Spaanse brem

Hoe herken je een Spaanse brem?

Groeivorm

Rechtopgaande, losse struik van 2–2,5 m hoog en ongeveer 2 m breed, met veel dunne, rechte, groene twijgen.

Blad

Bijna bladloos: de kleine, smalle blaadjes vallen vroeg af; de groene, ronde twijgen nemen de fotosynthese over.

Bloem

Heldergeel, vlindervormig, 2–2,5 cm, in losse trossen aan de twijgtoppen, van juni tot augustus; sterk geurend.

Vrucht

Platte, zwarte peulen van 5–8 cm die in de late zomer met een knal openspringen en zaden wegslingeren.

Wortels

Diepe penwortel en ze leven samen met stikstofbindende bacteriën; ze verdragen verplanten slecht.

Bloei: juni–augustus · Planten: april–mei · Snoeien: maart

Waarom in je tuin?

• Bloeit maanden lang, van juni tot augustus, met heldergele, sterk geurende bloemen.
• Groene, biezenachtige twijgen die ook buiten de bloeitijd een luchtig, exotisch effect geven.
• Groeit goed op arme, droge grond, in volle zon en op taluds of in een grindtuin.
• De bloemen trekken bijen aan, in de zomer een rijke nectar- en stuifmeelbron.
• Snelle groeier die in korte tijd een bloeiende struik van 2 m vormt.

Waar staat een Spaanse brem graag?

• Volle zon op een warme, beschutte plek, bijvoorbeeld tegen een zuidmuur.
• Arme, goed doorlatende grond: zand, leem of klei met veel grind, zuur tot kalkrijk. Geen natte klei.
• Droog; hij verdraagt droogte uitstekend, maar geen blijvend natte voeten, zeker niet in de winter.
• Beschut tegen koude, uitdrogende oostenwind; ’s winters is hij gevoelig voor strenge vorst.
• Reken op 1,5–2 m ruimte per plant.

Licht

Zon

Grondsoort

Zand, leem of klei

Zuurtegraad

Niet kieskeurig

Vocht

Droog

Grootte

2,5 m hoog, 2 m breed

Winterhard

Winterhard (tot -15 °C)

Mooi samen met

• Lavendel: Blauwe bloemen en grijsgroen blad in dezelfde zon en droge grond.
• Zonneroos: Een mediterrane struik die van dezelfde droge, zonnige plek houdt.
• Rozemarijn: Een geurende, groenblijvende struik voor dezelfde warme, droge grond.
• Siergras: Een fijn gras als zacht tegenwicht tegen de stijve, groene twijgen.
• Vetkruid: Een lage, droogtetolerante plant onderaan de struik.

Hoe en wanneer plant je een Spaanse brem?

Planten in april–mei.

1. Plant in april–mei, als de zwaarste vorst voorbij is, zodat hij zich voor de winter kan vestigen.
2. Koop hem in een pot en haal hem voorzichtig uit de pot: hij heeft een penwortel en verdraagt verplanten slecht.
3. Graaf een plantgat dat dubbel zo breed is als de kluit en meng er grof zand of grind door; voeg geen compost of mest toe.
4. Zet de plant even diep als in de pot en druk de grond zacht aan.
5. Geef meteen een flinke gieter water en daarna het eerste jaar alleen bij langdurige droogte.
6. Leg eventueel een laag grind rond de voet en zet een steunpaal bij een jonge plant in een winderige plek.

Verzorgen

Water

Het eerste jaar bij droogte af en toe flink water geven. Daarna redt hij zich zelfstandig, ook in droge zomers.

Bemesten

Niet nodig: hij haalt zelf stikstof uit de lucht en houdt van arme grond. Mest geeft zachte groei die gevoelig is voor vorst.

Mulchen

Een laag grind of steentjes rond de voet houdt de grond droog en warm. Geen compost.

Zaaddozen

Knip de peulen in het najaar weg om zaadvorming te voorkomen en de struik netjes te houden.

Pot

Gebruik een grote pot met veel afvoergaten en een goed doorlatende, schrale potgrond met grind.

Tip: Plant hem als jonge plant in het voorjaar tegen een zuidmuur en snoei elk jaar in maart licht terug, nooit in oud hout. Geef geen mest en kies grindrijke, schrale grond.

Wanneer snoei je een Spaanse brem?

Snoeimaanden: maart.

Wanneer: In maart, voor de nieuwe scheuten uitlopen. Snoei licht.

Hoe:

• Kort de twijgen van vorig jaar in tot ongeveer een derde, net boven groene, levende scheuten.
• Knip bevroren of dode twijgen weg zodra je ziet waar de nieuwe scheuten uitlopen, meestal in april–mei.
• Haal dode en zwakke takken helemaal aan de voet weg.
• Een jaarlijkse lichte snoei houdt hem compact en voorkomt dat hij kaal en bomig wordt.

Let op: Snoei nooit terug in oud, kaal hout: daaruit loopt hij niet meer uit en de struik kan afsterven. Blijf in de groene, jonge twijgen.

Snoeien: wanneer en hoe · Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Zaaien

In maart–april: zaden een nacht in lauw water laten weken of licht inkerven. Zaai ze afzonderlijk in kleine potten; hij verdraagt verplanten slecht. Zaailingen bloeien na 2–3 jaar.

Halfverhoute stekken

In juli–augustus stekken van 8–10 cm van halfverhoute scheuten in stekgrond met zand, onder plastic. De uitval is groot, dus neem er meerdere.

Hoe komt een Spaanse brem de winter door?

Winterhard tot −15 °C: jonge planten beschermen.

• Gevoelig voor strenge vorst: hij is winterhard tot ongeveer −15 °C. In strenge winters kunnen de twijgen terugvriezen.
• Zet hem op een beschutte, zonnige plek, bijvoorbeeld tegen een zuidmuur, en dek jonge planten bij strenge vorst af met tuinvlies.
• In een pot: zet hem bij vorst op een vorstvrije, lichte plek (een koude serre) en geef nauwelijks water.

Ziektes en plagen

• Vorstschade: Bruine of dode twijgen na een strenge winter. Wacht tot mei om te zien wat uitloopt en knip dan het dode hout weg.
• Wortelrot: Geel worden en verwelken op natte, zware grond. Verbeter de afvoer met grind of plant hem op een talud.
• Kaal en bomig: Door te weinig snoei en schaduw. Snoei elk jaar licht in maart en zet hem in de volle zon.
• Bladluis: Kolonies op jonge scheuten in het voorjaar. Spuit ze af met water of laat lieveheersbeestjes en zweefvliegen hun werk doen.

Het jaar rond

• Maart: Licht snoeien tot een derde. Geen mest.
• April: Planten. Op jonge scheuten letten.
• Mei: Planten. Vorstschade wegknippen. Water geven aan jonge planten.
• Juni: Bloei begint: gele, geurende bloemen.
• Juli: Volle bloei. Bijen in de tuin.
• Augustus: Bloei. Halfverhoute stekken nemen.
• September: Zaaddozen wegknippen. Planten beschermen.
• Oktober: Jonge planten voor de winter beschermen.
• November: Pot naar een vorstvrije plek.
• December: Rust. Bij vorst afdekken met tuinvlies.

Eetbaar en bruikbaar

Niet eetbaar. Brem en Spaanse brem zijn in al hun delen giftig, vooral de zaden in de peulen: de alkaloïden erin geven onder meer misselijkheid en braken. De platte peulen lijken op die van erwten of bonen, en de gele bloemen zijn geen eetbare bloemen. Leer kinderen dat ze de peulen niet openmaken, en plant brem niet in of aan een weide: paarden, schapen en geiten, en ook honden en katten, kunnen er ziek van worden. Bij inslikken: bel meteen het Antigifcentrum (in België 070 245 245) of je huisarts.

Goed voor dieren

Bijen

Nectar en stuifmeel voor honingbijen en wilde bijen.

Wist je dat?

• De uitgebloeide peulen springen met een knal open en slingeren de zaden meters ver weg.
• In Zuid-Italië werd uit de stengels vezel gewonnen om stof en touw van te maken.
• In warme streken buiten Europa, zoals Californië en Australië, gedraagt hij zich als een invasieve soort.