Rododendron

Hoe herken je een rododendron?

Groeivorm

Dicht, kussenvormig struikje van ongeveer 50 cm hoog en 80 cm breed, met veel fijne, vertakte twijgjes.

Blad

Wintergroen, klein en ovaal, ongeveer 1 cm lang, grijsgroen en bedekt met piepkleine schubjes.

Bloem

Kleine, open trechtervormige bloempjes van 1–2 cm, in trosjes aan de toppen van de twijgen, in april–mei.

Kleur

Paarsblauw tot lila; er bestaan selecties en hybriden in andere tinten blauw en paars.

Wortels

Fijn en ondiep, als een mat net onder de oppervlakte: niet schoffelen rond de plant.

Bloei: april–mei · Planten: maart–april en september–oktober · Snoeien: juni

Waarom in je tuin?

• Blijft klein en compact zonder veel snoei: ideaal voor kleine tuinen, rotstuinen en bakken.
• Wintergroen: ook in de winter een dicht, grijsgroen kussen.
• Rijke bloei in april–mei, in een zeldzame paarsblauwe kleur.
• Bijen en hommels bezoeken de vroege bloemen.
• Past perfect bij heide en andere planten voor zure grond.

Waar staat een rododendron graag?

• Volle zon tot halfschaduw. In de zon blijft hij compacter en bloeit hij rijker, op voorwaarde dat de grond vochtig blijft.
• Zure, humusrijke grond (pH ongeveer 4,5–5,5): zand-, leem- of veengrond. Op kalkrijke grond of zware klei alleen in een bak met potgrond voor zuurminnende planten.
• Gelijkmatig vochtig maar goed doorlatend: nooit laten uitdrogen en nooit met natte voeten.
• Beschut tegen schrale, koude oostenwind, die het wintergroene blad doet uitdrogen.
• Reken op 60–80 cm tussen de planten; als lage rand op 50 cm.

Licht

Zon en halfschaduw

Grondsoort

Zand, leem of veen

Zuurtegraad

Zuur

Vocht

Normaal

Grootte

0,5 m hoog, 0,8 m breed

Winterhard

Winterhard (tot -25 °C)

Mooi samen met

• Struikheide: Dezelfde zure grond en volle zon; samen een kleurrijke heidetuin.
• Lavendelheide: Groenblijvende struik met witte trosjes in het voorjaar, ook voor zure grond.
• Bergthee: Lage, wintergroene bodembedekker met rode bessen aan de voet.
• Dwergconiferen: Vorm en structuur in een rotstuin of bak, het hele jaar door.
• Varens: In de halfschaduw een frisse begeleider voor dezelfde humusrijke, vochtige grond.

Hoe en wanneer plant je een rododendron?

Planten in maart–april en september–oktober.

1. Plant in maart–april of in september–oktober.
2. Dompel de kluit in een emmer water tot er geen luchtbellen meer opstijgen en maak een vervilte kluit voorzichtig wat los.
3. Graaf een breed, ondiep plantgat en meng de grond met potgrond voor zuurminnende planten of bladcompost.
4. Plant hoog: de bovenkant van de kluit komt gelijk met of net boven het maaiveld, nooit dieper.
5. Druk aan en giet aan met regenwater.
6. Leg een mulchlaag van naaldenstrooisel, gecomposteerde schors of bladcompost rond de plant.

Verzorgen

Water

Bij voorkeur regenwater, want kraantjeswater is vaak kalkrijk. Geef water bij droogte, ook in de nazomer, als de bloemknoppen voor volgend jaar gevormd worden.

Bemesten

In maart–april een beetje mest voor zuurminnende planten of wat bladcompost. Niet te veel en niet meer na juni.

Mulchen

Elk voorjaar een laag naaldenstrooisel, schors of bladcompost: zo blijft de grond zuur, koel en vochtig.

Uitgebloeide bloemen

Bij de kleine bloempjes is uitbreken niet nodig; wil je het netjes, knip dan na de bloei de verdorde trosjes weg.

In een bak

Gebruik potgrond voor zuurminnende planten en een pot met afvoergat. Ververs de grond of verpot om de twee à drie jaar.

Tip: Giet met regenwater en houd de grond altijd licht vochtig, vooral in de nazomer, wanneer de bloemknoppen voor volgend jaar gevormd worden.

Wanneer snoei je een rododendron?

Snoeimaanden: juni.

Wanneer: Nauwelijks nodig. Wil je hem compacter houden, knip dan licht direct na de bloei, in juni.

Hoe:

• Knip uitgebloeide twijgjes lichtjes in om het kussen dicht en rond te houden.
• Verwijder dode of door vorst beschadigde takjes.
• Snoei niet zwaar in oud, kaal hout: daar loopt hij slecht uit.

Let op: Snoei niet later dan juli: in de nazomer worden de bloemknoppen voor volgend jaar gevormd.

Snoeien: wanneer en hoe · Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Halfrijpe stekken

In juli–augustus stekjes van 5–8 cm van halfrijpe scheuten in een mengsel van zure stekgrond en zand, onder plastic. Ze wortelen traag: geef ze tijd.

Afleggen

In het voorjaar een laag takje in de grond vastpinnen; na een jaar loskoppelen en verplanten.

Zaaien

Het stoffijne zaad in het voorjaar op vochtige, zure zaaigrond strooien zonder af te dekken. Het duurt enkele jaren voor de zaailingen bloeien.

Hoe komt een rododendron de winter door?

Winterhard tot −25 °C.

• Winterhard tot ongeveer −25 °C: in de Belgische tuin is bescherming niet nodig.
• Het wintergroene blad kan bij strenge vorst met felle zon en droge wind uitdrogen. Geef in de herfst voldoende water en kies een beschutte plek.
• In een bak: zet hem tegen een muur, wikkel de pot in jute en geef bij vorstvrij weer af en toe water.
• Bij lange, strenge vorst kun je de plant tijdelijk afdekken met een vlies of dennentakken.

Ziektes en plagen

• Gele bladeren: Geel blad met groene nerven wijst op te kalkrijke grond of kalkrijk gietwater. Gebruik regenwater, mulch met naaldenstrooisel en geef potgrond voor zuurminnende planten.
• Taxuskever: Halvemaanvormige hapjes uit de bladranden; de larven eten de wortels. Zet in het voorjaar of de nazomer aaltjes in tegen de larven.
• Wortelrot: De plant verwelkt plots in natte, slecht doorlatende grond. Plant hoger en zorg voor een goede afwatering.
• Droogteschade: Bruine bladranden en weinig bloemknoppen. Geef regenwater bij droogte en houd een mulchlaag aan.

Het jaar rond

• Maart: Planten. Mest voor zuurminnende planten en een verse mulchlaag.
• April: Begin van de bloei. Planten. Bijen op de bloemen.
• Mei: Volle bloei. Letten op vraat van taxuskever.
• Juni: Licht snoeien na de bloei. Verdorde trosjes wegknippen.
• Juli: Halfrijpe stekken nemen. Water geven bij droogte, met regenwater.
• Augustus: De bloemknoppen voor volgend jaar worden gevormd: niet laten uitdrogen. Aaltjes tegen taxuskever.
• September: Planten.
• Oktober: Planten. Goed water geven voor de winter.
• December: Potten beschermen bij strenge vorst.

Eetbaar en bruikbaar

Niet eetbaar. Rododendrons en azalea’s zijn in al hun delen giftig, ook de bloemen en de nectar: ze bevatten grayanotoxinen, die kwijlen, braken, zwakte, een trage hartslag en een lage bloeddruk geven. Vooral geiten, schapen en alpaca’s, maar ook paarden, runderen, konijnen en cavia’s worden er ernstig ziek van, soms al van een kleine hoeveelheid blad; ook honden en katten lopen risico. Gooi snoeiafval dus nooit over de afsluiting van een weide of in een hok, geef het niet aan dieren en pluk geen konijnenvoer tussen de struiken; bel bij twijfel meteen je dierenarts. Kinderen die een blad of bloem in de mond steken of nectar uit de bloemen zuigen, zoals bij dovenetel, krijgen meestal enkel een branderige mond en misselijkheid, maar leer hen het niet te doen. Bij inslikken: bel meteen het Antigifcentrum (in België 070 245 245) of je huisarts.

Goed voor dieren

Bijen

Nectar en stuifmeel voor honingbijen en wilde bijen.

Wist je dat?

• Hij hoort bij de geschubde rododendrons: de bladeren zitten vol piepkleine schubjes, goed zichtbaar met een loep.
• In zijn thuisland groeit hij hoog in de bergen, tot boven de boomgrens. Dat verklaart zijn compacte groei en zijn winterhardheid.
• Rododendrons horen bij de heidefamilie, net als heide, bosbes en lavendelheide: allemaal planten die van zure grond houden.