Foto: User:SB_Johnny, CC BY-SA 3.0 · bron
Heester · Aquifoliaceae
Hulst
Ilex verticillata
In andere talen: Houx verticillé (Français) · Winterberry (English)
Deze bladverliezende hulst komt uit het oosten van Noord-Amerika, waar hij groeit in moerassen, natte bossen en langs beken. Het is een struik van 2–3 m met meerdere stammen en ongestekeld, gezaagd blad, dus helemaal anders dan onze gewone hulst. In juni bloeit hij onopvallend wit, maar in de herfst zitten de takken van vrouwelijke planten vol helderrode bessen. Na de bladval blijven die bessen tot diep in de winter aan de kale takken hangen. Tuiniers kweken hem voor dat winterbeeld en voor de takken in kerstschikkingen; ‘Winter Red’ is een bekend vrouwelijk ras.
Let op: De bessen zijn giftig voor mensen en huisdieren: ze kunnen braken en diarree veroorzaken. Let vooral op kleine kinderen en honden, en houd de takken in huis buiten hun bereik.
Licht
Zon of halfschaduw
liefst wat zon
Vocht
Normaal tot nat
mag niet uitdrogen
Grond
Zand, leem of veen
zuur tot neutraal
Winterhard
Volledig winterhard
tot -35 °C
Grootte
2,5 m
hoog, 2 m breed
Bloei
juni
| Snoeimaanden | maart en december |
|---|---|
| Hoogte | 2,5 m |
| Inheems in België | Nee, aangeplant |
| Goed voor bijen, vlinders en vogels | Ja, voor bijen en vogels |
| Giftig voor mens en huisdier | Ja, let op met kinderen en huisdieren |
| Bloei | juni |
Herkennen
Hoe herken je een hulst?
- Groeivorm
- Opgaande struik met meerdere stammen, 2–3 m hoog en breed; vormt na jaren een kleine groep door wortelopslag.
- Blad
- Elliptisch, 4–8 cm, fijn gezaagd en zonder stekels; donkergroen, in de herfst geel.
- Bloem
- Kleine, witte bloempjes in de bladoksels in juni. Mannelijke en vrouwelijke bloemen zitten op aparte planten.
- Vrucht
- Ronde, helderrode bessen van 6–8 mm op vrouwelijke planten, van oktober tot diep in de winter. Giftig.
- Wortels
- Fijn en vrij ondiep; houdt van een koele, vochtige en zure grond.
Bloei: juni · Planten: maart–april en oktober–november · Snoeien: maart en december
In je tuin
Waarom in je tuin?
- Massa’s rode bessen aan kale takken: een van de mooiste winterbeelden in de tuin.
- De besdragende takken zijn ideaal voor kerstschikkingen en houden weken in een vaas.
- De kleine bloemen in juni trekken bijen aan, en vogels eten de bessen later in de winter.
- Verdraagt natte grond, waar veel andere struiken het moeilijk hebben.
- Zeer winterhard en weinig gevoelig voor ziekten.
Waar staat een hulst graag?
- Zon of halfschaduw; in de zon zet hij de meeste bessen.
- Humusrijke grond: zand, leem of veen, zuur tot neutraal. Op kalkrijke grond vergeelt het blad.
- Vochtige tot natte grond is ideaal, ook langs een vijver of in een lage, natte hoek.
- Plant minstens één mannelijke plant in de buurt, binnen ongeveer 15 m van de vrouwelijke.
- Reken op 2–2,5 m ruimte per plant.
- Licht
- Zon en halfschaduw
- Grondsoort
- Zand, leem of veen
- Zuurtegraad
- Zuur of neutraal
- Vocht
- Normaal of nat
- Grootte
- 2,5 m hoog, 2 m breed
- Winterhard
- Winterhard (tot -35 °C)
Mooi samen met
- Witte kornoelje: Felrode wintertakken naast de rode bessen, ook op natte grond.
- Toverhazelaar: Bloeit in de winter en houdt van dezelfde zure, humusrijke grond.
- Koningsvaren: Een grote varen voor natte, zure grond, met mooie herfstkleur.
- Pijpenstrootje: Een siergras voor vochtige, zure grond dat in de herfst goudgeel kleurt.
Onderhoud
Hoe en wanneer plant je een hulst?
Planten in maart–april en oktober–november.
- Plant in maart–april of in oktober–november, als de grond niet bevroren is.
- Kies vrouwelijke planten voor de bessen en één mannelijke plant die tegelijk bloeit; één mannetje volstaat voor meerdere vrouwtjes.
- Graaf een plantgat twee keer zo breed als de kluit en meng er bladcompost of turfvrije grond voor zuurminnende planten door.
- Zet de plant even diep als in de pot, druk aan en houd 2–2,5 m afstand tussen de struiken.
- Geef meteen ruim water, ook als het regent.
- Leg een laag mulch van naalden, schors of bladcompost rond de voet.
Verzorgen
- Water
- Houd de grond vochtig, vooral de eerste twee jaar: hij verdraagt geen langdurige droogte.
- Bemesten
- In april wat compost of organische mest voor zuurminnende planten. Kalk vermijden.
- Mulchen
- Een laag naalden of schors houdt de grond zuur, koel en vochtig.
- Takken snijden
- In november–december takken met bessen knippen voor in huis; zo snoei je meteen.
- Bestuiving
- Geen bessen? Controleer of er een mannelijke plant in de buurt staat die op hetzelfde moment bloeit.
Tip: Plant voor elke groep vrouwelijke struiken één mannelijke plant die op hetzelfde moment bloeit, binnen ongeveer 15 m. Zonder mannetje blijven de takken leeg.
Wanneer snoei je een hulst?
Snoeimaanden: maart en december.
Wanneer: Licht snoeien in maart, voor hij uitloopt. In december kun je takken met bessen knippen voor kerst.
Hoe:
- Haal dode, beschadigde en kruisende takken weg.
- Neem om de paar jaar een of twee van de oudste stammen aan de voet weg, zodat er jonge scheuten bijkomen.
- Knip takken voor de vaas net boven een zijtak of knop, verspreid over de struik.
- Snoei niet zwaar: hoe meer je wegknipt, hoe minder bessen.
Let op: Een mannelijke plant draagt geen bessen; die mag je wat steviger snoeien, zolang hij elk jaar bloeit.
Vermeerderen
- Zachte stekken
- In juni–juli: stekken van 10–15 cm van jonge scheuten in vochtige, zure stekgrond onder plastic. Een stek houdt het geslacht van de moederplant.
- Uitlopers
- In het voorjaar een wortelopslag met eigen wortels afsteken en elders planten.
- Zaad
- Kan, maar het duurt vaak één tot twee jaar voor het kiemt, en je weet pas na jaren of de plant mannelijk of vrouwelijk is.
Hoe komt een hulst de winter door?
Winterhard tot −35 °C.
- Zeer winterhard, tot ongeveer −35 °C: ook in de strengste Belgische winters geen bescherming nodig.
- De bessen blijven aan de kale takken tot vogels ze opeten, vaak tot in januari of februari.
- In een pot: kies een grote pot met zure potgrond en houd hem ook in de winter licht vochtig.
Ziektes en plagen
- Geen bessen: Er staat geen mannelijke plant in de buurt, of hij bloeit op een ander moment. Plant een passend mannetje binnen 15 m. Ook te veel schaduw geeft minder bessen.
- Gele bladeren met groene nerven: Chlorose door kalkrijke grond. Geef regenwater, mulch met naalden of schors en bemest voor zuurminnende planten.
- Bruine bladranden: Teken van droogte. Geef ruim water en mulch de grond; hij wil een vochtige voet.
- Kale onderkant: De struik is te oud en te dicht. Neem in maart een paar oude stammen aan de grond weg.
Het jaar rond
- Januari: Winterbeeld van rode bessen; vogels eten ze.
- Maart: Licht snoeien: dood hout en een paar oude stammen weg. Planten.
- April: Compost of mest voor zuurminnende planten geven. Mulch aanbrengen.
- Juni: Bloei van de kleine witte bloemen; bijen zorgen voor de bestuiving. Zachte stekken nemen.
- Juli: Water geven bij droogte.
- Augustus: De bessen zwellen. Water geven bij droogte.
- September: De bessen kleuren rood.
- Oktober: Bladval in geel; de bessen komen bloot. Planten.
- November: Planten. Takken met bessen knippen.
- December: Takken snijden voor kerstschikkingen.
Gebruiken
Eetbaar en bruikbaar
Niet eetbaar. De bessen en het blad van hulst zijn giftig: een paar bessen geven bij kinderen al braken, buikpijn en diarree, en ook honden en katten worden er ziek van. De glanzende rode of zwarte bessen blijven tot diep in de winter hangen, en komen met takken voor de kerstversiering ook binnen. Plant geen vrouwelijke planten waar kleine kinderen spelen, ruim gevallen bessen op en hang versiering met bessen buiten hun bereik. Vogels eten de bessen wel zonder problemen. Bij inslikken: bel meteen het Antigifcentrum (in België 070 245 245) of je huisarts.
Goed voor dieren
- Bijen
- Nectar en stuifmeel voor honingbijen en wilde bijen.
- Vogels
- Bessen, zaden of insecten als voedsel, of een plek om te nestelen.
Jij en deze soort
Wist je dat?
- Anders dan de meeste hulsten verliest hij in de herfst zijn blad, en zijn bladeren hebben geen stekels.
- Mannelijke en vrouwelijke bloemen groeien op aparte planten: alleen vrouwelijke planten dragen bessen.
- Vogels laten de bessen vaak lang hangen en eten ze pas in de late winter, als ander voedsel op is.