Kanariekers

Hoe herken je een kanariekers?

Groeivorm

Eenjarige klimmer van 2–3 m die zich vasthoudt met kronkelende bladstelen, ongeveer 50 cm breed.

Blad

Diep 5-lobbig, blauw- tot grijsgroen en fijn gelobd, ongeveer 5–7 cm breed.

Bloem

Kanariegeel, 2–3 cm, met twee grote gefranjerde bovenste kroonbladen en drie kleinere onderste, van juli tot oktober.

Zaad

Grote zaden in kleine, driedelige vruchten; ze rijpen in september–oktober.

Wortels

Fijn en ondiep; de plant verdraagt verplanten slecht, zaai daarom in aparte potjes.

Bloei: juli–oktober · Oogst en vruchten: juni–oktober · Zaaien: april–mei · Planten: mei–juni

Waarom in je tuin?

• Groeit razendsnel: in één zomer tot 2–3 m, ideaal om een kaal hek, schutting of obelisk te bedekken.
• Bloeit van juli tot de eerste vorst met kanariegele, gefranjerde bloemen.
• Doet het ook in halfschaduw, waar weinig eenjarige klimmers bloeien.
• Bloemen en jonge bladeren zijn eetbaar en hebben een lichtjes peperige smaak.
• Goedkoop en makkelijk te kweken uit zaad.

Waar staat een kanariekers graag?

• Zon tot halfschaduw; in te veel schaduw blijft de bloei beperkt.
• Gewone, goed doorlatende tuingrond: zand, leem of klei, zuur tot kalkrijk.
• Liever schrale tot gewone grond: te veel voeding geeft veel blad en weinig bloemen.
• Beschut tegen harde wind, met een klimhulp: gaas, takken, touwen of een klimnet.
• Plant op 30–40 cm van elkaar aan de voet van een hek, wand of obelisk.

Licht

Zon en halfschaduw

Grondsoort

Zand, leem of klei

Zuurtegraad

Niet kieskeurig

Vocht

Normaal

Grootte

2,5 m hoog, 0,5 m breed

Winterhard

Vorstgevoelig: pas buiten na de laatste nachtvorst (half mei)

Mooi samen met

• Siererwt: Geurende bloemen op hetzelfde klimnet; samen maken ze een kleurrijke wand.
• Zwartoogje (Thunbergia): Oranje bloemen met een zwarte keel naast het kanariegeel van de kers.
• Winde (Ipomoea): Blauwe trompetbloemen contrasteren mooi met de gele bloemen.
• Clematis: De kanariekers klimt door de takken en bloeit als de clematis klaar is.
• Goudsbloem: Oranje bloemen aan de voet bij de gele klimmer.

Hoe en wanneer plant je een kanariekers?

Planten in mei–juni.

1. Zaai in april binnen, of van eind mei ter plaatse, als er geen vorst meer dreigt.
2. Week de grote zaden een nacht in lauw water en zaai ze 1–2 cm diep, per stuk in een potje van 7–9 cm.
3. Zet de potjes op een lichte plek bij 15–20 °C; ze kiemen na ongeveer 2–3 weken.
4. Plant de jonge planten vanaf eind mei buiten, op 30–40 cm van elkaar, nadat je ze goed hebt afgehard.
5. Geef een klimhulp mee en geef meteen water; leid de jonge ranken naar het gaas.
6. Een laag mulch van gras of compost rond de voet houdt de grond vochtig.

Verzorgen

Water

Matig: laat de bovenste laag opdrogen, maar geef bij langdurige droogte flink water, vooral in potten.

Bemesten

Weinig of niet. Te veel stikstof geeft veel blad en weinig bloemen. In potten volstaat af en toe een bloeivoeding.

Steun

Leid de ranken naar boven; ze klimmen met kronkelende bladstelen en hebben gaas, takken of touwen nodig.

Uitgebloeide bloemen

Hoeft niet. Laat een paar bloemen staan voor zaad of knip ze weg voor een langere bloei.

Oogsten

Pluk bloemen en jonge blaadjes vers voor in salade of als versiering; gebruik alleen planten die je niet hebt bespoten.

Tip: Zaai hem in aparte potjes: hij verdraagt verplanten slecht. Een stevig klimnet of takken geven hem houvast, en op schrale grond bloeit hij het rijkst.

Wanneer snoei je een kanariekers?

Wanneer: Hij wordt niet gesnoeid; stuur de ranken bij tijdens het groeiseizoen en knip overtollige scheuten in juli.

Hoe:

• Knip in de zomer te lange of verwarde ranken in om de plant goed te leiden.
• Haal verdorde bladeren en bloemen weg.
• Na de eerste vorst trek je de hele plant eruit en composteer je hem.

Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Zaaien

In april binnen, in potjes van 7–9 cm; 1–2 cm diep bij 15–20 °C. Of vanaf eind mei ter plaatse op 30–40 cm.

Eigen zaad

Laat enkele bloemen uitrijpen en pluk de zaden in september–oktober zodra ze droog zijn. Bewaar ze droog en koel tot volgend voorjaar.

Hoe komt een kanariekers de winter door?

Winterhard tot 0 °C: beschermen in strenge winters.

• Eenjarig en vorstgevoelig: bij de eerste vorst sterft de plant af.
• Trek hem er dan uit en composteer hem; bewaar eventueel zaad voor volgend jaar.
• Hij overwintert niet buiten en in een pot binnen groeit hij nauwelijks door.

Ziektes en plagen

• Bladluis: Zwarte of groene luizen op jonge scheuten, vooral bij droogte. Afspuiten met water of de toppen wegknippen; lieveheersbeestjes helpen.
• Koolwitrupsen: Gaten in het blad in juli–augustus. Raap de rupsen af of dek de planten af met een fijn net.
• Slakken: Jonge planten worden snel opgegeten. Strooi slakkenkorrels op basis van ijzerfosfaat of raap ze ’s avonds af.
• Weinig bloemen: Meestal te veel voeding, te veel schaduw of te veel water. Stop met bemesten en geef minder water.
• Meeldauw: Wit poeder op het blad in droge late zomers. Water aan de voet geven en aangetaste bladeren wegknippen.

Het jaar rond

• April: Binnen zaaien in potjes van 7–9 cm.
• Mei: Afharden. Vanaf eind mei buiten planten of ter plaatse zaaien.
• Juni: Klimhulp geven. Ranken naar boven leiden.
• Juli: Eerste bloei. Water geven bij droogte.
• Augustus: Volle bloei. Letten op bladluis en rupsen.
• September: Bloeit door. Eerste zaad plukken.
• Oktober: Laatste bloemen tot de eerste vorst. Plant opruimen.

Eetbaar en bruikbaar

Bloemen (juli–oktober)

Pluk de kleine, gele, gefranjerde bloempjes van juli tot oktober. Ze smaken peperig, zoals Oost-Indische kers, maar zachter: mooi en pittig op salade, in kruidenboter of op een boterham met zachte kaas.

Blad (juni–oktober)

De jonge, handvormige blaadjes van juni tot oktober zijn ook eetbaar, met een scherpe kerssmaak: een paar fijngesneden in salade, roomkaas of kruidenboter.

Bewaring

Bloemen en blad zijn vers het lekkerst: pluk ze vlak voor gebruik. In een doosje met een vochtig keukenpapier blijven ze een dag goed in de koelkast.

Let op: Kanariekers is eetbaar in gewone hoeveelheden; eet er niet te veel tegelijk van, want de scherpe mosterdoliën kunnen maag en nieren prikkelen. Hij is niet winterhard: zaai hem elk voorjaar opnieuw.

Eten en gebruiken doe je op eigen risico: zie de gebruiksvoorwaarden.

Recepten

• Kruidenboter met kanariekers (Andere · ± 125 g · 10 min)

Wist je dat?

• De soortnaam peregrinum betekent ‘vreemd’ of ‘zwervend’ in het Latijn.
• De Engelse naam canary creeper, en soms canary bird vine, komt van de bloemen die op kleine gele vogels lijken.
• Hij klimt niet met ranken, maar met kronkelende bladstelen die zich om steunen winden.