Franjekelk

Hoe herken je een franjekelk?

Groeivorm

Lage bladrozet van ongeveer 20–30 cm hoog en 40 cm breed; de bloemstengels worden 40–60 cm.

Blad

Hartvormig, gelobd en zacht behaard, 5–10 cm breed; bijna groenblijvend en soms bronzen in de winter.

Bloem

Slanke aren met kleine groenwitte belletjes met gefranjerde bloemblaadjes, van april tot juni.

Kleur

Groenwit, met de tijd roze tot rood; ‘Rubra’ heeft purperbronzen blad.

Wortels

Kort wortelstokje dat langzaam een tapijt vormt; zaailingen komen vanzelf op.

Bloei: april–juni · Planten: maart–april en september–oktober · Snoeien: maart en juni

Waarom in je tuin?

• Bijna groenblijvende bodembedekker voor droge schaduw, een plek waar weinig anders wil groeien.
• Bloeit van april tot juni met sierlijke, groenwitte belletjes die later roze kleuren.
• Bijen bezoeken de bloemen in het voorjaar.
• Het zachte, gelobde blad onderdrukt onkruid en kleurt in de winter vaak bronzen.
• Weinig onderhoud: één snoeibeurt per jaar volstaat.

Waar staat een franjekelk graag?

• Halfschaduw of schaduw; in volle zon verbrandt het blad.
• Humusrijke grond: zand, leem of klei, zuur tot kalkrijk.
• Droog tot normaal vochtig; eenmaal gevestigd verdraagt hij droge schaduw.
• Reken op 30–40 cm tussen de planten.

Licht

Halfschaduw en schaduw

Grondsoort

Zand, leem of klei

Zuurtegraad

Niet kieskeurig

Vocht

Droog of normaal

Grootte

0,6 m hoog, 0,4 m breed

Winterhard

Winterhard (tot -30 °C)

Mooi samen met

• Elfenbloem: Een andere bodembedekker voor dezelfde droge schaduw.
• Purperklokje: Gekleurd blad naast het groene blad van de franjekelk.
• Ooievaarsbek: Bodembedekkende soorten vullen de ruimte onder struiken.
• Varens: Fijne, veerdelige bladeren in dezelfde schaduw.

Hoe en wanneer plant je een franjekelk?

Planten in maart–april en september–oktober.

1. Plant in maart–april of in september–oktober, als de grond niet bevroren is.
2. Graaf een plantgat twee keer zo breed als de kluit en meng er bladcompost of compost door.
3. Zet de plant even diep als in de pot, met de top van de kluit gelijk met de grond.
4. Houd 30–40 cm afstand tussen de planten.
5. Geef meteen een flinke gieter water en houd de grond het eerste seizoen licht vochtig.
6. Leg een laagje bladcompost rond de plant.

Verzorgen

Water

Het eerste jaar bij droogte wekelijks water geven. Daarna redt hij zich zelf, ook in droge schaduw.

Bemesten

Meestal niet nodig. In het voorjaar een laagje compost of bladcompost.

Mulchen

Een laagje bladcompost in het najaar of voorjaar houdt de grond koel en vochtig.

Uitgebloeide bloemen

Knip de bloemstengels na de bloei weg als je geen zaailingen wilt; laat een paar staan als je ze graag ziet verspreiden.

Delen

Om de 3–4 jaar in het voorjaar of de herfst de pol delen houdt hem vitaal.

Tip: Gebruik hem als bodembedekker onder struiken in droge schaduw en knip in het voorjaar de beschadigde bladeren weg. Ruim ongewenste zaailingen vroeg op.

Wanneer snoei je een franjekelk?

Snoeimaanden: maart en juni.

Wanneer: In maart, om oude of beschadigde bladeren weg te knippen; in juni, na de bloei, de bloemstengels.

Hoe:

• Knip in maart de lelijke, beschadigde bladeren van de winter weg, zodat het nieuwe blad zichtbaar wordt.
• Knip na de bloei de bloemstengels tot aan de bladrozet af.
• Haal tussendoor dode of vergeelde bladeren aan de voet weg.

Snoeien: wanneer en hoe · Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Delen

In maart–april of september–oktober: steek de pol met een spade in stukken met wortels en bladeren en plant ze meteen terug.

Zaaien

In het voorjaar op de vensterbank of in een zaaibak, zonder het zaad te bedekken (lichtkiemer). Zaailingen kunnen ook gewoon uit de tuin worden verplaatst.

Hoe komt een franjekelk de winter door?

Winterhard tot −30 °C.

• Volledig winterhard, tot ongeveer −30 °C: in België is geen bescherming nodig.
• Het blad blijft grotendeels groen en kan bronzen kleuren; in strenge vorst kan het beschadigd raken, dat knip je in het voorjaar weg.
• In een pot: zet hem op een beschutte plek en wikkel de pot in jute bij strenge vorst.

Ziektes en plagen

• Taxuskever: De larven vreten de wortels aan: de plant verwelkt en laat zich loshalen. Bestrijd ze in augustus–september met aaltjes (nematoden) in vochtige grond.
• Slakken: Ze vreten het zachte blad. Raap ze ’s avonds op en bescherm jonge planten.
• Verbrand blad: Bruine randen op te zonnige of te droge plekken. Verplaats hem naar de schaduw en geef water.
• Veel zaailingen: De plant zaait zich uit. Trek ongewenste zaailingen uit of knip de bloemstengels weg voor het zaad rijp is.

Het jaar rond

• Maart: Beschadigde bladeren wegknippen. Planten of delen. Compost geven.
• April: Bloei begint. Planten of delen.
• Mei: Bloei. Op slakken letten.
• Juni: Uitgebloeide stengels wegknippen of laten staan.
• Juli: Water geven in het eerste jaar bij droogte.
• Augustus: Op taxuskever letten; nematoden gebruiken indien nodig.
• September: Planten of delen.
• Oktober: Planten of delen. Laagje bladcompost aanbrengen.
• November: Rust. Blad blijft groen of kleurt bronzen.
• December: Rust.

Goed voor dieren

Bijen

Nectar en stuifmeel voor honingbijen en wilde bijen.

Wist je dat?

• De naam Tellima is een anagram van Mitella, een verwant geslacht van bossen in Noord-Amerika.
• De franjekelk hoort tot dezelfde familie als purperklokje (Heuchera) en schuimbloem (Tiarella).
• De bloemen van de franjekelk kleuren van groenwit naar roze naarmate ze ouder worden.