Labradorthee

Hoe herken je een labradorthee?

Groeivorm

Compacte, groenblijvende struik van ongeveer 1 m hoog en breed met rechtopstaande takken. Er bestaan lagere, dwergachtige vormen.

Blad

Smal, langwerpig en leerachtig, 2–5 cm lang, met omgekrulde randen. Bovenkant donkergroen en gerimpeld, onderkant bedekt met vilt dat met de jaren roestbruin wordt.

Bloem

Kleine witte bloemen in ronde schermen aan de takuiteinden, in mei–juni.

Geur

Het blad geurt sterk kruidig-harsachtig als je er in wrijft.

Vrucht

Smalle doosvruchtjes die in de herfst openspringen en heel fijn zaad vrijgeven.

Bloei: mei–juni · Planten: maart–april en september–oktober

Waarom in je tuin?

• Groenblijvende struik die ook in de winter structuur geeft aan een heidetuin of veenbed.
• Witte bloemschermen in mei–juni, op een plek waar weinig andere struiken goed groeien: natte, zure grond.
• Extreem winterhard, tot ongeveer −40 °C.
• Aromatisch blad met roestbruin vilt aan de onderkant: ook buiten de bloei een mooi detail.
• De bloemen worden bezocht door bijen en hommels.

Waar staat een labradorthee graag?

• Zon tot halfschaduw; in volle zon blijft de grond het best vochtig bij een dikke mulchlaag.
• Zure, venige of humusrijke zandgrond (pH ongeveer 4–5,5). Geen kalk. Gebruik liefst veenvrije zure potgrond of bladaarde als alternatief voor veen.
• Gelijkmatig vochtig tot nat: hij houdt van een moerasachtige grond, maar niet van stilstaand, zuurstofarm water.
• Reken op 80–100 cm ruimte per plant. Ideaal aan de rand van een vijver of in een veenbed.

Licht

Zon en halfschaduw

Grondsoort

Zand of veen

Zuurtegraad

Zuur

Vocht

Normaal of nat

Grootte

1 m hoog, 1 m breed

Winterhard

Winterhard (tot -40 °C)

Mooi samen met

• Dopheide: Een inheemse heide voor dezelfde natte, zure grond.
• Veenbes: Lage, kruipende struikjes met kleine rode vruchten, op dezelfde veenachtige grond.
• Gagel: Een aromatische moerasstruik voor een natte, zure plek.
• Wollegras: Pluisjes in de zomer en een natuurlijke, moerassige sfeer.

Hoe en wanneer plant je een labradorthee?

Planten in maart–april en september–oktober.

1. Plant in maart–april of in september–oktober.
2. Graaf een breed, niet te diep plantgat en meng de grond met veenvrije zure potgrond of bladaarde. Op zandgrond kun je een veenbed aanleggen met folie met gaatjes eronder om water vast te houden.
3. Week de kluit in een emmer water tot er geen luchtbellen meer opstijgen en maak de wortels voorzichtig los.
4. Zet de plant even diep als in de pot en druk de grond aan. Geef meteen regenwater.
5. Leg een laag van 5 cm naaldmulch of dennenschors rond de voet.

Verzorgen

Water

De grond mag nooit uitdrogen. Geef bij droogte royaal regenwater; kraanwater bevat vaak kalk en verzuurt de grond niet.

Bemesten

Weinig of niet. Van nature groeit hij op arme, zure grond. Een lichte gift voor zuurminnende planten in april volstaat.

Mulchen

Vernieuw elk voorjaar de laag naaldmulch of dennenschors om de grond vochtig en zuur te houden.

Onkruid

Haal gras en onkruid met de hand weg: de wortels liggen ondiep, dus niet spitten of hakken.

Uitgebloeide bloemen

Niet noodzakelijk. Uitgebloeide schermen kun je wegbreken voor een nettere struik.

Tip: Hou de grond altijd vochtig met regenwater en een dikke laag naaldmulch: één droge zomer kan de struik ernstig schaden.

Wanneer snoei je een labradorthee?

Wanneer: Hij heeft bijna geen snoei nodig. Knip dode takjes weg in maart.

Hoe:

• Verwijder dode of bevroren takjes tot in het gezonde hout.
• Breek uitgebloeide schermen in juni–juli weg als je wilt, zonder de jonge scheuten eronder te beschadigen.
• Scheer hem niet: hou de natuurlijke, compacte vorm.

Let op: Hij groeit traag, dus snoei zo weinig mogelijk.

Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Halfhoutige stekken

In juli–september: stekken van 5–8 cm van de scheuten van dit jaar, onderste bladeren weg, in een mengsel van zure zaaigrond en zand onder plastic. Ze wortelen traag.

Zaaien

Strooi het stofkleine zaad in januari–maart op vochtige zure zaaigrond, zonder af te dekken, en hou het licht en koel. Zaailingen groeien traag.

Hoe komt een labradorthee de winter door?

Winterhard tot −40 °C.

• Extreem winterhard, tot ongeveer −40 °C: in Vlaanderen is geen bescherming nodig.
• Het blad kan bij strenge vorst omkrullen of hangen; dat is een normale reactie en het herstelt in het voorjaar.
• In een pot: zet de pot tegen een muur en wikkel hem in jute, zodat de wortels niet bevriezen. Laat de potgrond niet uitdrogen.

Ziektes en plagen

• Droogteschade: Bruine bladranden en hangend, krullend blad in de zomer. Geef royaal regenwater en leg een dikke laag mulch.
• Bladchlorose: Geel blad met groene nerven op te kalkrijke grond. Verzuur de grond met naaldmulch en bladaarde en geef regenwater.
• Taxuskever: Halfronde happen uit de bladranden in de zomer; de larven eten de wortels. Zet in augustus–september aaltjes in de vochtige, warme grond.
• Onkruid en gras: Gras en pijpenstrootje verdringen jonge planten. Trek ze met de hand weg en houd de mulchlaag dik.

Het jaar rond

• Maart: Planten. Dode takjes wegknippen. Mulchlaag aanvullen.
• April: Planten. Licht bemesten met een zuurminnende meststof.
• Mei: Bloei begint. Water geven bij droogte.
• Juni: Bloei. Water geven met regenwater.
• Juli: Uitgebloeide schermen eventueel wegbreken. Grond vochtig houden.
• Augustus: Water geven. Aaltjes tegen taxuskeverlarven inzetten.
• September: Planten. Stekken nemen.
• Oktober: Planten. Mulchlaag aanvullen.
• December: Rust. Bij strenge vorst het omkrullende blad met rust laten.

Eetbaar en bruikbaar

Niet eetbaar. Labradorthee en moerasrozemarijn zijn in al hun delen giftig: het geurige blad bevat stoffen zoals ledol, die op het zenuwstelsel werken en braken en duizeligheid kunnen geven. De namen misleiden. In Noord-Amerika werd van het blad thee gezet, maar zet er zelf geen thee van; en de smalle blaadjes met een omgerolde rand doen aan rozemarijn denken, maar rozemarijn heeft een witachtige onderkant, deze planten een roestbruin vilt. Ook gevaarlijk voor schapen, geiten en paarden: geef het snoeisel niet aan dieren. Bij inslikken: bel meteen het Antigifcentrum (in België 070 245 245) of je huisarts.

Goed voor dieren

Bijen

Nectar en stuifmeel voor honingbijen en wilde bijen.

Wist je dat?

• Het vilt onder het blad is eerst wit en wordt met de jaren roestbruin.
• De soortnaam groenlandicum betekent ‘uit Groenland’. Vroeger werd de plant bij het geslacht Ledum gerekend; DNA-onderzoek plaatste hem bij Rhododendron.
• De naam labradorthee verwijst naar het gebruik van het blad als thee door inheemse volkeren in Noord-Amerika. In de tuin is dat geen goed idee, want de plant is giftig.