Bergthee

Hoe herken je een bergthee?

Groeivorm

Kruipende dwergstruik van 10–15 cm hoog, die zich met uitlopers uitbreidt tot een mat van 50 cm en meer.

Blad

Ovaal, 2–5 cm, leerachtig en glanzend donkergroen; in de winter rood tot purper verkleurend.

Bloem

Kleine, hangende, kruikvormige klokjes, wit tot lichtroze, in juli–augustus onder het blad.

Vrucht

Felrode, ronde ‘bessen’ van ongeveer 1 cm, die vanaf de herfst tot in het voorjaar aan de plant blijven.

Geur

Gekneusd blad en bessen ruiken sterk naar wintergroen.

Wortels

Fijn en ondiep, met ondergrondse uitlopers; houdt van een koele, vochtige bodem.

Bloei: juli–augustus · Planten: maart–april en september–oktober

Waarom in je tuin?

• Het hele jaar groen, met rode bessen van de herfst tot in het voorjaar.
• In de winter kleurt het blad roodbruin tot purper, een mooi contrast met de bessen.
• Een lage bodembedekker voor zure grond in de halfschaduw, onder rododendrons en andere heesters.
• Ideaal in herfst- en winterbakken; daarna kun je hem gewoon in de tuin uitplanten.
• Blad en bessen geuren fris naar wintergroen als je ze kneust.

Waar staat een bergthee graag?

• Halfschaduw of schaduw; in de volle zon verbrandt en verdroogt het blad.
• Zure, humusrijke zand-, leem- of veengrond: kalk verdraagt hij niet.
• Altijd vochtig; wat nattere grond mag ook, maar uitdrogen nooit.
• Plant op 30–40 cm afstand; voor een snel gesloten tapijt 7–9 planten per vierkante meter.

Licht

Halfschaduw en schaduw

Grondsoort

Zand, leem of veen

Zuurtegraad

Zuur

Vocht

Normaal of nat

Grootte

0,15 m hoog, 0,5 m breed

Winterhard

Winterhard (tot -30 °C)

Mooi samen met

• Rododendron: Houdt van dezelfde zure, vochtige grond; bergthee bedekt de bodem eronder.
• Lavendelhei: Groenblijvend, met hangende pluimen in het voorjaar en rood jong blad.
• Varens: Fris groen voor een schaduwrijke, zure hoek.
• Skimmia: Groenblijvende struik met rode bessen of geurende knoppen in de winter.
• Winterheide: Roze of witte bloemen naast de rode bessen in herfst- en winterbakken.

Hoe en wanneer plant je een bergthee?

Planten in maart–april en september–oktober.

1. Plant in maart–april of in september–oktober.
2. Meng de grond met bladaarde, compost van naaldhout of potgrond voor zuurminnende planten; op kalkrijke grond plant je beter in een pot of bak.
3. Zet de plant even diep als in de pot en druk de grond zachtjes aan.
4. Houd 30–40 cm tussen de planten.
5. Geef meteen goed water, liefst regenwater, en houd de grond de eerste maanden vochtig.
6. Leg een laag naaldstrooisel of bladcompost rond de planten.

Verzorgen

Water

Houd de grond altijd licht vochtig, zeker in de zomer en in potten. Gebruik regenwater: kalkrijk leidingwater maakt het blad geel.

Bemesten

In het voorjaar wat bladcompost of een organische mest voor zuurminnende planten.

Mulchen

Een laag naaldstrooisel of bladaarde houdt de grond zuur, koel en vochtig.

In een pot

Gebruik potgrond voor zuurminnende planten en een pot met een gat. Na de winter kun je hem in de tuin uitplanten.

Wieden

Wied met de hand tussen de uitlopers, tot het tapijt gesloten is.

Tip: Plant bergthee uit je herfstbak na de winter in de tuin, in zure, vochtige grond in de halfschaduw. Daar wordt hij een blijvend, groenblijvend tapijtje.

Wanneer snoei je een bergthee?

Wanneer: Bergthee hoef je niet te snoeien. Hooguit wat opruimen in het voorjaar.

Hoe:

• Knip in april dode of beschadigde takjes weg.
• Kort uitlopers in die buiten de border groeien.
• Laat de bessen gerust hangen: ze sieren tot in het voorjaar.

Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Uitlopers

In april of september een stuk met wortels aan de rand van het tapijt lossteken en elders planten in zure, vochtige grond.

Halfrijpe stekken

In juli–augustus: stekjes van 5 cm in een vochtig mengsel van zand en turfvrije zure potgrond, onder plastic.

Hoe komt een bergthee de winter door?

Winterhard tot −30 °C.

• Zeer winterhard, tot ongeveer −30 °C: geen bescherming nodig.
• Het blad kleurt roodachtig in de kou en de bessen blijven de hele winter hangen.
• In bakken en potten: zet ze uit de koude wind en geef op vorstvrije dagen water, want ze drogen ook in de winter uit.

Ziektes en plagen

• Geel blad: Gele bladeren met groene nerven wijzen op te kalkrijke grond of kalkrijk water. Geef regenwater en mulch met naaldstrooisel.
• Verdroging: Bruine, droge bladranden in de zon of bij droogte. Geef water en zet de plant schaduwrijker.
• Wortelrot in een pot: In een pot zonder afvoer gaan de wortels rotten en valt het blad af. Gebruik een pot met een gat en laat geen water in de schotel staan.
• Bladvlekken: Bruine vlekken op het blad bij warm, vochtig weer. Knip aangetast blad weg en zorg voor wat luchtcirculatie.

Het jaar rond

• Maart: Planten. Mulch van naaldstrooisel aanbrengen.
• April: Planten of uitlopers verplanten. Dode takjes wegknippen.
• Mei: Regenwater geven bij droogte.
• Juli: Bloei. Water geven bij droogte. Halfrijpe stekken nemen.
• Augustus: Bloei. Stekken nemen.
• September: De bessen kleuren rood. Planten.
• Oktober: Planten. Herfstbakken vullen.
• November: Rode bessen en roodachtig blad.
• December: De bessen sieren de tuin of de bak. Potten water geven op vorstvrije dagen.

Wist je dat?

• De rode ‘bes’ is eigenlijk een droge doosvrucht die omgeven is door een vlezig geworden kelk.
• Vroeger werd wintergroenolie uit het blad gestookt om snoep, kauwgom en tandpasta op smaak te brengen. Nu wordt die geur meestal kunstmatig gemaakt.
• Het geslacht Gaultheria is genoemd naar Jean-François Gaultier, een arts en botanicus uit het 18e-eeuwse Québec.