Ruige rudbeckia

Hoe herken je een ruige rudbeckia?

Groeivorm

Rechtopstaande, vertakte plant van ongeveer 60 cm hoog en 40 cm breed.

Blad

Langwerpig tot eirond, ruw behaard, net als de stengels.

Bloem

Margrietachtige bloemhoofdjes van 5–10 cm met gele, oranje of roodbruine straalbloemen rond een donkerbruin tot zwart, bolvormig hart.

Bloeitijd

Van juli tot oktober, zolang je uitgebloeide bloemen wegknipt.

Zaad

Het donkere hart rijpt in de herfst tot een zaadhoofd vol kleine zaden.

Bloei: juli–oktober · Zaaien: maart–mei · Planten: mei–juni

Waarom in je tuin?

• Bloeit van juli tot in oktober, als veel andere bloemen al over hun hoogtepunt zijn.
• Een stevige snijbloem die lang mooi blijft in de vaas.
• Bijen en vlinders vinden makkelijk nectar en stuifmeel op de open bloemen.
• Snel resultaat: de eerste zomer na het zaaien bloeit hij al volop.
• Warme kleuren van goudgeel tot mahonierood, mooi in een zonnige border of in potten.

Waar staat een ruige rudbeckia graag?

• Volle zon: dan bloeit hij het rijkst en blijven de stengels stevig.
• Gewone, goed doorlatende tuingrond: zand, leem of klei, zuur tot kalkrijk.
• Normaal vochtige grond; geef water bij langdurige droogte.
• Houd 30–40 cm afstand, of 25 cm in een pot of bak.

Licht

Zon

Grondsoort

Zand, leem of klei

Zuurtegraad

Niet kieskeurig

Vocht

Normaal

Grootte

0,6 m hoog, 0,4 m breed

Winterhard

Winterhard (tot -15 °C)

Mooi samen met

• Siergrassen: Hun luchtige halmen maken de stevige bloemen lichter.
• IJzerhard: Paarse bolletjes op hoge stelen die tussen de rudbeckia door wuiven.
• Cosmos: Nog een makkelijke eenjarige die tot de herfst bloeit.
• Rode zonnehoed: Een familielid in roze dat dezelfde zon en grond wil.
• Zonnebloem: Een vrolijke, hoge achtergrond in dezelfde warme kleuren.

Hoe en wanneer plant je een ruige rudbeckia?

Planten in mei–juni.

1. Zaai in maart–april binnen in zaaigrond bij 18–20 °C; dek het zaad nauwelijks af. Het kiemt in één à drie weken.
2. Verspeen de zaailingen in aparte potjes zodra ze twee echte blaadjes hebben.
3. Laat de planten in mei een week afharden: overdag buiten, ’s nachts binnen.
4. Plant uit in mei–juni, na de laatste nachtvorst, op 30–40 cm afstand. Rechtstreeks buiten zaaien kan in mei.
5. Werk bij het planten wat compost door de grond en giet goed aan.
6. Bescherm de jonge planten de eerste weken tegen slakken.

Verzorgen

Water

Bij droogte, zeker de eerste weken na het uitplanten en in potten. Giet aan de voet, niet over het blad.

Bemesten

Compost bij het planten volstaat. In potten om de twee weken wat vloeibare mest voor bloeiende planten.

Uitgebloeide bloemen

Knip ze geregeld weg tot op een blad of zijknop: zo bloeit hij door tot oktober.

Steun

Op een winderige plek of bij hoge rassen een stok of wat takjes plaatsen.

Snijden

Snij bloemen als ze net open zijn, ’s ochtends, en zet ze meteen in water.

Tip: Zaai in maart–april binnen en knip daarna trouw de uitgebloeide bloemen weg: dan bloeit hij al de eerste zomer rijk, tot in oktober.

Wanneer snoei je een ruige rudbeckia?

Wanneer: Echt snoeien hoeft niet. Van juli tot oktober knip je alleen uitgebloeide bloemen weg.

Hoe:

• Knip uitgebloeide bloemen af tot op het eerste blad of de eerste zijknop.
• Laat in september enkele mooie bloemen uitbloeien als je zaad wilt oogsten.
• Ruim de planten in de late herfst op, of laat een paar zaadhoofden staan voor wat structuur in de winter.

Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Binnen zaaien

In maart–april in zaaigrond bij 18–20 °C, zaad nauwelijks afdekken. Verspenen en vanaf mei uitplanten.

Buiten zaaien

In mei op de bloeiplaats in fijn, vochtig zaaibed; later uitdunnen tot 30–40 cm. Hij bloeit dan iets later.

Zelf zaad oogsten

Laat in de herfst een paar bloemen uitbloeien en droog de zaadhoofden. Rassen komen niet altijd zuiver terug uit eigen zaad.

Hoe komt een ruige rudbeckia de winter door?

Winterhard tot −15 °C: jonge planten beschermen.

• Hij verdraagt wat vorst, maar leeft vaak maar kort: kweek hem als eenjarige en zaai elk jaar opnieuw.
• Op goed doorlatende grond overleeft een plant soms een zachte winter en bloeit hij een tweede jaar; reken er niet op.
• Laat je een paar zaadhoofden staan, dan zaait hij zich soms zelf uit.

Ziektes en plagen

• Slakken: Vreten jonge planten in één nacht kaal. Raap ze ’s avonds en plant pas uit als de planten stevig zijn.
• Omvallende zaailingen: Zaailingen knakken aan de voet en vallen om: een schimmel door te nat en te warm. Zaai dun, giet van onderen en zorg voor frisse lucht.
• Meeldauw: Wit poeder op het blad in de nazomer, vooral bij droogte. Geef water aan de voet, laat ruimte tussen de planten en knip aangetast blad weg.
• Bladluis: Op jonge scheuten en knoppen. Spuit ze weg met een harde straal water; lieveheersbeestjes helpen mee.

Het jaar rond

• Maart: Binnen zaaien bij 18–20 °C.
• April: Binnen zaaien. Zaailingen verspenen.
• Mei: Afharden en na de laatste nachtvorst uitplanten. Buiten zaaien.
• Juni: Uitplanten. Jonge planten beschermen tegen slakken.
• Juli: Begin van de bloei. Uitgebloeide bloemen wegknippen.
• Augustus: Volle bloei. Water geven bij droogte. Bloemen snijden.
• September: Bloei. Enkele bloemen laten uitbloeien voor zaad.
• Oktober: Laatste bloemen. Zaad oogsten.
• November: Planten opruimen of zaadhoofden laten staan.

Goed voor dieren

Bijen

Nectar en stuifmeel voor honingbijen en wilde bijen.

Vlinders

Nectar voor dagvlinders.

Wist je dat?

• De ruige rudbeckia is sinds 1918 de staatsbloem van de Amerikaanse staat Maryland.
• Linnaeus noemde het geslacht naar Olof Rudbeck, vader en zoon, twee Zweedse geleerden uit Uppsala.
• Hirta is Latijn voor ‘ruw behaard’: voel maar aan de stengels en het blad.