Telekia

Hoe herken je een telekia?

Groeivorm

Forse pol van 1,2–1,8 m hoog en ongeveer 1 m breed, met stevige, vertakte stengels.

Blad

Grote, hartvormige bladeren aan de voet, tot ongeveer 30 cm lang, met een gezaagde rand; kleinere, stengelomvattende bladeren hoger op de stengel.

Bloem

Gele margrieten van 6–8 cm met smalle lintbloemen en een oranjegeel hart, in juli en augustus.

Wortels

Dikke wortelstok die langzaam een bredere pol vormt; hij is makkelijk te delen.

Bloei: juli–augustus · Planten: maart–mei en september–oktober · Snoeien: maart en augustus

Waarom in je tuin?

• Imposante bladeren en bloemen op een plek waar veel andere vaste planten tekortschieten: vochtige halfschaduw.
• Bloeit in juli en augustus met gele margrieten tegen een achtergrond van groot blad.
• Zeer robuust: eenmaal gevestigd heeft hij weinig onderhoud nodig.
• Bijen en vlinders bezoeken de bloemen.
• Geeft hoogte en structuur achteraan in de border of aan de rand van een vijver.

Waar staat een telekia graag?

• Halfschaduw is ideaal; in de zon kan het ook, als de grond vochtig blijft.
• Voedselrijke, humusrijke grond: leem, klei of veen, zuur tot kalkrijk.
• Vochtig tot nat; in droge zomers laat hij zijn blad snel hangen.
• Reken op ongeveer 1 m ruimte per plant.
• Beschut tegen harde wind, want de hoge stengels kunnen knikken.

Licht

Zon en halfschaduw

Grondsoort

Leem, klei of veen

Zuurtegraad

Niet kieskeurig

Vocht

Normaal of nat

Grootte

1,6 m hoog, 1 m breed

Winterhard

Winterhard (tot -30 °C)

Mooi samen met

• Rodgersia: Grote, handvormige bladeren in dezelfde vochtige halfschaduw.
• Moerasspirea: Schuimige pluimen in de zomer, voor vochtige grond.
• Hosta: Een bladrijke rand vooraan voor de hoge stengels.
• Daglelie: Bloeit in dezelfde periode en houdt van dezelfde vochtige grond.

Hoe en wanneer plant je een telekia?

Planten in maart–mei en september–oktober.

1. Plant in maart–mei of in september–oktober, als de grond niet bevroren is.
2. Graaf een plantgat twee keer zo breed als de kluit en meng er flink wat compost door.
3. Zet de plant even diep als in de pot, met de top van de kluit gelijk met de grond.
4. Houd ongeveer 1 m afstand tussen de planten.
5. Geef meteen een flinke gieter water en houd de grond het eerste seizoen vochtig.
6. Leg een dikke laag mulch van bladcompost of compost rond de plant.

Verzorgen

Water

Houd de grond altijd vochtig. In droge zomers ruim water geven, aan de voet, anders hangt het grote blad slap.

Bemesten

In het voorjaar een laag compost of verteerde mest.

Mulchen

Een dikke laag bladcompost in het voorjaar houdt de grond koel en vochtig.

Steun

Meestal niet nodig, maar op een winderige plek helpen plantensteunen of beschutting.

Uitgebloeide bloemen

Knip de bloemhoofdjes weg voor ze zaad zetten, anders zaait hij zich overal uit.

Delen

Om de 3–5 jaar in het voorjaar of de herfst de pol delen houdt hem vitaal.

Tip: Knip in augustus de zaadhoofdjes weg voor het zaad rijp is: zo houd je de uitzaaiing onder controle. Geef in droge zomers ruim water.

Wanneer snoei je een telekia?

Snoeimaanden: maart en augustus.

Wanneer: In maart tot net boven de grond; in augustus de uitgebloeide hoofdjes wegknippen.

Hoe:

• Knip in maart alle oude stengels en blad tot net boven de grond.
• Knip in augustus de uitgebloeide bloemhoofdjes weg, voor het zaad rijp is.
• Haal tijdens het seizoen dode of gebroken stengels aan de voet weg.

Let op: Laat je de zaadhoofdjes staan, dan krijg je volgend jaar tientallen zaailingen.

Snoeien: wanneer en hoe · Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Delen

In maart–april of september–oktober: steek de pol met een spade in stukken met wortels en scheuten en plant ze meteen terug.

Zaaien

Zaai vers zaad in de herfst buiten of in het voorjaar in zaaitrays; druk het zaad aan zonder het te bedekken, want het kiemt bij licht. Zaailingen kunnen afwijken van de moederplant.

Hoe komt een telekia de winter door?

Winterhard tot −30 °C.

• Volledig winterhard, tot ongeveer −30 °C: in België is geen bescherming nodig.
• Het blad sterft in de herfst af; knip alles in maart weg.
• In een pot: te groot voor de meeste potten; plant hem bij voorkeur in de volle grond.

Ziektes en plagen

• Slakken: Ze vreten jonge bladeren in het voorjaar. Raap ze ’s avonds op en bescherm de jonge scheuten.
• Hangend blad: Teken van droogte op een te zonnige plek. Geef ruim water en een dikke laag mulch.
• Meeldauw: Wit poeder op het blad aan het einde van de zomer, vooral bij droogte. Water geven aan de voet en aangetaste bladeren wegknippen.
• Uitzaaien: Zaailingen komen overal op. Knip bloemhoofdjes tijdig weg en trek zaailingen uit.

Het jaar rond

• Maart: Alle oude stengels en blad terugknippen. Compost geven. Planten of delen.
• April: Planten of delen. Dikke laag mulch aanbrengen.
• Mei: Planten. Op slakken letten.
• Juni: Volle groei. Ruim water geven bij droogte.
• Juli: Bloei begint. Water geven bij droogte.
• Augustus: Volle bloei. Uitgebloeide hoofdjes wegknippen voor het zaad rijp is.
• September: Planten of delen. Zaad verzamelen of zaaien.
• Oktober: Planten of delen. Blad laten staan.
• November: Rust. Het blad sterft af.
• December: Rust.

Goed voor dieren

Bijen

Nectar en stuifmeel voor honingbijen en wilde bijen.

Vlinders

Nectar voor dagvlinders.

Wist je dat?

• De geslachtsnaam Telekia verwijst naar de Hongaarse graaf Sámuel Teleki.
• Vroeger heette de plant Buphthalmum speciosum; Buphthalmum betekent in het Grieks ‘ossenoog’.
• In het wild groeit hij langs beken en in vochtige bergbossen.