Tulipa turkestanica

Hoe herken je een Tulipa turkestanica?

Groeivorm

Laag bolgewas van 20–30 cm hoog en ongeveer 10 cm breed, dat met de jaren kleine groepjes vormt.

Blad

Twee tot vier smalle, grijsgroene bladeren, die na de bloei geel worden en in mei–juni afsterven.

Bloem

Kleine, open sterbloemen, meerdere per stengel, in maart en april. Ze gaan alleen in de zon wijd open.

Kleur

Wit met een groot, geel hart; de buitenkant van de bloemblaadjes is groenig grijs of lichtpaars.

Bol

Klein, met een bruine rok; maakt elk jaar enkele bijbolletjes.

Bloei: maart–april · Planten: september–november

Waarom in je tuin?

• Een van de vroegste tulpen: hij bloeit in maart en april, als er nog weinig kleur in de tuin is.
• Meerdere bloemen per stengel, tot acht: een klein groepje geeft al een vrolijk effect.
• Komt elk jaar terug en breidt zich langzaam uit, op voorwaarde dat hij ’s zomers droog staat.
• Bijen bezoeken de open bloemen graag op zonnige voorjaarsdagen.
• Klein en sierlijk: ideaal voor een rotstuin, grindtuin, de voorkant van een border of een pot.

Waar staat een Tulipa turkestanica graag?

• Volle zon: alleen dan gaan de bloemen open en rijpt de bol goed af.
• Goed doorlatende zand- of leemgrond, neutraal tot kalkrijk. Op zware klei meng je flink wat grof zand of grind door de grond.
• Droog tot normaal vochtig; in de zomer liefst droog, want natte grond doet de bollen rotten.
• Ideaal in een rotstuin, grindtuin, tegen een zonnige muur of tussen lage vaste planten. Plant in groepjes van tien of meer.

Licht

Zon

Grondsoort

Zand of leem

Zuurtegraad

Neutraal of kalkrijk

Vocht

Droog of normaal

Grootte

0,25 m hoog, 0,1 m breed

Winterhard

Winterhard (tot -25 °C)

Mooi samen met

• Blauwe druifjes: Een blauwe onderlaag die in april tegelijk bloeit.
• Sneeuwroem: Lichtblauwe sterretjes in maart en april, ook voor een zonnige, droge plek.
• Tijm: Een groenblijvende, lage mat in de rotstuin, die het verwelkende tulpenblad verbergt.
• Vetkruid: Bloeit in de zomer en herfst op dezelfde droge plek, als de tulp in rust is.

Hoe en wanneer plant je een Tulipa turkestanica?

Planten in september–november.

1. Plant de bollen van september tot november, in grond die niet bevroren of drassig is.
2. Maak de grond los en meng op zware grond grof zand of grind door het plantgat.
3. Plant de bollen ongeveer 10 cm diep, met de punt naar boven.
4. Houd 5–8 cm tussen de bollen en plant in losse groepjes, niet in rijen.
5. Druk de grond aan en geef alleen water als het heel droog is.

Verzorgen

Water

Meestal niet nodig: de regen in herfst en voorjaar volstaat. In de zomer wil de bol droog rusten.

Bemesten

Niet nodig in gewone tuingrond. Op arme zandgrond kun je in het voorjaar wat compost rond de bollen strooien.

Uitgebloeide bloemen

Knip ze af als je geen zaad wilt; laat ze staan als je hem wilt laten uitzaaien.

Blad

Laat het blad staan tot het helemaal geel is: zo bouwt de bol reserves op voor volgend jaar.

In pot

Gebruik een pot met een gat en een luchtige mengeling van potgrond en grof zand. Zet de pot na de bloei op een droge plek.

Tip: Plant in groepjes van tien in een rotstuin of grindtuin. De stengels dragen elk tot acht sterbloemetjes, die enkel in de zon opengaan.

Wanneer snoei je een Tulipa turkestanica?

Wanneer: Deze tulp wordt niet gesnoeid. Je knipt hoogstens in april of mei de uitgebloeide bloemen af en ruimt in juni het afgestorven blad op.

Hoe:

• Knip uitgebloeide bloemen net onder de bloem af als je geen zaad wilt.
• Laat de stengel en de bladeren staan tot ze geel en slap zijn.
• Trek het droge blad pas weg als het vanzelf loslaat.

Let op: Knip het blad nooit groen af: dan krijgt de bol te weinig reserves en bloeit hij volgend jaar minder.

Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Bijbolletjes

Graaf in juni–juli, als het blad afgestorven is, een groepje op en neem de bijbolletjes af. Bewaar ze droog en plant ze in de herfst opnieuw.

Zaad

Op een goede plek zaait hij zich soms uit. Zelf zaaien kan in de herfst in een pot die buiten blijft staan; zaailingen bloeien pas na enkele jaren.

Hoe komt een Tulipa turkestanica de winter door?

Winterhard tot −25 °C.

• Zeer winterhard, tot ongeveer −25 °C: in België is geen bescherming nodig.
• Natte winters zijn een groter gevaar dan vorst: zorg voor goed doorlatende grond.
• De bollen mogen in de grond blijven; rooien is niet nodig.
• In een pot: zet hem tegen een muur of onder een afdak, zodat de grond niet doorweekt raakt.

Ziektes en plagen

• Muizen: Muizen en woelmuizen eten de bollen op. Plant ze in een mandje van fijn gaas of tussen grind.
• Bolrot: In natte, zware grond rotten de bollen en komen ze niet meer op. Kies een droge plek en meng grof zand door de grond.
• Tulpenvuur: Een schimmel die bruine vlekken en vervormd blad geeft. Haal zieke planten met bol en al weg en plant op een andere plek.
• Gesloten bloemen: Bij bewolkt weer en ’s avonds blijven de bloemen dicht. Dat is normaal; op een zonnige plek gaan ze het mooist open.

Het jaar rond

• Februari: De eerste bladpunten komen boven.
• Maart: Bloei: witte sterretjes met een geel hart. Bijen op bezoek.
• April: Laatste bloei. Eventueel uitgebloeide bloemen afknippen.
• Mei: Het blad wordt geel. Laten staan tot het afsterft.
• Juni: Afgestorven blad opruimen. Te dichte groepjes opgraven en verdelen.
• Juli: Zomerrust: de bol ligt droog in de grond.
• September: Bollen planten, ongeveer 10 cm diep.
• Oktober: Ideale planttijd, ook in potten.
• November: Laatste planttijd, zolang de grond niet bevroren is.

Eetbaar en bruikbaar

Niet eetbaar. Tulpen zijn giftig, vooral de bollen: ze geven braken en diarree, ook bij paarden en bij katten en honden die bollen opgraven of eraan knagen. Een tulpenbol lijkt op een ui of sjalot, maar ruikt er niet naar als je hem doorsnijdt. Bewaar bollen die je na de bloei opgraaft dus nooit bij de groenten in de keuken, de kelder of de berging, en zet er een etiket bij. Wie veel bollen hanteert, kan huiduitslag krijgen (tulpenvingers): draag handschoenen bij het planten. Bij inslikken: bel meteen het Antigifcentrum (in België 070 245 245) of je huisarts.

Goed voor dieren

Bijen

Nectar en stuifmeel voor honingbijen en wilde bijen.

Wist je dat?

• De meeste wilde tulpen komen uit Centraal-Azië. Via Turkije kwam de tulp in de 16e eeuw naar West-Europa.
• Anders dan de meeste tuintulpen draagt hij meerdere bloemen per stengel.
• Botanische tulpen zoals deze blijven jaren op dezelfde plek terugkomen, terwijl veel grote tuintulpen na een paar jaar minder gaan bloeien.