Tulipa tarda

Hoe herken je een Tulipa tarda?

Groeivorm

Laag bolgewas van 10–15 cm, met een platte rozet van bladeren en meerdere bloemen per bol.

Blad

Smal lancetvormig, glanzend helgroen, vaak bijna plat op de grond; sterft in juni af.

Bloem

Stervormig en tot zo’n 5 cm breed als ze helemaal open is; meerdere bloemen per bol, in april en mei.

Kleur

Wit met een groot, heldergeel hart; de buitenkant van de bloem is groenig of roodachtig getint.

Bol

Klein, met een bruine huid; vormt bijbolletjes en zo na enkele jaren een pol.

Bloei: april–mei · Planten: september–november

Waarom in je tuin?

• Een vrolijke, lage voorjaarsbloeier die elk jaar terugkomt, zonder dat je de bollen moet rooien.
• Verwildert op een goede plek: na enkele jaren heb je een wit-geel tapijtje.
• Bijen en andere vroege insecten bezoeken de open bloemen in de zon.
• Klein genoeg voor een rotstuin, de rand van de border, een grindtuin of een pot.
• Droogtebestendig: de bol rust in de zomer en verdraagt dan een droge, warme grond prima.

Waar staat een Tulipa tarda graag?

• Volle zon: alleen in de zon gaan de bloemen helemaal open.
• Goed doorlatende zand- of leemgrond, neutraal tot kalkrijk; in zware, natte grond rotten de bollen.
• Droog tot normaal vochtig; in de zomer mag de grond helemaal uitdrogen, dan rust de bol.
• Mooi in groepen van 10–25 bollen in een rotstuin, een grindtuin, langs een pad of vooraan in de border.

Licht

Zon

Grondsoort

Zand of leem

Zuurtegraad

Neutraal of kalkrijk

Vocht

Droog of normaal

Grootte

0,12 m hoog, 0,15 m breed

Winterhard

Winterhard (tot -25 °C)

Mooi samen met

• Blauwe druifjes: Bloeien tegelijk; het blauw past mooi bij het geel-witte hart.
• Wildemanskruid: Harige, paarse klokken in dezelfde zonnige rotstuin in april.
• Blauwkussen: Een paars kussen dat over een muurtje hangt, in dezelfde periode.
• Tijm: Een lage, geurige bodembedekker die in de zomer de lege plek opvult.
• Vetkruid: Lage vetplanten die dezelfde droge, zonnige grond verdragen.

Hoe en wanneer plant je een Tulipa tarda?

Planten in september–november.

1. Plant de bollen van september tot november; oktober is ideaal.
2. Plant ze 10 cm diep, met de punt naar boven.
3. Zet ze 5–8 cm uit elkaar, in losse groepjes van minstens tien.
4. Op zwaardere grond: leg een laagje grof zand of grind onder de bollen voor een goede afwatering.
5. Druk de grond aan en geef water als de grond erg droog is.

Verzorgen

Water

Niet nodig in de volle grond. In een pot alleen water geven als de aarde in het voorjaar droog is.

Bemesten

Meestal niet nodig. Op arme grond na de bloei wat compost strooien.

Blad

Laat het blad na de bloei helemaal vergelen: zo vult de bol zijn reserves aan voor volgend jaar.

Uitgebloeide bloemen

Laat ze staan als je wilt dat hij zich uitzaait; knip ze af als je liever sterke bollen hebt.

Zomerrust

Zet er geen dorstige zomerplanten bovenop die veel water vragen: de bol ligt in de zomer graag droog.

Tip: Plant hem langs een zonnig pad of bij het terras, waar je in april vaak langsloopt: de bloemen gaan alleen bij zonnig weer open en zijn dan op hun mooist.

Wanneer snoei je een Tulipa tarda?

Wanneer: Tulipa tarda wordt niet gesnoeid. Je ruimt hoogstens in juni het afgestorven blad op.

Hoe:

• Laat de uitgebloeide bloemen staan als je wilt dat hij zich uitzaait en verwildert.
• Wil je liever sterke bollen, knip dan na de bloei de zaaddozen af, maar laat stengel en blad staan.
• Haal het blad pas weg als het helemaal geel of bruin is en vanzelf loskomt.

Let op: Knip het blad nooit groen af: de bol heeft het nodig om volgend jaar weer te bloeien.

Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Bijbolletjes

Graaf een dichte pol om de paar jaar op in juni–juli, als het blad afgestorven is. Haal de bijbolletjes los en bewaar ze droog en luchtig tot je ze in de herfst opnieuw plant.

Zaad

Op een goede plek zaait hij zich vanzelf uit. Zelf zaaien kan in de herfst in een pot die buiten blijft staan; zaailingen bloeien pas na enkele jaren.

Hoe komt een Tulipa tarda de winter door?

Winterhard tot −25 °C.

• Volledig winterhard tot ongeveer −25 °C: in België is geen bescherming nodig.
• Hij heeft een koude winter zelfs nodig om in het voorjaar te bloeien.
• Natte grond is in de winter een groter gevaar dan vorst: zorg voor een goede afwatering.
• In een pot: zet hem buiten op een beschutte plek, waar de aarde niet doorweekt raakt.

Ziektes en plagen

• Bolrot: De bollen komen niet op of rotten weg in natte, zware grond. Plant ze op een drogere, goed doorlatende plek.
• Muizen: Muizen en woelmuizen eten in de winter de bollen op. Plant ze in een mandje van fijn gaas.
• Slakken: Vreten in een nat voorjaar aan blad en bloemen. Raap ze ’s avonds op.
• Gesloten bloemen: De bloemen gaan alleen open bij zon en warmte. Staan ze in de schaduw, verplant de bollen dan in juni naar een zonnige plek.

Het jaar rond

• Maart: De bladrozetten komen boven. Op slakken letten.
• April: Bloei: stervormige bloemen die in de zon opengaan. Bijen op bezoek.
• Mei: Laatste bloemen. Blad laten vergelen; eventueel zaaddozen afknippen.
• Juni: Afgestorven blad opruimen. Te dichte pollen opgraven en scheiden.
• Juli: Zomerrust: de bol ligt graag droog en warm.
• September: Nieuwe bollen planten, 10 cm diep.
• Oktober: Ideale planttijd. Bijbolletjes opnieuw planten.
• November: Laatste kans om te planten.

Eetbaar en bruikbaar

Niet eetbaar. Tulpen zijn giftig, vooral de bollen: ze geven braken en diarree, ook bij paarden en bij katten en honden die bollen opgraven of eraan knagen. Een tulpenbol lijkt op een ui of sjalot, maar ruikt er niet naar als je hem doorsnijdt. Bewaar bollen die je na de bloei opgraaft dus nooit bij de groenten in de keuken, de kelder of de berging, en zet er een etiket bij. Wie veel bollen hanteert, kan huiduitslag krijgen (tulpenvingers): draag handschoenen bij het planten. Bij inslikken: bel meteen het Antigifcentrum (in België 070 245 245) of je huisarts.

Goed voor dieren

Bijen

Nectar en stuifmeel voor honingbijen en wilde bijen.

Wist je dat?

• De naam ‘tarda’ is Latijn voor ‘laat’.
• Tulpenbloemen gaan open en dicht onder invloed van de temperatuur: bij warmte openen ze, bij koelte sluiten ze weer.
• De botanicus Carolus Clusius, geboren in Atrecht, speelde eind 16e eeuw een grote rol in de verspreiding van de tulp in de Lage Landen.