Oxalis

Hoe herken je een oxalis?

Groeivorm

Dichte, ronde pol van 20–30 cm hoog en breed, uit kleine, schubbige knolletjes.

Blad

Drietallig, op lange, dunne stelen; elk blaadje is driehoekig, 2–4 cm, diep purper met een lichtere purperen of roze vlek.

Bloem

Trechtervormige bloempjes van 1–2 cm met vijf blaadjes, lichtroze tot wit, in losse trosjes boven het blad, van april tot oktober.

Beweging

De blaadjes vouwen ’s avonds, bij donker weer en in felle zon dicht als een paraplu.

Knolletjes

Kleine, langwerpige, schubbige knolletjes van 1–2 cm die zich snel vermeerderen.

Bloei: april–oktober · Planten: maart–april

Waarom in je tuin?

• Opvallend purper blad dat het hele groeiseizoen kleur geeft, binnen en buiten.
• Bloeit lang, van april tot oktober, met sierlijke roze tot witte bloempjes.
• De blaadjes vouwen ’s avonds dicht en gaan ’s ochtends weer open: een levend schouwspel.
• Past op een vensterbank, maar ook in een pot of bak op het terras van half mei tot september.
• Taai: een rustperiode overleeft hij als knolletjes, en daarna loopt hij gewoon weer uit.
• Vermeerdert zich vanzelf: na een paar jaar kun je de pol delen en weggeven.

Waar staat een oxalis graag?

• Licht tot halfschaduw: een raam op het oosten of westen is ideaal. Wat ochtend- of avondzon geeft het dieppaarste blad; felle middagzon achter glas laat het blad slap hangen.
• Op een te donkere plek krijg je lange, slappe stelen en weinig bloemen.
• Kamertemperatuur is prima, een wat koelere plek van 15–21 °C nog beter; onder 5 °C krijgt hij schade.
• Buiten van half mei tot september in een pot op een beschut, licht plekje uit de felle middagzon.
• Luchtige, goed doorlatende potgrond: natte voeten laten de knolletjes rotten.

Licht

Zonnig of licht, zonder felle zon

Potgrond

Gewone potgrond of luchtige, humusrijke potgrond

Zuurtegraad

Zuur of neutraal

Water geven

Gewoon

Grootte

0,3 m hoog, 0,3 m breed

Temperatuur

Minimum 5 °C

Mooi samen met

• Purperklokje: Blad in limoengroen of zilver als contrast naast het donkere purper in een pot of bak.
• Siernetel: Even kleurrijk blad voor dezelfde lichte plek uit de felle zon.
• Varens: Fijn, groen blad als rustige achtergrond voor de purperen vlinderblaadjes.
• Vlijtig liesje: Bloeit de hele zomer in halfschaduw, in een pot naast de oxalis.

Hoe en wanneer plant je een oxalis?

Planten in maart–april.

1. Plant of verpot in maart of april, als de knolletjes weer beginnen uit te lopen.
2. Kies een brede, niet te diepe pot met een gat in de bodem: in een pot van 12–15 cm passen 8–10 knolletjes.
3. Gebruik luchtige potgrond voor kamerplanten, gemengd met wat perliet of grof zand.
4. Leg de knolletjes 2–3 cm diep, liggend of met de smalle kant naar boven, een paar centimeter uit elkaar.
5. Geef matig water en houd de grond licht vochtig; na twee à drie weken verschijnen de eerste blaadjes.

Verzorgen

Water

Giet als de bovenste centimeter droog is en laat de grond nooit lang kletsnat staan. In de zomer en tijdens de bloei meer, in rust bijna niets.

Bemesten

Van april tot september om de twee à drie weken vloeibare mest voor bloeiende kamerplanten, aan halve dosis.

Uitgebloeide bloemen

Knip uitgebloeide bloemstelen aan de voet weg of trek ze voorzichtig los, zodat er nieuwe komen.

Draaien

Het blad groeit naar het licht: draai de pot af en toe een kwartslag voor een ronde pol.

Rustperiode

Na maanden groei kan hij in rust gaan: het blad wordt slap en sterft af. Laat het afsterven, knip het weg, geef bijna geen water en zet de pot koel. Na enkele weken tot twee maanden loopt hij opnieuw uit.

Verpotten

Om de één à twee jaar in het voorjaar, als de pot vol knolletjes zit.

Tip: Is de pol uitgezakt of slap, knip dan alle bladeren tot net boven de grond af. Binnen een paar weken groeit er een nieuwe, compacte pol met dieppaars blad.

Wanneer snoei je een oxalis?

Wanneer: Snoeien is niet nodig. Je knipt alleen uitgebloeide bloemstelen en vergeelde bladeren weg, en na een rustperiode het afgestorven blad.

Hoe:

• Knip uitgebloeide bloemstelen en gele bladeren aan de voet weg, of trek ze voorzichtig los.
• Is de pol uitgezakt en slap, knip dan alle bladeren tot net boven de grond af: binnen een paar weken groeit er nieuw, compact blad.
• Laat het blad in een rustperiode helemaal afsterven voor je het wegknipt.

Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Delen

In maart–april bij het verpotten: haal de pol uit de pot, schud de grond los en verdeel de knolletjes over nieuwe potten. Elk knolletje groeit uit tot een nieuwe plant.

Losse knolletjes

Tijdens een rustperiode zijn de knolletjes makkelijk te scheiden. Bewaar ze droog en koel en plant ze 2–3 cm diep in verse grond als ze weer beginnen uit te lopen.

Hoe komt een oxalis de winter door?

• Niet winterhard: onder 5 °C krijgt hij schade. Haal potten die buiten stonden in september binnen, voor de eerste koude nachten.
• Binnen kan hij op een lichte, koele plek doorgroeien of in de winter in rust gaan; allebei zijn normaal.
• In rust: weinig of geen water en een koele plek van 10–15 °C tot hij weer uitloopt.
• Groeit hij door, geef dan minder water en geen mest, en zet hem zo licht mogelijk.

Ziektes en plagen

• Lange, slappe stelen: Te weinig licht of te warm. Zet hem lichter en koeler en knip de pol helemaal terug, zodat hij opnieuw compact groeit.
• Knolrot: Een slappe, gele plant en zachte, bruine knolletjes in natte grond. Verpot de gezonde knolletjes in verse, luchtige grond en giet minder.
• Spint: Fijne gele spikkels en webjes, vooral in droge, warme lucht. Afspoelen onder de douche en wat koeler zetten.
• Bladluis en wolluis: Groene luisjes of witte pluisjes op stelen en blad. Afspoelen met water of wegvegen met een vochtig doekje.
• Roest: Oranje, poederige vlekjes aan de onderkant van het blad. Knip aangetast blad weg en houd het blad droog bij het gieten.

Het jaar rond

• Januari: Rust of trage groei. Weinig water, geen mest.
• Februari: Rust of trage groei. Koel en licht zetten.
• Maart: Verpotten of knolletjes opnieuw planten. Matig water geven.
• April: Groei en begin van de bloei. Beginnen met bemesten. Pollen delen.
• Mei: Bloei. Na half mei mag de pot naar buiten.
• Juni: Bloei. Uitgebloeide bloemstelen wegknippen.
• Juli: Bloei. Regelmatig water en mest. Uit de felle middagzon houden.
• Augustus: Bloei. Een uitgezakte pol helemaal terugknippen.
• September: Bloei. Potten van buiten binnenhalen voor de koude nachten.
• Oktober: Laatste bloei. Minder water, stoppen met bemesten.
• November: Mogelijk rustperiode: blad laten afsterven, bijna geen water.
• December: Rust of trage groei. Koel en licht zetten.

Eetbaar en bruikbaar

Niet eetbaar. Blad en stelen van deze klaverzuringen smaken fris zuur, zoals zuring, door het oxaalzuur dat erin zit, maar eet ze niet: grotere hoeveelheden zijn schadelijk, want oxaalzuur bindt calcium en kan de nieren belasten, zeker bij mensen met nierstenen. Katten, honden, konijnen en knaagdieren die er veel van eten, kunnen kwijlen, braken en zwak worden: zet de pot of de plant buiten hun bereik. Laat kinderen er niet van snoepen, en de knolletjes onder de grond zijn niet om te eten. Bij inslikken: bel meteen het Antigifcentrum (in België 070 245 245) of je huisarts.

Wist je dat?

• De naam Oxalis komt van het Griekse oxys, ‘zuur’: de bladeren smaken zuur door het oxaalzuur.
• Het dichtvouwen van de blaadjes ’s avonds is een slaapbeweging, gestuurd door kleine verdikkingen aan de voet van elk blaadje.
• In onze bossen groeit een familielid: de inheemse witte klaverzuring, met witte bloempjes in april en mei.