Ligularia

Hoe herken je een ligularia?

Groeivorm

Brede bladpol van ongeveer 1 m breed, met rechtopgaande bloeistengels tot 1,8 m hoog.

Blad

Groot, rond tot hartvormig en diep handvormig ingesneden in puntige, getande lobben; groen.

Bloem

Slanke aren met talrijke kleine, gele bloemhoofdjes, in juli–augustus; ze gaan van onder naar boven open.

Stengels

Stevig en donker purper tot bijna zwart.

Wortels

Een dichte pol met vlezige wortels; hij breidt zich langzaam uit.

Bloei: juli–augustus · Planten: maart–april en september–oktober · Snoeien: september en november

Waarom in je tuin?

• Opvallende, kaarsrechte gele aren in juli–augustus, tot 1,8 m hoog.
• Mooi, diep ingesneden blad dat de hele zomer sierlijk blijft.
• Een van de weinige grote bloeiers voor vochtige halfschaduw en vijverranden.
• De bloemen worden druk bezocht door bijen en hommels.
• De donkere stengels geven een mooi contrast met de gele bloemen.

Waar staat een ligularia graag?

• Halfschaduw of lichte schaduw; in volle zon hangt het blad op warme dagen slap.
• Humusrijke leem-, klei- of veengrond, zuur tot neutraal.
• Vochtig tot nat: de grond mag nooit uitdrogen. Ideaal aan een vijverrand, langs een beek of in een vochtige border.
• Beschut tegen harde wind, die de hoge aren kan breken.
• Reken op 80–100 cm tussen de planten.

Licht

Halfschaduw en schaduw

Grondsoort

Leem, klei of veen

Zuurtegraad

Zuur of neutraal

Vocht

Nat

Grootte

1,8 m hoog, 1 m breed

Winterhard

Winterhard (tot -30 °C)

Mooi samen met

• Kijkblad: Groot, gelobd blad voor dezelfde vochtige halfschaduw.
• Koningsvaren: Een grote varen die van natte grond houdt.
• Siberische iris: Smal, rechtopstaand blad en blauwe bloemen in juni.
• Astilbe: Pluimen in roze of rood naast de gele aren.
• Hosta: Groot blad aan de voet, in dezelfde vochtige schaduw.

Hoe en wanneer plant je een ligularia?

Planten in maart–april en september–oktober.

1. Plant in maart–april of in september–oktober, als de grond niet bevroren is.
2. Graaf een ruim plantgat en meng er veel compost of goed verteerde stalmest door, zodat de grond vocht vasthoudt.
3. Zet de plant even diep als in de pot en druk de grond goed aan.
4. Houd 80–100 cm afstand tot andere planten.
5. Geef meteen een flinke gieter water en houd de grond de eerste maanden vochtig.
6. Mulch met bladcompost om de grond koel en vochtig te houden.

Verzorgen

Water

Geef in droge zomers ruim water: het blad verwelkt snel bij droogte.

Bemesten

In het voorjaar compost of goed verteerde stalmest.

Slakken

Bescherm de jonge scheuten in april–mei: ’s avonds rapen, grof grind of een bierval.

Uitgebloeide aren

Knip ze in september af, of laat ze staan als je de zaadpluis mooi vindt.

Steun

Zelden nodig; op een winderige plek kun je de aren steunen.

Tip: Plant hem waar hij ’s middags schaduw krijgt: zelfs in natte grond hangt het grote blad in de felle middagzon slap.

Wanneer snoei je een ligularia?

Snoeimaanden: september en november.

Wanneer: Hij wordt nauwelijks gesnoeid. In september knip je de uitgebloeide aren af, in november het afgestorven blad.

Hoe:

• Knip de uitgebloeide aren vlak boven het blad af.
• Laat je ze staan, dan zaait hij zich soms uit.
• Knip het blad in november, als het door de vorst is afgestorven, tot net boven de grond af.
• Knip tussendoor beschadigd blad weg en draag daarbij handschoenen.

Snoeien: wanneer en hoe · Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Scheuren

In maart–april, als de nieuwe scheuten verschijnen: steek de pol met een scherpe spade in stukken met wortels en knoppen en plant ze meteen.

Zaaien

Zaai vers zaad in de herfst of in het voorjaar in potjes; zaailingen bloeien na een paar jaar.

Hoe komt een ligularia de winter door?

Winterhard tot −30 °C.

• Zeer winterhard, tot ongeveer −30 °C: in België is geen bescherming nodig.
• Het blad sterft in de herfst af; de plant overwintert ondergronds en loopt in april weer uit.
• Ruim het oude blad op, zodat slakken minder schuilplaatsen vinden.

Ziektes en plagen

• Slakken: Gaten in de jonge bladeren. Raap ze ’s avonds, leg grof grind rond de plant of gebruik een bierval.
• Slap blad: Op warme middagen hangt het blad slap, ook in vochtige grond. Kies een plek met middagschaduw; ’s avonds herstelt het blad meestal.
• Droogte: Bruine, verdroogde bladranden. Geef ruim water en mulch de grond.
• Omvallende aren: Op een winderige plek kunnen de aren knakken. Plant beschut of steun de aren.

Het jaar rond

• Maart: Planten of scheuren. Compost geven.
• April: Planten. Slakken weren bij de jonge scheuten.
• Mei: Mulchen. Slakken weren.
• Juni: Water geven bij droogte.
• Juli: Begin van de bloei. Ruim water geven bij droogte.
• Augustus: Bloei. Water geven bij droogte.
• September: Uitgebloeide aren afknippen. Planten.
• Oktober: Planten.
• November: Afgestorven blad wegknippen.

Eetbaar en bruikbaar

Niet eetbaar. Deze planten bevatten pyrrolizidine-alkaloïden, net als het jakobskruiskruid langs de wegen: die beschadigen de lever, ook in kleine hoeveelheden die je lange tijd binnenkrijgt, en die schade is blijvend. Paarden en koeien zijn het gevoeligst, ook voor gedroogde planten in hooi of kuilvoer, omdat ze die dan niet meer proeven: plant ze niet in of aan een weide, gooi maaisel of snoeiafval nooit bij het voer en maai ze niet mee met gras voor hooi. Maak er nooit thee of kruidenmiddeltjes van, ook niet van het koninginnekruid, dat vroeger als geneeskruid gebruikt werd. Houd kinderen, honden en katten weg van de plant en draag handschoenen bij het snoeien. Bij inslikken: bel meteen het Antigifcentrum (in België 070 245 245) of je huisarts.

Goed voor dieren

Bijen

Nectar en stuifmeel voor honingbijen en wilde bijen.

Wist je dat?

• De soortnaam eert de Russische ontdekkingsreiziger Nikolaj Przjevalski, naar wie ook het przewalskipaard is genoemd.
• De geslachtsnaam komt van het Latijnse ligula, tongetje, naar de smalle lintbloemen van de bloemhoofdjes.
• Op een hete dag verdampt het grote blad meer water dan de wortels kunnen aanvoeren; daarom hangt het slap, en ’s avonds richt het zich weer op.