IJslandse papaver

Hoe herken je een IJslandse papaver?

Groeivorm

Kortlevende vaste plant, meestal als tweejarige of eenjarige gekweekt; 30–40 cm hoog en 20 cm breed.

Blad

Een lage rozet van ingesneden, grijsgroene bladeren; behaard.

Bloem

Kommetjes van 5–7 cm, met vier tot zes papierdunne kroonbladen, op lange, bladloze, behaarde stelen. Van mei tot augustus.

Kleur

Geel, oranje, wit, roze, rood en gemengde tinten.

Vrucht

Een klein doosvruchtje met een deksel en poriën, waaruit het zaad strooit.

Bloei: mei–augustus · Zaaien: februari–maart en mei–juni · Planten: april–mei en september

Waarom in je tuin?

• Zijdeachtige, kleurrijke kommetjes van mei tot augustus op slanke, bladloze stelen.
• Een populaire snijbloem, mits je de stelen op de juiste manier behandelt.
• Bijen bezoeken de bloemen graag en halen er stuifmeel.
• Volledig winterhard en geschikt voor droge, zonnige plekken.
• Compact: ideaal vooraan in de border, in een rotstuin of in bakken.

Waar staat een IJslandse papaver graag?

• Volle zon of lichte halfschaduw; in de zon bloeit hij het rijkst.
• Goed doorlatende grond: zand of leem, zuur tot kalkrijk; geen natte grond.
• Droog tot normaal vochtig; hij houdt niet van natte voeten, vooral niet in de winter.
• Op 20–25 cm van elkaar; vooraan in de border of in een rotstuin.

Licht

Zon

Grondsoort

Zand of leem

Zuurtegraad

Niet kieskeurig

Vocht

Droog of normaal

Grootte

0,4 m hoog, 0,2 m breed

Winterhard

Winterhard (tot -15 °C)

Mooi samen met

• Lavendel: Zonminnend en geurend; samen een kleurrijke droge border.
• Siergrassen: Zachte halmen die de kleurige kommetjes laten uitkomen.
• Vetkruid: Een lage, stevige plant voor dezelfde droge plek.
• Ridderspoor: Blauwe aren die contrasteren met oranje en gele papavers.

Hoe en wanneer plant je een IJslandse papaver?

Planten in april–mei en september.

1. Zaai in februari–maart binnen (licht kiemer) of in mei–juni buiten, op een zaaibedje of in kleine potjes.
2. Zaai oppervlakkig en bedek het zeer fijne zaad niet; druk aan en houd het vochtig bij 10–15 °C. Kieming na 2–3 weken.
3. Dun de zaailingen uit of verspeen ze in potjes; verplant ze zo weinig mogelijk, want de wortels zijn gevoelig.
4. Plant uit in april–mei, of in september voor bloei het jaar erop, op 20–25 cm afstand.
5. Geef water bij het planten en houd de grond de eerste weken licht vochtig.

Verzorgen

Water

Houd jonge planten licht vochtig. Daarna alleen bij langdurige droogte water geven.

Bemesten

Niet nodig; mest geeft veel blad en weinig bloemen.

Uitgebloeide bloemen

Knip ze weg om de bloei te verlengen. Laat enkele staan als je zaad wil.

Snijden

Pluk de stelen als de knop net openscheurt en de kleur zichtbaar is. Schroei het stengeleinde een paar seconden in kokend water of in een vlam; dat houdt de bloemen langer fris.

Mulchen

Een dunne laag grind of zand houdt de wortelhals droog; geen dikke organische laag.

Tip: Wordt meestal als tweejarige gekweekt: zaai in juni en plant in september op de bloeiplaats. Voor de vaas pluk je in knop en schroei je het stengeleinde even dicht.

Wanneer snoei je een IJslandse papaver?

Wanneer: Hij wordt niet gesnoeid; je knipt uitgebloeide bloemen weg en na de bloei de afgestorven stelen.

Hoe:

• Knip uitgebloeide bloemen met steel af voor de zaaddoos vormt; dat verlengt de bloei.
• Laat enkele zaaddozen rijpen als je zaad wil oogsten of wil dat hij zich uitzaait.
• Knip afgestorven stelen en bladeren weg in de herfst of aan het einde van de winter.
• Houd het witte melksap van huid en ogen: draag handschoenen als je veel moet snoeien.

Let op: Het melkachtige sap kan de huid irriteren: draag handschoenen en was daarna je handen.

Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Zaaien

In februari–maart binnen of in mei–juni buiten. Zaai oppervlakkig, bedek niet; kieming bij 10–15 °C na 2–3 weken.

Uitzaaien

Laat enkele zaaddozen rijpen; de zaailingen komen vanzelf op en bloeien het jaar erop.

Hoe komt een IJslandse papaver de winter door?

Winterhard tot −15 °C: jonge planten beschermen.

• Volledig winterhard, tot ongeveer −15 °C: in Belgische winters geen bescherming nodig, wel een doorlatende grond.
• Natte winters zijn gevaarlijker dan vorst: zorg voor goede afwatering.
• In een pot: zet hem tegen een muur of op een droge plek en geef niet te veel water.

Ziektes en plagen

• Wortelrot: De plant kwijnt in natte grond. Kies een doorlatende plek of meng grind door de grond.
• Valse meeldauw: Gele vlekken met een grijsachtige pluis onderaan het blad bij vochtig weer. Verwijder aangetaste bladeren en geef ruimte.
• Bladluis: Op knoppen en jonge scheuten. Spoel af met water of laat lieveheersbeestjes hun werk doen.
• Slakken: Jonge zaailingen worden snel opgegeten. Zoek ze ’s avonds of leg een rand van grof zand of schelpengruis.

Het jaar rond

• Februari: Binnen zaaien.
• Maart: Zaaien. Zaailingen verspenen.
• April: Uitplanten van voorgekweekte planten.
• Mei: Begin van de bloei. Buiten zaaien of uitplanten.
• Juni: Bloei. Buiten zaaien voor bloei volgend jaar. Snijden in knop.
• Juli: Bloei. Uitgebloeide bloemen verwijderen.
• Augustus: Laatste bloei. Eventueel zaad oogsten.
• September: Planten voor bloei volgend voorjaar.
• Oktober: Planten opruimen of laten uitzaaien.

Eetbaar en bruikbaar

Niet eetbaar. Alle delen van deze papavers zijn giftig, vooral het melksap en de onrijpe zaaddozen: ze bevatten alkaloïden die bij inslikken misselijkheid, braken, buikpijn en sufheid geven, bij kinderen en ook bij honden, katten en grazend vee. Het zijn geen slaapbollen: het maanzaad uit de bakkerij komt van de slaapbol (Papaver somniferum), en van deze papavers eet je het zaad niet. Maak geen thee van bloemen of zaaddozen, en hang droogboeketten met zaaddozen buiten het bereik van kinderen. Het sap kan de huid irriteren: draag handschoenen bij het snijden voor de vaas en zet de vaas buiten het bereik van kleine kinderen en katten. Bij inslikken: bel meteen het Antigifcentrum (in België 070 245 245) of je huisarts.

Goed voor dieren

Bijen

Nectar en stuifmeel voor honingbijen en wilde bijen.

Wist je dat?

• De soortnaam nudicaule betekent ‘met naakte stengel’ en verwijst naar de bladloze bloemstelen.
• De knoppen hangen eerst omlaag en richten zich vlak voor het opengaan op, zoals bij de meeste papavers.
• De zaaddoos heeft kleine poriën onder een deksel en strooit het zaad bij wind uit, als een peperbus.