Scharlakeneik

Hoe herken je een scharlakeneik?

Groeivorm

Open, afgeronde kroon op een rechte stam; 15–20 m hoog en 12–15 m breed.

Blad

7–15 cm lang, diep ingesneden met 7–9 puntige lobben en ronde inkepingen; glanzend groen.

Herfstkleur

Feloranje tot scharlakenrood, in oktober–november. Het mooist op zure grond en in de zon.

Bloem

Gele, hangende katjes in mei, samen met het blad. Windbestuiving.

Vrucht

Eikels van 1,5–2 cm met een napje dat de onderste helft omvat; ze rijpen in het tweede jaar.

Bloei: mei · Planten: maart–april en oktober–december · Snoeien: december–februari

Waarom in je tuin?

• Spectaculaire herfstkleur: feloranje tot scharlakenrood, van oktober tot in november.
• Mooi, diep ingesneden blad dat de hele zomer glanst.
• Wordt een imposante schaduwboom en is een opvallende solitair in een park of grote tuin.
• De eikels zijn voedsel voor vogels en kleine zoogdieren, de boom is een thuis voor insecten.
• Verdraagt droge, arme zandgrond en stadsluchtvervuiling beter dan veel andere bomen.

Waar staat een scharlakeneik graag?

• Volle zon: dan kleurt hij het mooist in de herfst.
• Zure tot neutrale, goed doorlatende zand- of leemgrond. Op kalkrijke grond wordt het blad geel (chlorose).
• Droog tot normaal vochtig; hij verdraagt periodes van droogte, maar geen langdurig natte grond.
• Geef hem 12–15 m ruimte, ver van gebouwen en leidingen.

Licht

Zon

Grondsoort

Zand of leem

Zuurtegraad

Zuur of neutraal

Vocht

Droog of normaal

Grootte

20 m hoog, 15 m breed

Winterhard

Winterhard (tot -30 °C)

Mooi samen met

• Struikheide: Houdt van dezelfde zure, doorlatende zandgrond en zon.
• Rododendron: Groenblijvende heester voor de lichte schaduw onder de kroon, op dezelfde zure grond.
• Bosbes: Kleine zuurminnende struik met rode herfstkleur.
• Amberboom: Een tweede boom met een spectaculaire herfstkleur op zure grond.
• Hulst: Groenblijvend; de rode bessen en donkere bladeren staan mooi bij de herfstkleur.

Hoe en wanneer plant je een scharlakeneik?

Planten in maart–april en oktober–december.

1. Plant in maart–april of van oktober tot december, als de grond niet bevroren of te nat is.
2. Kies een jonge boom van 2–3 m: eiken hebben een lange penwortel en slaan als jonge boom het best aan.
3. Graaf een plantgat twee tot drie keer zo breed als de kluit, maar niet dieper. Maak de wanden los.
4. Plant even diep als in de kwekerij, vul aan met de eigen grond en meng er geen kalk of verse mest door. Bij een hoogstam zet je een paal en bind je losjes.
5. Geef meteen 20–30 liter water.
6. Leg een mulchcirkel van ongeveer 1 m rond de boom van bladcompost of schors, zonder tegen de stam aan.

Verzorgen

Water

De eerste 2–3 zomers wekelijks 20–30 liter bij droogte, diep en niet te vaak. Daarna redt hij zich meestal zelf.

Bemesten

Niet nodig. Gebruik geen kalk of kalkrijke meststoffen: die verhogen de pH.

Mulchen

Een mulchlaag van bladcompost of schors houdt de grond vochtig en zuur. Houd de cirkel grasvrij.

Steun

Bij een hoogstam 2–3 jaar een paal; haal die daarna weg.

Herfstblad

Maak van het gevallen blad bladcompost: dat is een goede, lichtzure mulch voor heesters als rododendron.

Tip: Plant hem op zure, doorlatende grond in de volle zon: dan krijg je de felste herfstkleur. Op kalkrijke grond krijg je gele bladeren en weinig kleur.

Wanneer snoei je een scharlakeneik?

Snoeimaanden: december–februari.

Wanneer: Enkel als het nodig is, tijdens de rust van december tot februari, bij droog en vorstvrij weer.

Hoe:

• Kweek de eerste jaren één doorgaande top en een evenwichtige kroon: verwijder concurrerende toppen en kruisende takken.
• Haal dode of gebroken takken weg; zaag net buiten de takkraag.
• Voor dikke takken en grote bomen schakel je een boomverzorger in.

Let op: Snoei eiken niet tijdens het groeiseizoen, van april tot en met september: verse wonden zijn dan gevoeliger voor infecties.

Snoeien: wanneer en hoe · Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Zaaien

Zaai verse eikels in oktober–november ter plaatse of in diepe potten; ze kiemen in het voorjaar. Eikels drogen snel uit: niet bewaren. Zaailingen kunnen onderling verschillen, ook in herfstkleur.

Enten

Selecties met een bijzonder intense herfstkleur zoals ‘Splendens’ worden door kwekers geënt, dat is geen tuinwerk.

Hoe komt een scharlakeneik de winter door?

Winterhard tot −30 °C.

• Volledig winterhard tot ongeveer −30 °C: geen bescherming nodig.
• Bij jonge bomen beschermt een mulchlaag de wortels tijdens strenge vorst.
• Bescherm de stam van jonge bomen tegen wild, konijnen en de maaier met een boombeschermer.

Ziektes en plagen

• Geel blad (chlorose): Bleekgeel blad met groene nerven op kalkrijke of te neutrale grond. Mulch met bladcompost, gebruik geen kalk. Op sterk kalkhoudende grond kies je beter een andere eik.
• Eikenprocessierups: Nesten van behaarde rupsen op stam en takken van mei tot juli. De brandharen kunnen sterke huidirritatie geven. Raak nesten niet aan en laat ze verwijderen door een erkend bedrijf of de gemeente.
• Meeldauw: Wit poeder op jong blad, vooral in de late zomer. Meestal onschadelijk voor volwassen bomen; ruim bladafval op en geef geen stikstofrijke mest.
• Zwakke herfstkleur: In de schaduw, bij een warm najaar of op kalkrijke grond is de kleur minder fel. Zorg voor veel zon en zure grond.

Het jaar rond

• Januari: Dode takken verwijderen bij droog, vorstvrij weer.
• Februari: Laatste kans om te snoeien. Palen en bindingen controleren.
• Maart: Planten zodra de grond ontdooid en niet te nat is. Goed water geven.
• April: Planten. Mulch aanbrengen. De boom loopt uit.
• Mei: Bloei met gele katjes. Letten op nesten van de eikenprocessierups.
• Juni: Jonge bomen water geven bij droogte. Nesten van de eikenprocessierups laten verwijderen.
• Juli: Bij droogte diep water geven aan jonge bomen.
• Augustus: Bij droogte diep water geven aan jonge bomen.
• Oktober: Scharlakenrode herfstkleur. Eikels vallen; planten kan weer.
• November: Planten. Gevallen blad verzamelen voor bladcompost.
• December: Planten. Snoeien van dode takken kan.

Goed voor dieren

Vogels

Bessen, zaden of insecten als voedsel, of een plek om te nestelen.

Wist je dat?

• De naam coccinea komt uit het Latijn en betekent scharlakenrood, naar de herfstkleur.
• De diepe, ronde inkepingen tussen de lobben onderscheiden hem van de verwante Amerikaanse eik (Quercus rubra).
• Hij is de officiële boom van Washington, D.C.