Komkommerboom

Hoe herken je een komkommerboom?

Groeivorm

Grote boom van ongeveer 20 m hoog en 12 m breed; jong smal piramidaal, later breed en rond, met een rechte stam.

Blad

Verspreid aan de tak, elliptisch met een spitse top, 10–25 cm lang; bovenkant groen, onderkant lichter; in de herfst geel tot bruin.

Bloem

Tulpvormig, 6–8 cm, groengeel, in mei–juni; ze vallen weinig op tussen het blad.

Vrucht

Bobbelige, kegelvormige vrucht van 5–8 cm die op een kleine komkommer lijkt; in de herfst rood, met oranjerode zaden aan draadjes.

Wortels

Dik, vlezig en weinig vertakt: hij verdraagt verplanten slecht, dus plant hem jong op de definitieve plek.

Bloei: mei–juni · Planten: maart–april en oktober–december · Snoeien: juli–augustus

Waarom in je tuin?

• Een van de winterhardste magnolia’s: hij verdraagt vorst tot ongeveer −30 °C.
• Bijzondere, groengele bloemen in de vorm van een tulp, in mei–juni tussen het jonge blad.
• Opvallende vruchten als kleine komkommers, die in de herfst rood worden met oranjerode zaden aan draadjes.
• Groot blad dat in de herfst van geel naar bruin kleurt.
• Statige schaduwboom voor een grote tuin of park, met een brede kroon als hij volwassen is.
• Gekruist met andere magnolia’s leverde hij tuinhybriden met gele bloemen op.

Waar staat een komkommerboom graag?

• Zon tot halfschaduw; in de zon bloeit en vrucht hij het best.
• Diepe, humusrijke, goed doorlatende grond: zand of leem, zuur tot neutraal. Vermijd zware, natte klei.
• Normaal vochtig: hij houdt van vochthoudende grond, maar niet van natte voeten.
• Beschut tegen harde wind, die het grote blad kan beschadigen.
• Reken op veel ruimte: 12 m breed. Plant hem minstens 8–10 m van huis en leidingen.

Licht

Zon en halfschaduw

Grondsoort

Zand of leem

Zuurtegraad

Zuur of neutraal

Vocht

Normaal

Grootte

20 m hoog, 12 m breed

Winterhard

Winterhard (tot -30 °C)

Mooi samen met

• Rododendron: Houdt van dezelfde zure, humusrijke grond en bloeit in het voorjaar onder de kroon.
• Hosta: Grote bladeren als vlakke onderbeplanting in de halfschaduw.
• Varens: Een zachte, groene onderbeplanting voor de lichte schaduw onder de boom.
• Japanse esdoorn: Kleurt rood in de herfst en houdt van dezelfde beschutte, humusrijke grond.

Hoe en wanneer plant je een komkommerboom?

Planten in maart–april en oktober–december.

1. Plant in maart–april of van oktober tot december, als de grond niet bevroren of te nat is. Kies liefst een jonge boom.
2. Graaf een plantgat dat twee keer zo breed is als de kluit en even diep. Maak de wanden los zodat de wortels er makkelijk doorheen groeien.
3. Zet de boom even diep als in de pot of kluit: de wortelhals blijft op grondniveau.
4. Zet een boompaal bij en bind de stam los vast met een boombinder.
5. Geef meteen een flinke hoeveelheid water, ook als het regent.
6. Leg een laag mulch van 5–8 cm (bladcompost of houtsnippers) rond de boom en laat de stam zelf vrij.

Verzorgen

Water

De eerste twee jaar bij droogte wekelijks flink water geven. Daarna redt hij zich meestal zelf, al is hij in lange, droge zomers blij met een extra beurt.

Bemesten

Meestal niet nodig. Op arme grond in maart wat compost of organische mest.

Mulchen

Bladcompost of schors houdt de grond koel en vochtig en beschermt de ondiepe wortels.

Boompaal

Laat de paal 2–3 jaar staan en controleer of de binder niet in de schors snijdt.

Wortelzone

Spit of schoffel niet diep rond de boom: de wortels zitten vlak onder de oppervlakte.

Tip: Plant hem jong op de definitieve plek, want de vlezige wortels verdragen verplanten slecht. Spit niet onder de kroon, maar leg er liever een mulchlaag.

Wanneer snoei je een komkommerboom?

Snoeimaanden: juli–augustus.

Wanneer: Hij hoeft zelden gesnoeid. Is het nodig, doe het dan in juli–augustus, als de boom in blad staat en wonden snel genezen.

Hoe:

• Haal dode, beschadigde en kruisende takken weg met een scherpe zaag of snoeischaar.
• Verwijder een dubbele top, zodat er één doorgaande stam blijft.
• Stuur een jonge boom enkel met lichte ingrepen; vermijd grote zaagwonden.
• Kort een hoge boom niet in: de natuurlijke vorm is het mooist.

Let op: Snoei niet in de winter: grote zaagwonden genezen dan traag en laten schimmels binnen.

Snoeien: wanneer en hoe · Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Zaaien

Verwijder in de herfst het rode vruchtvlees van de zaden en zaai ze buiten in potten, of bewaar ze enkele maanden in vochtig zand in de koelkast en zaai ze in het voorjaar. Het duurt jaren voor een zaailing bloeit.

Enten

Selecties en hybriden worden door kwekers geënt; voor thuis is dat moeilijk. Een jonge boom kopen is het eenvoudigst.

Hoe komt een komkommerboom de winter door?

Winterhard tot −30 °C.

• Zeer winterhard, tot ongeveer −30 °C: in België geen bescherming nodig.
• Een mulchlaag rond de voet beschermt de wortels van jonge bomen in de eerste winters.
• Door de late bloei lopen de bloemen weinig gevaar bij late nachtvorst.

Ziektes en plagen

• Gele bladeren: Geel blad met groene nerven (chlorose), vooral op kalkrijke of te natte grond. Mulch met zure bladcompost, vermijd kalk en verbeter de drainage.
• Bruine bladranden: Droogte of harde, droge wind verbrandt de randen. Geef bij droogte ruim water, vooral aan jonge bomen, en kies een beschutte plek.
• Wortelrot: Bij langdurig natte grond verwelkt de boom en sterft de kroon af. Plant op een goed doorlatende plek en geef niet te veel water.
• Schildluis: Bruine of witte bultjes op twijgen, soms met kleverige honingdauw. Borstel ze af met een zachte borstel en zeepwater.

Het jaar rond

• Maart: Planten kan. Boompaal plaatsen, mulch aanbrengen.
• April: Planten. Op arme grond compost geven. Nieuwe aanplant water geven bij droogte.
• Mei: De eerste bloemen verschijnen tussen het jonge blad. Water geven bij droogte.
• Juni: Bloei. Jonge bomen wekelijks water geven bij droogte.
• Juli: Zo nodig dode of kruisende takken wegnemen. Water geven bij droogte.
• Augustus: Zo nodig snoeien. Water geven bij hitte.
• September: De vruchten rijpen en kleuren rood.
• Oktober: Planten. Herfstkleur geel tot bruin. Zaden oogsten.
• November: Planten. Mulch aanbrengen rond jonge bomen.
• December: Planten kan nog bij open weer. Rust.

Wist je dat?

• De naam komkommerboom verwijst naar de jonge, groene vruchten die op kleine komkommers lijken; acuminata betekent ‘toegespitst’ en slaat op de spitse bladtop.
• Het is de enige magnolia die van nature in Canada groeit: in het zuiden van Ontario, waar hij zeer zeldzaam is.
• Magnolia’s horen tot de oudste bloemplanten en worden van oudsher door kevers bestoven.