Zachte naaldvaren

Hoe herken je een zachte naaldvaren?

Groeivorm

Brede, uitwaaierende rozet van 60–70 cm hoog en 80–90 cm breed. De bladeren buigen sierlijk naar buiten.

Blad

Dubbel geveerd, bij sommige vormen nog fijner verdeeld, zacht en kantachtig. Elk blaadje heeft een kort steeltje en een fijn, haarvormig puntje.

Bladsteel

Bezet met lichtbruine schubben. De jonge krullen zijn helemaal bedekt met lichte, zilverbruine schubben.

Sporen

Ronde sporenhoopjes aan de onderkant van de blaadjes, in de zomer. Varens bloeien niet.

Broedknopjes

Bij ‘Proliferum’ en verwante vormen groeien langs de hoofdnerf kleine knopjes die zelf jonge varentjes worden.

Planten: maart–mei en september–oktober · Snoeien: maart

Waarom in je tuin?

• Groenblijvend: een frisse, groene plek in de schaduwtuin, ook midden in de winter.
• Het fijne, zachte blad brengt textuur en verzacht strakke randen en muren.
• Verdraagt kalk en, eenmaal ingeworteld, ook vrij droge schaduw, bijvoorbeeld onder bomen.
• Inheems en thuis in een natuurlijke tuin.
• Makkelijk: één snoeibeurt in maart en verder bijna geen werk.

Waar staat een zachte naaldvaren graag?

• Halfschaduw of schaduw. Ochtendzon gaat nog, in de felle middagzon verbrandt het blad.
• Humusrijke, goed doorlatende grond: zand, leem of klei, van zuur tot kalkrijk.
• Normaal vochtig. Eenmaal ingeworteld verdraagt hij vrij droge schaduw, maar geen natte voeten.
• Reken op 70–90 cm tussen de planten: hij wordt breder dan hoog.

Licht

Halfschaduw en schaduw

Grondsoort

Zand, leem of klei

Zuurtegraad

Niet kieskeurig

Vocht

Normaal

Grootte

0,7 m hoog, 0,9 m breed

Winterhard

Winterhard (tot -20 °C)

Mooi samen met

• Nieskruid: Bloeit in de winter naast het groenblijvende varenblad.
• Elfenbloem: Een groenblijvende bodembedekker voor droge schaduw.
• Sneeuwklokje: Witte bloempjes tussen de varen in februari.
• Bosanemoon: Een wit tapijt in het voorjaar.
• Hosta: Grote bladeren als contrast met het fijne, kantachtige blad.

Hoe en wanneer plant je een zachte naaldvaren?

Planten in maart–mei en september–oktober.

1. Plant in maart–mei of september–oktober, als de grond vochtig en niet bevroren is.
2. Graaf een plantgat twee keer zo breed als de pot en meng er bladaarde of compost door.
3. Zet het hart op gelijke hoogte met het maaiveld, nooit dieper, anders rot het.
4. Plant 70–90 cm uit elkaar, zodat de bladeren zich vrij kunnen uitspreiden.
5. Geef meteen ruim water en mulch met bladaarde.

Verzorgen

Water

Het eerste jaar gieten bij droogte. Daarna redt hij zich meestal zelf, behalve in lange droge periodes.

Bemesten

Niet nodig. Een laag bladaarde of compost in het voorjaar volstaat.

Mulchen

Laat herfstblad rond de plant liggen of strooi in het voorjaar bladaarde.

Oud blad

Het blad blijft de hele winter groen. Knip het pas in maart weg.

Tip: Zoek je een varen voor droge schaduw onder bomen, kies dan deze: eenmaal ingeworteld redt hij zich met weinig water. Geef hem het eerste jaar wel regelmatig water, zodat hij goed inwortelt.

Wanneer snoei je een zachte naaldvaren?

Snoeimaanden: maart.

Wanneer: In maart, net voor de nieuwe krullen zich uitrollen.

Hoe:

• Knip het oude blad van vorig jaar aan de voet weg, vlak boven het hart.
• Zo komen de nieuwe, zilverbruine krullen mooi tot hun recht en ziet de plant er weer fris uit.
• Pas op dat je de jonge krullen in het hart niet raakt.
• Tijdens het seizoen knip je enkel beschadigde of bruine bladeren weg.

Snoeien: wanneer en hoe · Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Broedknopjes

Bij vormen met broedknopjes: leg in de late zomer of de herfst een blad met knopjes op een bak met vochtige stekgrond, pin het vast en dek af met glas of plastic. Na enkele maanden groeien er jonge varentjes uit, die je apart oppot.

Scheuren

Oudere planten met meerdere harten kun je in maart–april verdelen. Elk stuk heeft een eigen hart en wortels nodig.

Sporen

Sporen zaaien op vochtige, steriele potgrond onder glas kan ook, maar vraagt veel geduld.

Hoe komt een zachte naaldvaren de winter door?

Winterhard tot −20 °C.

• Winterhard tot ongeveer −20 °C en groenblijvend: in een gewone Belgische winter is geen bescherming nodig.
• Laat het blad de hele winter staan: het beschermt het hart en is mooi met rijp erop.
• Na strenge vorst kan het blad bruin worden. De plant loopt in het voorjaar gewoon weer uit.
• Zet een pot tegen een muur, beschut tegen strenge vorst en natte voeten.

Ziektes en plagen

• Hartrot: In natte, slecht doorlatende grond kan het hart rotten. Plant iets hoger of verbeter de afwatering.
• Slakken: Ze knabbelen soms aan de jonge krullen. Raap ze ’s avonds weg.
• Bruin blad: Na strenge vorst, drogende wind of felle zon. Knip het in maart weg; de plant herstelt.
• Taxuskever: De witte larven vreten aan de wortels, vooral bij planten in een pot. Verwelkt de plant plots, kijk dan de wortels na en zet zo nodig aaltjes in.

Het jaar rond

• Januari: Rust. Het blad blijft groen.
• Maart: Oud blad wegknippen. Planten of scheuren.
• April: Nieuwe krullen rollen uit. Letten op slakken.
• Mei: Planten. Mulchen met bladaarde.
• Juli: Water geven bij lange droogte.
• Augustus: Sporen rijpen.
• September: Planten. Bladeren met broedknopjes vastpinnen.
• Oktober: Planten. Herfstblad rond de voet laten liggen.
• December: Het groenblijvende blad siert de schaduwtuin.

Wist je dat?

• De Latijnse naam setiferum betekent borsteldragend, naar het fijne, zachte puntje aan elk blaadje.
• Polystichum komt van het Griekse polys, veel, en stichos, rij, naar de rijen sporenhoopjes op de bladeren.
• In de 19e eeuw was er in Groot-Brittannië een echte varenrage. Veel van de bijzondere vormen van deze varen werden toen gevonden en verzameld.