Polystichum

Hoe herken je een polystichum?

Groeivorm

Compact, dicht pollentje van 20–30 cm hoog en breed dat langzaam groeit.

Blad

Glanzend donkergroen, leerachtig, fijn verdeeld in kleine deelblaadjes; blijft in milde winters groen.

Sporen

Varens bloeien niet: de sporen zitten in kleine groepjes aan de onderkant van de bladeren.

Jonge bladeren

In het voorjaar rollen de nieuwe bladeren zich als een bisschopsstaf uit; ze zijn dan zacht en kwetsbaar.

Wortels

Een kort wortelstokje met vezelachtige wortels; de plant groeit langzaam.

Planten: maart–mei en september–oktober · Snoeien: maart

Waarom in je tuin?

• Een kleine, nette varen met glanzend donkergroen blad dat het hele jaar mooi is.
• Groenblijvend in milde winters: sieraad voor de koude maanden.
• Compact en rustig: past in een rotstuin, een bakje, een muurvoet of een schaduwhoekje.
• Weinig werk: geen snoei, geen mest, nauwelijks ziekten.
• Ook geschikt in een koele, lichte kamer of een kleine vorstvrije kas als pot.

Waar staat een polystichum graag?

• Halfschaduw tot schaduw; in volle zon verbrandt het blad.
• Doorlatende, humusrijke grond: zand of leem, zuur tot neutraal; in een rotspartij tussen stenen.
• Beschut tegen koude, droge wind in de winter.
• Reken op 25–30 cm ruimte per plant; in een pot één plant of enkele dicht bij elkaar.

Licht

Halfschaduw en schaduw

Grondsoort

Zand of leem

Zuurtegraad

Zuur of neutraal

Vocht

Normaal

Grootte

0,3 m hoog, 0,3 m breed

Winterhard

Winterhard (tot -15 °C)

Mooi samen met

• Kleine hosta: Zachte bladeren in dezelfde halfschaduw.
• Tuincyclaam: Bloeit in de nazomer en herfst onder de varen.
• Elfenbloem: Een tapijt van blad en kleine bloemen in het voorjaar.
• Sleutelbloem: Vrolijke bloemen in het voorjaar in dezelfde schaduw.

Hoe en wanneer plant je een polystichum?

Planten in maart–mei en september–oktober.

1. Plant in maart–mei of in september–oktober, als de grond niet bevroren of te nat is.
2. Graaf een plantgat twee keer zo breed als de kluit en meng er bladcompost en een beetje scherp zand door voor drainage.
3. Zet de plant even diep als in de pot, met de kroon op grondhoogte: begraaf de groeipunten niet.
4. Druk de grond aan en geef meteen een flinke gieter water.
5. Leg een dun laagje bladcompost rond de voet en houd de grond het eerste jaar vochtig. Gebruik in een pot een doorlatende potgrond en zorg voor drainage onderin.

Verzorgen

Water

Houd de grond licht vochtig, maar nooit nat. Bij droogte water geven, vooral het eerste jaar en in potten.

Bemesten

Een laagje compost of bladcompost in het voorjaar volstaat; in een pot een beetje vloeibare meststof in de zomer.

Mulchen

Een dun laagje bladcompost houdt de grond koel en vochtig; dek de kroon niet af.

Opruimen

Knip in maart bruine of beschadigde bladeren weg; gezond groen blad laat je staan.

Verpotten

Een potplant in het voorjaar verpotten als de pot te vol is, in een iets grotere pot met verse, doorlatende grond.

Tip: Plant hem op een beschutte, doorlatende plek tussen stenen en geef hem in strenge winters een deken van blad: zo blijft hij jaren mooi.

Wanneer snoei je een polystichum?

Snoeimaanden: maart.

Wanneer: In maart, voor de nieuwe bladeren uitrollen. Snoeien is niet echt nodig.

Hoe:

• Knip bruine en beschadigde bladeren aan de voet weg met een scherpe schaar.
• Gezond groen blad laat je staan; het beschermt de kroon in de winter.
• Pas op voor de jonge, opgerolde scheuten in het midden van de pol.

Snoeien: wanneer en hoe · Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Delen

In het voorjaar een pol met meerdere kronen voorzichtig in stukken steken met een scherp mes of spade en meteen terugplanten. De plant groeit langzaam; deel hem alleen als dat nodig is.

Sporen

Mogelijk maar traag en geduldwerk: strooi de rijpe sporen op vochtige zaaigrond, dek af met glas of plastic en wacht maanden.

Hoe komt een polystichum de winter door?

Winterhard tot −15 °C: jonge planten beschermen.

• Winterhard tot ongeveer −15 °C: in beschutte tuinen in Vlaanderen meestal zonder bescherming, maar geef in strenge winters een laag blad of dennentakken.
• Het blad blijft in milde winters groen en kan na strenge vorst bruin worden; knip het in maart weg.
• In een pot is hij kwetsbaarder: zet hem tegen een beschutte muur en wikkel de pot in jute, of zet hem in een koele, vorstvrije ruimte met licht.

Ziektes en plagen

• Winterschade: Bruin blad na strenge vorst of koude wind. Knip het in maart weg en dek de kroon in strenge winters af met bladeren.
• Droogte: Bruine, verschrompelde bladranden bij te weinig water. Water geven en de grond mulchen.
• Natte voeten: In zware, natte grond rot de kroon in de winter. Plant op een doorlatende plek of werk compost en scherp zand door de grond.
• Slakken: Jonge, zachte bladeren worden in het voorjaar aangevreten. Zoek ze ’s avonds op en verwijder ze met de hand.

Het jaar rond

• Maart: Beschadigd blad wegknippen. Compost geven. Planten.
• April: Nieuwe bladeren rollen uit. Planten.
• Mei: Planten. Water geven bij droogte.
• Juni: Water geven bij droogte.
• Juli: Water geven bij droogte.
• Augustus: Water geven bij droogte.
• September: Planten.
• Oktober: Planten. Dun laagje bladcompost.
• December: Rust. Bij strenge vorst de kroon afdekken met blad of dennentakken.

Wist je dat?

• De soortnaam tsus-simense verwijst naar het eiland Tsushima tussen Korea en Japan.
• De naam Polystichum betekent ‘veel rijen’ en verwijst naar de rijen sporenhoopjes aan de onderkant van het blad.
• Deze kleine varen wordt ook vaak als potplant of in een terrarium in een koele, lichte kamer gekweekt.