Rotsanjer

Hoe herken je een rotsanjer?

Groeivorm

Dichte, lage mat of kussen van 10–15 cm hoog en tot 30 cm breed.

Blad

Smal en grasachtig, 2–5 cm lang, blauwgrijs berijpt en groenblijvend.

Bloem

Enkelvoudige bloempjes van 2–3 cm met getande bloemblaadjes, alleen of met twee op korte stengels.

Geur

Zoet en kruidig, naar kruidnagel; het sterkst op warme, zonnige dagen.

Kleur

Roze bij de soort; rassen van wit en lichtroze tot magenta.

Wortels

Fijn en vrij ondiep; hij heeft vooral een losse, goed drainerende bovenlaag nodig.

Bloei: mei–juli · Oogst en vruchten: mei–juli · Planten: maart–april en september–oktober · Snoeien: juli

Waarom in je tuin?

• Groenblijvende, blauwgrijze kussens die het hele jaar structuur geven aan een rotstuin of rand.
• Sterk geurende bloemen van mei tot juli: je ruikt ze al van op een afstand op een warme dag.
• Trekt bijen en vlinders, die op de platte bloempjes landen.
• Droogtebestendig: perfect voor een muurtje, een grindtuin, een dakterras of een trog.
• Een lage bodembedekker in de zon die onkruid tussen de stenen weinig kans geeft.

Waar staat een rotsanjer graag?

• Volle zon: hoe zonniger, hoe compacter de kussens en hoe rijker de bloei.
• Schrale, goed drainerende zand- of leemgrond, liefst neutraal tot kalkrijk.
• Droog: in natte, zware grond rot de plant in de winter weg.
• Ideaal tussen stenen, op een muurkroon, in een rotstuin of in een trog met grind.
• Plant op 25–30 cm afstand, zo’n 10–12 planten per m² voor een gesloten mat.

Licht

Zon

Grondsoort

Zand of leem

Zuurtegraad

Neutraal of kalkrijk

Vocht

Droog

Grootte

0,15 m hoog, 0,3 m breed

Winterhard

Winterhard (tot -35 °C)

Mooi samen met

• Tijm: Geurt ook, bloeit voor bijen en wil dezelfde droge, zonnige plek.
• Vetkruid: Vlezige blaadjes en een latere bloei in een droge rotstuin.
• Blauw schapengras: Blauwgrijze pollen die mooi aansluiten bij het blad.
• Klokjesbloem: Lage soorten met blauwe klokjes als contrast met de roze anjers.
• Lavendel: Een geurende, zilvergrijze partner voor een zonnige rand.

Hoe en wanneer plant je een rotsanjer?

Planten in maart–april en september–oktober.

1. Plant in maart–april of in september–oktober, als de grond niet te nat is.
2. Maak de grond luchtig en meng in zware grond flink wat grind of grof zand door de bovenlaag.
3. Zet de plant even diep als in de pot of iets hoger; de stengelvoet mag niet onder de grond verdwijnen.
4. Houd 25–30 cm afstand tussen de planten.
5. Geef bij het planten water en daarna alleen bij aanhoudende droogte, tot hij is ingeworteld.
6. Leg een laagje grind of steenslag rond de voet: dat houdt de hals droog en het blad schoon.

Verzorgen

Water

Alleen in het eerste groeiseizoen bij droogte. Daarna nauwelijks; in een pot wel in hete zomers.

Bemesten

Niet nodig; op zure grond hooguit wat kalk in het voorjaar. Te veel voeding maakt de kussens los en kaal.

Uitgebloeide bloemen

Knip na de bloei alle uitgebloeide stengels weg voor een nette, compacte plant.

Bladafval

Houd de kussens in de herfst vrij van afgevallen blad, zodat ze niet onder een natte laag stikken.

Verjongen

Na 4–5 jaar wordt het kussen vaak kaal in het midden: vervang het dan door jonge, gestekte planten.

Tip: Strooi een laagje grind rond en onder de kussens en knip in juli alle uitgebloeide stengels weg: zo blijft de rotsanjer jarenlang compact en rot hij niet weg in een natte winter.

Wanneer snoei je een rotsanjer?

Snoeimaanden: juli.

Wanneer: Direct na de bloei, in juli. Verder hoeft hij nauwelijks gesnoeid te worden.

Hoe:

• Knip alle uitgebloeide bloemstengels weg tot op het blauwgrijze kussen.
• Scheer de mat daarbij licht bij met een schaar om hem compact te houden.
• Haal in het voorjaar eventueel dood of verkleurd blad uit het kussen.

Let op: Knip niet diep in de oude, kale stengels: daar loopt hij slecht uit.

Snoeien: wanneer en hoe · Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Stekken

In juni–augustus: knip of trek niet-bloeiende scheutjes van 5–8 cm af, verwijder de onderste blaadjes en steek ze in zanderige stekgrond. Ze wortelen in enkele weken.

Afleggen

Pin in de zomer een lange, kruipende stengel vast op de grond; na een paar maanden knip je het bewortelde stuk los en plant je het elders.

Hoe komt een rotsanjer de winter door?

Winterhard tot −35 °C.

• Zeer winterhard, tot ongeveer −35 °C, en groenblijvend: in België is geen bescherming nodig.
• Natte winters zijn de grootste vijand: zorg voor een goede drainage en geen bladafval op de kussens.
• In een pot of trog: zet hem op potvoetjes, zodat het water weg kan, en laat hem gewoon buiten staan.

Ziektes en plagen

• Wegrotten: Het kussen wordt bruin en zacht na een natte winter. Plant in drainerende grond, op een muurtje of in een verhoogd bed.
• Kaal in het midden: Oudere planten worden in het midden kaal. Knip na de bloei bij en vervang ze na enkele jaren door stekken.
• Roest: Bruine of oranje puistjes op het blad, vooral bij vochtig weer. Knip aangetaste delen weg en zorg voor een luchtige plek.
• Slakken: Jonge planten worden soms aangevreten. Controleer na het planten ’s avonds en vang de slakken weg.

Het jaar rond

• Maart: Planten. Dood blad uit het kussen halen.
• April: Planten. Grind rond de voet aanvullen.
• Mei: Begin van de bloei. Genieten van de geur.
• Juni: Volle bloei. Bijen en vlinders op bezoek.
• Juli: Na de bloei terugknippen. Stekken nemen.
• Augustus: Stekken nemen of stengels afleggen.
• September: Planten. Bewortelde stekken uitplanten.
• Oktober: Planten. Bladafval van de kussens houden.
• November: Bladafval van de kussens houden.

Eetbaar en bruikbaar

Bloemen (mei–juli)

Enkel geurende anjers zijn de moeite: de grasanjer en de rotsanjer ruiken sterk naar kruidnagel, en hun bloemblaadjes smaken zoetig en licht kruidig. Pluk de bloemen van mei tot juli op een droge ochtend, als ze net open zijn, en schud ze uit tegen insecten. Trek de bloemblaadjes uit de kelk en knip het witte voetje eraf: dat is bitter. Strooi ze over een salade, fruit of een dessert, of laat ze trekken in suiker of siroop: rode en donkerroze bloemen geven de mooiste kleur. Pluk ook de uitgebloeide bloemen weg, dan bloeit de plant langer, en laat er genoeg staan voor de bijen en vlinders.

Bewaring

Verse bloemblaadjes houden een dag in een gesloten doosje met een vochtig keukenpapiertje in de koelkast. Om te drogen leg je ze in één laag op een rooster of een zeef, op een luchtige plek uit de zon; in een gesloten pot uit het licht houden ze een half jaar. Anjersuiker houdt een jaar, anjersiroop een paar maanden.

Let op: Eet enkel bloemen van planten die niet bespoten zijn: anjers uit de bloemenwinkel en pas gekochte planten uit het tuincentrum zijn vaak behandeld; laat nieuwe planten eerst een seizoen groeien. Eet enkel de bloemblaadjes, zonder het witte voetje, en niet de kelk, de stengels of het blad; gebruik ze met mate, als garnering of smaakmaker. Niet alle anjers: in de catalogus staan duizendschoon en Chinese anjer als giftig, en die eet je niet. Pluk ook nooit wilde anjers in de natuur: ze zijn er zeldzaam.

Eten en gebruiken doe je op eigen risico: zie de gebruiksvoorwaarden.

Recepten

• Anjersuiker (Andere · 1 potje (± 200 g) · 10 min + 2 weken trekken)
• Anjersiroop (Siroop · ± 300 ml · 30 min + een nacht trekken)

Goed voor dieren

Bijen

Nectar en stuifmeel voor honingbijen en wilde bijen.

Vlinders

Nectar voor dagvlinders.

Wist je dat?

• De wetenschappelijke naam verwijst naar Grenoble, in het Latijn Gratianopolis; daar komt ook de Franse naam vandaan.
• In Groot-Brittannië groeit de soort in het wild alleen op de kalkrotsen van de Cheddar Gorge, waar ze beschermd is.
• Dianthus betekent ‘bloem van de goden’, naar de Griekse woorden dios en anthos.