Afrikaan

Hoe herken je een afrikaan?

Groeivorm

Rechtopgaande, vertakte eenjarige van 30–100 cm, afhankelijk van het ras; stevige stengels.

Blad

Geveerd en fijn ingesneden, donkergroen, met een sterke, kruidige geur als je het aanraakt.

Bloem

Grote, bolle bloemhoofdjes van 5–12 cm, meestal volledig gevuld, op een lange steel.

Kleur

Citroengeel, goudgeel, oranje en roomwit.

Zaad

Lange, smalle, zwarte zaden in het uitgebloeide hoofdje; makkelijk te oogsten bij rassen die geen F1-hybride zijn.

Bloei: juni–oktober · Zaaien: maart–mei · Planten: mei–juni

Waarom in je tuin?

• Een lange, uitbundige bloei, van juni tot de eerste nachtvorst.
• Felle, warme kleuren die opvallen in een border, een pot of de moestuin.
• Stevige, lang houdbare snijbloemen voor een vrolijk boeket.
• Makkelijk uit zaad te kweken, ook voor beginners.
• Verdraagt zon, warmte en wat droogte goed.

Waar staat een afrikaan graag?

• Volle zon: in de schaduw bloeit hij nauwelijks.
• Elke goed doorlatende tuingrond, van zand tot klei; niet te rijk, anders krijg je vooral blad.
• Droog tot normaal vochtig: geen natte voeten, wel water bij lange droogte.
• Een beschutte plek voor de hoge rassen, want wind en regen kunnen ze omverduwen.
• Plant op 30–40 cm uit elkaar, lage rassen op 25 cm.

Licht

Zon

Grondsoort

Zand, leem of klei

Zuurtegraad

Niet kieskeurig

Vocht

Droog of normaal

Grootte

0,7 m hoog, 0,4 m breed

Winterhard

Vorstgevoelig: pas buiten na de laatste nachtvorst (half mei)

Mooi samen met

• Blauwe salie: Blauwe aren als contrast bij de gele en oranje bollen.
• Zinnia: Even zonminnend, voor een kleurrijke rij snijbloemen.
• Cosmea: Luchtige roze of witte bloemen naast de compacte afrikaan.
• Tomaat: In de moestuin brengt hij kleur tussen de groenten.
• Leverbalsem: Lage, blauwe bloemen vooraan, voor de hoge afrikanen.

Hoe en wanneer plant je een afrikaan?

Planten in mei–juni.

1. Zaai in maart–april binnen bij 18–20 °C; de zaden kiemen na ongeveer een week.
2. Verspeen de zaailingen in aparte potjes zodra ze twee echte blaadjes hebben.
3. Laat ze vanaf begin mei overdag een week buiten wennen (afharden).
4. Plant uit na half mei of in juni, als er geen nachtvorst meer komt, op 30–40 cm uit elkaar.
5. Zet ze iets dieper dan in het potje en geef ruim water.
6. Bescherm jonge planten de eerste weken tegen slakken.

Verzorgen

Water

Bij droogte aan de voet water geven, niet over de bloemen: natte, gevulde bloemen gaan snel rotten.

Bemesten

Wat compost bij het planten volstaat. In een pot om de twee weken mest voor bloeiende planten.

Uitgebloeide bloemen

Knip ze regelmatig weg: zo blijft hij nieuwe knoppen maken tot in de herfst.

Steun

Geef hoge rassen een stok of plantensteun, zeker op een open plek.

Slakken

Jonge planten zijn erg geliefd bij slakken: ’s avonds controleren of een slakkenkraag gebruiken.

Tip: Kies voor een winderige plek een laag ras en bewaar de hoge rassen voor een beschutte hoek of de snijbloementuin.

Wanneer snoei je een afrikaan?

Wanneer: Een eenjarige: snoeien hoeft niet. Het belangrijkste werk is van juni tot oktober de uitgebloeide bloemen wegknippen.

Hoe:

• Knip uitgebloeide bloemen weg tot net boven een blad of een zijknop.
• Snijd bloemen voor een boeket ’s ochtends, als ze net helemaal open zijn, met een lange steel.
• Laat op het einde van het seizoen een paar mooie bloemen uitbloeien en drogen als je zaad wilt oogsten.

Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Zaaien binnen

In maart–april in zaaigrond, net bedekt, bij 18–20 °C. Na een week kiemen ze; verspenen en na half mei uitplanten.

Zaaien buiten

In mei rechtstreeks ter plaatse zaaien in fijne, warme grond en later uitdunnen tot 30 cm. Dan bloeit hij pas later in de zomer.

Zaad oogsten

In september–oktober droge, bruine bloemhoofdjes plukken en de zwarte zaden droog bewaren. Zaad van F1-rassen komt niet trouw uit.

Hoe komt een afrikaan de winter door?

Winterhard tot 0 °C: beschermen in strenge winters.

• Een eenjarige die bij de eerste nachtvorst afsterft; overwinteren is niet mogelijk.
• Oogst voor de eerste vorst zaad voor volgend jaar.
• Gooi de afgestorven planten op de composthoop.

Ziektes en plagen

• Slakken: Jonge planten worden in één nacht kaalgevreten. ’s Avonds rapen, een slakkenkraag gebruiken of de planten pas groter uitzetten.
• Grauwe schimmel: Bruin, rottend en grijs beschimmeld bloemhart na natte dagen. Knip uitgebloeide en aangetaste bloemen weg, giet niet over de bloemen en plant ruim.
• Spint: Fijne gele stippels en webjes op het blad bij heet, droog weer. Sproei het blad af en geef water bij droogte.
• Omwaaien: Hoge rassen zakken door na regen of wind. Geef steun en plant ze op een beschutte plek.
• Kiemschimmel: Zaailingen vallen om en rotten aan de voet. Zaai in schone zaaigrond, giet niet te veel en zorg voor frisse lucht.

Het jaar rond

• Maart: Binnen zaaien bij 18–20 °C.
• April: Binnen zaaien. Zaailingen verspenen.
• Mei: Afharden. Na half mei uitplanten of buiten zaaien. Slakken in de gaten houden.
• Juni: Uitplanten. Eerste bloemen. Hoge rassen steun geven.
• Juli: Volle bloei. Uitgebloeide bloemen wegknippen. Water bij droogte.
• Augustus: Bloei. Bloemen snijden voor een boeket.
• September: Bloei. Zaad oogsten.
• Oktober: Laatste bloemen tot de eerste nachtvorst. Planten op de composthoop.

Wist je dat?

• In Mexico heet hij cempasúchil; de oranje bloemen versieren er altaren en graven tijdens Día de los Muertos, begin november.
• De gele kleurstof uit de bloemen (luteïne) wordt gebruikt in diervoeder, onder meer om eidooiers dieper geel te kleuren.
• De wortels scheiden stoffen af die bepaalde aaltjes in de bodem remmen; daarom zaaien sommige telers afrikanen als groenbemester.