel naast paars, en ze bloeien op hetzelfde moment.
• Kogeldistel: Blauwe bollen naast paarse aren, allebei geliefd bij bijen.
• Kattenkruid: Een zachte, blauwe rand vooraan in de border.

Hoe en wanneer plant je een lampepoetser?

Planten in maart–mei en oktober.

1. Plant de knollen in maart–mei of in oktober, als de grond niet bevroren of te nat is.
2. Maak de grond los en meng er wat grof zand of fijn grind door als hij zwaar is.
3. Leg de knollen 5 cm diep met de knopjes naar boven; twijfel je, leg ze dan op hun kant. Potplanten zet je even diep als in de pot.
4. Houd 25–30 cm tussen de knollen.
5. Geef één keer goed water en daarna pas opnieuw als de grond droog aanvoelt, tot er blad verschijnt.

Verzorgen

Water

Eens ingeworteld enkel bij lange droogte. In een pot regelmatig, maar zonder water in de schotel.

Bemesten

In gewone tuingrond niet nodig. In schrale grond in april een dun laagje compost. Te veel mest geeft slappe aren.

Steun

In rijke grond of op een winderige plek kunnen de aren omvallen; een paar takjes of een ring helpen.

Snijbloemen

Snijd de aren als het bovenste derde open is; ze bloeien in de vaas verder.

Uitgebloeide bloemen

Knip uitgebloeide aren weg tot boven het blad, of laat ze staan als je zaad wilt oogsten.

Scheuren

Om de 3–4 jaar opnemen en scheuren als de pol minder bloeit of in het midden kaal wordt.

Tip: Snijd voor de vaas als het bovenste derde van de aar open is, en laat altijd een deel van het blad staan, zodat de knol kan aansterken voor volgend jaar.

Wanneer snoei je een lampepoetser?

Snoeimaanden: maart.

Wanneer: De lampepoetser vraagt bijna geen snoei. Knip de afgestorven stengels en het blad in maart weg, voor de nieuwe scheuten verschijnen.

Hoe:

• Knip uitgebloeide aren in de zomer weg tot boven het blad als je geen zaad wilt.
• Laat het blad na de bloei staan tot het geel wordt: zo bouwt de knol reserves op voor volgend jaar.
• Knip in maart alle dode stengels en bladeren tot net boven de grond weg.

Let op: Hak of hark niet diep rond de plant: de knollen zitten vlak onder de oppervlakte.

Snoeien: wanneer en hoe · Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Scheuren

In maart–april of in oktober de pol opgraven en de knollen met een scherp mes verdelen in stukken met elk minstens één knop. Meteen weer 5 cm diep planten.

Zaaien

Zaad van de soort in de herfst in een pot zaaien en buiten laten staan: na een koude periode kiemt het beter. De jonge planten bloeien pas na 2–3 jaar.

Hoe komt een lampepoetser de winter door?

Winterhard tot −30 °C.

• Volledig winterhard, tot ongeveer −30 °C: vorst is in België geen probleem.
• Natte grond is wel een risico: in stilstaand water rotten de knollen. Kies een doorlatende plek.
• In een pot: zet de pot op potvoetjes tegen een muur, uit de ergste regen.

Ziektes en plagen

• Knolrot: De plant komt in het voorjaar niet meer op of verwelkt van onderuit. Oorzaak is natte grond in de winter. Plant nieuwe knollen op een drogere plek of in een verhoogd bed.
• Woelmuizen: Knollen verdwijnen of zijn aangevreten. Plant ze in een korfje van fijn gaas.
• Slakken: Vreten aan de jonge scheuten in april–mei. Raap ze ’s avonds of zet een bierval.
• Omvallende aren: In te rijke grond of te veel schaduw worden de stengels slap. Minder mest, meer zon en wat steun helpen.

Het jaar rond

• Maart: Dode stengels en blad wegknippen. Knollen planten of pollen scheuren.
• April: Planten. Letten op slakken bij de jonge scheuten.
• Mei: Laatste plantmaand in het voorjaar. Steun zetten op winderige plekken.
• Juni: Groei. Water geven als het lang droog is.
• Juli: Begin van de bloei. Aren snijden voor een boeket.
• Augustus: Volle bloei. Uitgebloeide aren wegknippen of laten staan voor zaad.
• September: Laatste bloei. Zaad oogsten.
• Oktober: Knollen planten of pollen scheuren. Zaad buiten in een pot zaaien.
• November: Het blad sterft af. Zorgen dat er geen water blijft staan.
• December: Rust.

Goed voor dieren

Bijen

Nectar en stuifmeel voor honingbijen en wilde bijen.

Vlinders

Nectar voor dagvlinders.

Wist je dat?

• De aren bloeien van boven naar beneden open, terwijl de meeste aarvormige bloeiwijzen onderaan beginnen.
• De lampepoetser wordt op grote schaal als snijbloem gekweekt en zit vaak in boeketten van de bloemist.
• De Nederlandse naam verwijst naar de vorm van de aren, die lijken op een borstel om lampenglazen schoon te maken.