Primula

Hoe herken je een primula?

Groeivorm

Een lage rozet van ongeveer 25 cm hoog en breed.

Blad

Tongvormig, gerimpeld en frisgroen, met een licht gegolfde rand.

Bloem

Een tros bloemen samen op één stevige stengel van 15–25 cm, van februari tot mei.

Kleur

Bijna alle kleuren, van wit, geel en oranje tot rood, roze, paars en blauw, meestal met een geel hart.

Wortels

Een korte wortelstok met veel fijne wortels, vlak onder de oppervlakte.

Bloei: februari–mei · Planten: februari–april en september–oktober

Waarom in je tuin?

• Een van de eerste kleurrijke bloeiers van het jaar, al vanaf februari.
• Bloeit in bijna elke kleur: ideaal voor potten, bakken en de voorkant van de border.
• Na de bloei kan je hem in de tuin uitplanten: in halfschaduw komt hij elk jaar terug.
• Vroege nectar voor hommelkoninginnen en andere vroege insecten.
• Binnen op een koele plek bloeit hij wekenlang als potplant.

Waar staat een primula graag?

• Halfschaduw is ideaal: voorjaarszon is goed, felle zomerzon niet.
• Humusrijke leem- of kleigrond die vocht vasthoudt maar goed doorlaat, zuur tot neutraal.
• Grond die in de zomer niet uitdroogt; vermijd natte, zware grond in de winter.
• Zet de planten 20–25 cm uit elkaar.

Licht

Halfschaduw en schaduw

Grondsoort

Leem of klei

Zuurtegraad

Zuur of neutraal

Vocht

Normaal

Grootte

0,25 m hoog, 0,25 m breed

Winterhard

Winterhard (tot -20 °C)

Mooi samen met

• Vergeet-mij-nietje: Een blauwe wolk rond de kleurige rozetten.
• Narcis: Bloeit tegelijk, in potten en in de border.
• Druifje: Blauwe aartjes tussen de primula’s.
• Varens: Nemen de plek in de zomer over in de halfschaduw.
• Kerstroos: Nog een vroege bloeier voor dezelfde halfschaduw.

Hoe en wanneer plant je een primula?

Planten in februari–april en september–oktober.

1. Plant in februari–april of in september–oktober. Laat bloeiende planten uit de winkel eerst een week beschut buiten wennen.
2. Meng compost of bladcompost door de grond, zeker op zandgrond.
3. Zet de rozet even diep als in de pot: het hart moet boven de grond blijven, anders rot het.
4. Zet de planten 20–25 cm uit elkaar.
5. Geef goed water en houd de grond de eerste weken licht vochtig.
6. In een pot of bak: gebruik potgrond met wat compost en een pot met een gat in de bodem.

Verzorgen

Water

Houd de grond licht vochtig, zeker in potten, maar vermijd natte voeten.

Bemesten

In potten tijdens de bloei om de twee weken een beetje vloeibare mest; in de tuin volstaat compost in het voorjaar.

Uitgebloeide bloemen

Knip uitgebloeide bloemstengels af en haal geel blad weg; dan bloeit hij langer.

Binnen

Als potplant binnen bloeit hij het langst op een koele, lichte plek van 10–15 °C.

Delen

Deel oude pollen om de 2–3 jaar na de bloei; dan blijven ze bloeirijk.

Tip: Laat een bloeiende primula uit de winkel eerst een week beschut buiten wennen en plant hem na de bloei in de tuin in halfschaduw: zo komt hij elk jaar terug.

Wanneer snoei je een primula?

Wanneer: Snoeien is niet nodig. Tijdens en na de bloei knip je uitgebloeide bloemstengels af.

Hoe:

• Knip uitgebloeide bloemstengels aan de voet af.
• Haal geel, bruin of aangevreten blad weg.
• Laat het gezonde blad na de bloei staan: de plant heeft het nodig om aan te sterken voor volgend jaar.

Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Delen

Na de bloei of in september: steek oudere pollen op, trek ze uit elkaar in stukken met elk een rozet en eigen wortels en plant ze opnieuw. Geef goed water.

Zaaien

In de zomer in een koele, beschaduwde bak; het zaad kiemt het best onder 20 °C. Zaad van je eigen planten geeft gemengde kleuren die zelden op de ouders lijken.

Hoe komt een primula de winter door?

Winterhard tot −20 °C.

• Winterhard tot ongeveer −20 °C: ingegroeide planten in de tuin hebben geen bescherming nodig.
• Planten die in bloei verkocht worden, komen uit een warme serre: laat ze eerst wennen en dek ze bij strenge vorst af met vlies.
• Potten zet je bij strenge vorst tegen een muur of in een koude, lichte ruimte.
• Binnen als potplant: koel en licht, niet naast de verwarming.

Ziektes en plagen

• Slakken: Gaten in blad en bloemen. Raap ze ’s avonds weg.
• Taxuskever: Planten verwelken plots en zitten los: witte larven eten de wortels, vooral in potten. Zet in het voorjaar of eind zomer aaltjes in.
• Wortelhalsrot: Het hart rot weg in natte, zware grond of bij te diep planten. Plant hoger, in beter doorlatende grond.
• Bladluis: Kleine luizen in het hart en aan de onderkant van het blad. Spuit ze af met water of laat lieveheersbeestjes hun werk doen.
• Grauwe schimmel: Grijs pluis op blad en bloemen, vooral binnen of bij vochtig weer. Haal aangetaste delen weg en zorg voor meer lucht.

Het jaar rond

• Februari: Begin van de bloei. Potten en bakken vullen; beschermen tegen strenge vorst.
• Maart: Volle bloei. Uitgebloeide bloemen wegknippen. Planten.
• April: Bloei. Uitgebloeide potplanten in de tuin uitplanten in halfschaduw.
• Mei: Laatste bloemen. Delen na de bloei.
• Juni: Water geven bij droogte.
• Juli: Zaaien in een koele, beschaduwde bak.
• Augustus: Water geven bij droogte. Aaltjes tegen taxuskeverlarven.
• September: Planten en delen.
• Oktober: Planten.

Eetbaar en bruikbaar

Niet eetbaar. Deze primula’s zijn licht giftig: opeten kan braken en buikpijn geven, bij kinderen en ook bij honden en katten, en de fijne haartjes op blad en stelen kunnen bij gevoelige mensen huiduitslag geven. Verwar ze niet met de gewone sleutelbloem (Primula veris), waarvan je de bloemen wel gebruikt: deze primula’s eet je niet, ook de bloemen niet. Draag handschoenen als je veel pollen scheurt of verplant, en was daarna je handen. Zet potjes en bakken met primula’s, die vaak op tafel of de vensterbank staan, buiten het bereik van kleine kinderen en huisdieren. Bij inslikken: bel meteen het Antigifcentrum (in België 070 245 245) of je huisarts.

Goed voor dieren

Bijen

Nectar en stuifmeel voor honingbijen en wilde bijen.

Wist je dat?

• De naam Primula komt van het Latijnse primus, ‘de eerste’, omdat de plant zo vroeg in het jaar bloeit.
• Polyantha betekent ‘veelbloemig’: anders dan bij de stengelloze sleutelbloem staan de bloemen samen in een tros op één stengel.
• Sleutelbloemen hebben twee bloemvormen, met een lange of een korte stijl. Charles Darwin bestudeerde dat om te begrijpen hoe planten zelfbestuiving vermijden.