Nemophila

Hoe herken je een nemophila?

Groeivorm

Laag, uitwaaierend kussen van 15 cm hoog en 20 cm breed, met sappige, wat liggende stengels die over een potrand hangen.

Blad

Veerdelig ingesneden, 2–5 cm, lichtgroen en zacht behaard.

Bloem

Schaalvormig, 2–4 cm breed, met vijf bloemblaadjes, op dunne steeltjes boven het blad.

Kleur

Hemelsblauw met een wit hart en soms fijne donkere stippels. ‘Penny Black’ is bijna zwart met een witte rand.

Vrucht

Een klein doosje met enkele zaden, die op de grond vallen.

Bloei: mei–augustus · Zaaien: maart–mei

Waarom in je tuin?

• Een zeldzaam helder hemelsblauw, met een wit hart.
• Bloeit lang, van mei tot augustus, vooral op een koele plek.
• Een van de weinige eenjarigen die ook in halfschaduw rijk bloeien.
• Bijen bezoeken de open bloemen.
• Een lage bodembedekker die kale plekken tussen vaste planten, rozen of bollen opvult.
• Kinderspel om te zaaien: rechtstreeks ter plaatse, zonder voorkweek.

Waar staat een nemophila graag?

• Zon tot halfschaduw; met ochtendzon en middagschaduw bloeit hij langer dan in de felle zon.
• Lichte, humusrijke grond: zand of leem, zuur tot neutraal.
• Gelijkmatig vochtig: bij droogte en hitte stopt de bloei snel.
• Een koele plek, beschut tegen harde wind, bijvoorbeeld aan de voet van rozen of struiken, in een rotstuin of in een pot op het oosten.
• Dun uit tot 15–20 cm.

Licht

Zon en halfschaduw

Grondsoort

Zand of leem

Zuurtegraad

Zuur of neutraal

Vocht

Normaal

Grootte

0,15 m hoog, 0,2 m breed

Winterhard

Verdraagt lichte vorst (tot -5 °C)

Mooi samen met

• Moerasbloem: Geel en wit naast het hemelsblauw, net zo laag en makkelijk ter plaatse te zaaien.
• Rozen: Een blauw tapijtje aan de voet van rozen houdt de grond koel.
• Vrouwenmantel: Geelgroene schermen naast het blauw, in dezelfde halfschaduw.
• Viooltje: Lage, kleurige bloemen in dezelfde pot of rand.

Hoe en wanneer plant je een nemophila?

1. Zaai in maart–mei ter plaatse, want hij verplant niet graag.
2. Hark de grond fijn, zaai dun en dek af met een halve centimeter fijne grond.
3. Houd de grond vochtig tot de zaailingen opkomen, na zo’n één à twee weken.
4. Dun uit tot 15–20 cm, zodat elke plant een kussentje kan vormen.
5. Voor potten en hangmanden zaai je rechtstreeks in de pot, in potgrond die goed vocht vasthoudt.
6. Zaai om de drie à vier weken opnieuw tot in mei, dan heb je bloemen tot in augustus.

Verzorgen

Water

Houd de grond licht vochtig, vooral in droge periodes en in potten. Uitdrogen maakt een einde aan de bloei.

Bemesten

In de volle grond niet nodig. In potten eens per maand een lage dosis vloeibare mest.

Mulchen

Een dun laagje compost rond de plantjes houdt de voet koel en vochtig.

Uitgebloeide planten

Als de plant in de zomerhitte uitgebloeid en slordig is, trek je hem uit.

Zaad

Laat een paar planten zaad vormen als je volgend jaar zaailingen wilt.

Tip: Zaai in maart–mei rechtstreeks in de rand of in potten, op een plek met ochtendzon en middagschaduw. Houd de grond vochtig: zo bloeit hij veel langer dan in de volle zon.

Wanneer snoei je een nemophila?

Wanneer: Een eenjarige die niet gesnoeid wordt. Je ruimt de plant op als hij uitgebloeid is, meestal in juli–augustus.

Hoe:

• Snoeien is niet nodig: de plant blijft vanzelf laag.
• Laat een paar planten uitbloeien en zaad vormen als je wilt dat hij zich uitzaait.
• Trek uitgebloeide planten uit en zet ze op de composthoop.

Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Zaad

Zaai in maart–mei ter plaatse of in potten. Oogst in de zomer zaad van uitgebloeide planten en bewaar het koel en droog.

Zelf uitzaaien

Op een koele, vochtige plek zaait hij zich soms uit. Laat de zaailingen dan gewoon staan.

Hoe komt een nemophila de winter door?

Winterhard tot −5 °C: beschermen in strenge winters.

• Een eenjarige: na de zomer is hij uitgebloeid en sterft hij af.
• Jonge planten verdragen lichte vorst tot ongeveer −5 °C, zodat je al in maart kunt zaaien.
• Bewaar geoogst zaad koel en droog tot maart.

Ziektes en plagen

• Slakken: Ze vreten graag aan de zachte zaailingen. Controleer ’s avonds en raap ze weg.
• Bladluis: Soms op de jonge toppen. Spuit ze af met water; natuurlijke vijanden doen de rest.
• Bloei stopt: Bij hitte en droogte stopt de bloei. Geef water, kies een plek in halfschaduw en zaai op tijd opnieuw.
• Uitzakken: In de zomer valt het kussentje open. Trek de plant uit of vervang hem door een later zaaisel.

Het jaar rond

• Maart: Ter plaatse zaaien als de grond niet bevroren is.
• April: Ter plaatse of in potten zaaien. Zaailingen beschermen tegen slakken.
• Mei: Laatste zaaimaand. Uitdunnen tot 15–20 cm. Eerste bloei.
• Juni: Volle bloei. Water geven bij droogte.
• Juli: Bloei. Potten dagelijks controleren op uitdroging.
• Augustus: Laatste bloei. Zaad oogsten en uitgebloeide planten opruimen.

Goed voor dieren

Bijen

Nectar en stuifmeel voor honingbijen en wilde bijen.

Wist je dat?

• In het Hitachi Seaside Park in Japan kleuren in het voorjaar miljoenen nemophila’s een hele heuvel hemelsblauw.
• De soortnaam eert Archibald Menzies, een Schotse scheepsarts en plantkundige die eind 18e eeuw de westkust van Noord-Amerika bezocht.
• De naam Nemophila betekent ‘vriend van het open bos’, van het Griekse nemos (bosje) en philos (vriend), naar zijn voorkeur voor koele, lichte plekken.