Rotszeepkruid

Hoe herken je een rotszeepkruid?

Groeivorm

Lage, kussenvormige tot overhangende vaste plant van ongeveer 15 cm hoog en 50 cm breed, met dunne, liggende stengels.

Blad

Klein, ovaal en groen, licht behaard; zit dicht tegen de stengels.

Bloem

Kleine, roze bloempjes met vijf kroonbladeren in losse tuilen, van mei tot juli. Er bestaan ook witte en diepere roze vormen.

Wortels

Fijn wortelstelsel dat goed doorlatende grond vraagt en natte grond in de winter slecht verdraagt.

Bloei: mei–juli · Planten: maart–april en september · Snoeien: juli

Waarom in je tuin?

• Een wolk van roze bloempjes van mei tot juli, een van de mooiste voor de rotstuin.
• Hangt als een waterval over muurtjes, rotsen en traprandjes.
• Bodembedekker voor volle zon en droge, schrale grond; droogtebestendig als hij is aangeslagen.
• De bloemen trekken bijen aan.
• Zeer winterhard (tot −30 °C) en nauwelijks onderhoud.

Waar staat een rotszeepkruid graag?

• Volle zon: hoe meer licht, hoe compacter het kussen en hoe rijker de bloei.
• Zand of leem, neutraal tot kalkrijk, schraal en goed doorlatend.
• Droog tot normaal vochtig; hij houdt niet van natte voeten, zeker niet in de winter.
• Ideaal bovenaan een muurtje, in een rotstuin of in grindbed; reken op 40–50 cm per plant.

Licht

Zon

Grondsoort

Zand of leem

Zuurtegraad

Neutraal of kalkrijk

Vocht

Droog

Grootte

0,15 m hoog, 0,5 m breed

Winterhard

Winterhard (tot -30 °C)

Mooi samen met

• Kruipende tijm: Lage, geurende bodembedekker voor dezelfde droge zon.
• Vetkruid: Sedum in rotstuin en muurtje; verdraagt dezelfde schrale grond.
• Rotsanjer: Dianthus bloeit in dezelfde periode met geur en kleur.
• Klokjesbloem: Blauwe klokjes contrasteren mooi met het roze.

Hoe en wanneer plant je een rotszeepkruid?

Planten in maart–april en september.

1. Plant in maart–april of in september, als de grond niet bevroren of drassig is.
2. Maak zware grond lichter met grof zand of grind zodat het water goed wegloopt.
3. Zet de plant even diep als in de pot, niet dieper.
4. Houd 40–50 cm tussen de planten en plant bij een muurtje op de rand.
5. Geef na het planten goed water en daarna alleen bij langdurige droogte.
6. Strooi een laag fijn grind rond de plant in plaats van compost; dat houdt de hals droog.

Verzorgen

Water

Het eerste jaar een paar keer water bij droogte; daarna meestal niet meer nodig.

Bemesten

Nauwelijks nodig. Te rijke grond geeft slappe groei en minder bloei.

Mulchen

Gebruik fijn grind of split rond de plant, geen compost of bladeren op de hals.

Terugknippen

Knip na de bloei stevig terug: dat houdt het kussen compact en dicht.

Onkruid

Wied het eerste jaar tussen de planten; later sluit het kussen en blijft het onkruid weg.

Tip: Zet hem bovenaan een muurtje of in een grindbed. Knip direct na de bloei stevig terug en geef hem schrale, goed doorlatende grond.

Wanneer snoei je een rotszeepkruid?

Snoeimaanden: juli.

Wanneer: Direct na de bloei, in juli.

Hoe:

• Knip alle stengels met ongeveer een derde tot de helft in, boven het groene deel.
• Verwijder dode of kale stengels in maart voor de nieuwe scheuten.
• Gebruik een scherpe schaar en ruim het snoeisel op.

Let op: Het plantensap is niet bedoeld om te eten: was je handen na het knippen.

Snoeien: wanneer en hoe · Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Stekken

In juli, na het terugknippen: stekken van 5–8 cm van niet-bloeiende scheuten in zandige potgrond. Ze wortelen na enkele weken.

Delen

In maart–april voorzichtig een stuk met wortels afsteken en elders planten.

Zaaien

In het voorjaar in een zaaibak met zandige zaaigrond; hij zaait zich ook zelf licht uit.

Hoe komt een rotszeepkruid de winter door?

Winterhard tot −30 °C.

• Zeer winterhard, tot ongeveer −30 °C: in Belgische winters is geen bescherming nodig.
• Het gevaar is natte grond, niet vorst: zorg voor goede afwatering en grind rond de plant.
• In een pot: zet hem tegen een muur of op potvoetjes zodat de pot niet vol water loopt.

Ziektes en plagen

• Rot door natte voeten: Het kussen verkleurt of sterft in het midden. Zorg voor grind of zand in de grond en een zonnige plek.
• Kale, slappe stengels: Na de bloei wordt hij losjes en kaal. Knip stevig terug.
• Slakken: Jonge planten worden soms aangevreten. Verzamel ze ’s avonds en bescherm jonge planten.
• Onkruid in het kussen: Onkruid dat tussen de stengels groeit is lastig te verwijderen. Wied al in het eerste jaar.

Het jaar rond

• Maart: Planten. Dode of kale stengels wegknippen.
• April: Planten. Grind rond de plant strooien.
• Mei: Begin van de bloei.
• Juni: Volle bloei. Bijen bezoeken de bloemen.
• Juli: Na de bloei een derde tot de helft terugknippen. Stekken nemen.
• Augustus: Jonge planten water geven bij droogte.
• September: Planten. Stekken verspenen.
• Oktober: Plantgoed opruimen. Rust.

Eetbaar en bruikbaar

Niet eetbaar. Zeepkruid bevat saponinen, vooral in de wortels: geklopt in water schuimen ze als zeep, en opeten geeft een branderige mond, braken, buikpijn en diarree. Vroeger werd de wortel gebruikt om wol en fijne stoffen te wassen; gebruik hem niet zelf als zeep voor huid of gezicht en houd het sop uit de ogen. Kinderen, honden, katten en grazend vee zoals paarden en schapen lopen risico: plant hem niet in of naast een weide en gooi uitgestoken stukken niet bij het voer. Was je handen na het werken met de plant. Bij inslikken: bel meteen het Antigifcentrum (in België 070 245 245) of je huisarts.

Goed voor dieren

Bijen

Nectar en stuifmeel voor honingbijen en wilde bijen.

Wist je dat?

• De naam Saponaria komt van het Latijnse sapo (zeep): planten van dit geslacht bevatten saponinen, die in water schuimen.
• De soortnaam ocymoides betekent ‘lijkend op basilicum’ (Ocimum), naar de vorm van de blaadjes.