Twee op een rij
Hazelaar of zwarte els? Zo zie je het verschil
Corylus avellana · Alnus glutinosa
Een hazelaar herken je aan het ronde, zacht behaarde blad met een kort spits topje en de hazelnoten; een zwarte els heeft kaal blad met een afgeronde of ingedeukte top en kleine houten elzenproppen.
Beide hebben rond, dubbel gezaagd blad en bloeien in de winter met hangende katjes. Voel aan het blad: zacht behaard met een spits topje bij de hazelaar, kaal en kleverig met een ingedeukte top bij de els. De hazelaar is een meerstammige struik, de els een boom.
| Hazelaar | Zwarte els | |
|---|---|---|
| Blad | Verspreid, bijna rond met een kort spits topje, 6–12 cm, dubbel gezaagd, zacht behaard; voet hartvormig. | Verspreid, rond tot omgekeerd eivormig, 4–10 cm, dubbel gezaagd, top afgerond of ingedeukt. Jong blad kleverig. |
| Bloei | Gele, hangende mannelijke katjes al in januari–februari; kleine rode stempels van de vrouwelijke bloempjes. | Lange hangende mannelijke katjes al in februari. |
| Vrucht | Hazelnoten in een bladachtig, gerafeld omhulsel (september). | Houtige kegeltjes (elzenproppen) van 1–2 cm. |
| Schors | Glanzend grijsbruin met lichte lenticellen. | Donkergrijs tot zwartbruin, in kleine plaatjes gescheurd. Knoppen paars en gesteeld. |
| Vorm en hoogte | Struik, 3–8 m, meerstammige struik | Loofboom, 15–25 m |
| Standplaats | Zon tot schaduw, elke tuingrond, normaal | Zon of halfschaduw, elke tuingrond, vochtig tot nat |
| Inheems in België | Ja | Ja |
| Goed voor bijen, vlinders en vogels | Ja, voor bijen, vlinders en vogels | Ja, voor vlinders en vogels |
| Giftig voor mens en huisdier | Niet als giftig bekend | Niet als giftig bekend |
| Snoeimaanden | November–maart | November–maart |
Het beste kenmerk per seizoen
- Lente
- Vroeg in het jaar bloeien beide vóór het blad met hangende katjes: de hazelaar al vanaf januari met gele katjes en piepkleine rode stempels, de zwarte els in februari–maart met langere, paarsbruine katjes.
- Zomer
- Kijk naar de vruchten: hazelnoten in een bladachtig, gerafeld omhulsel bij de hazelaar, groene elzenproppen bij de els.
- Herfst
- In september rijpen de hazelnoten, die eekhoorns, muizen en gaaien graag eten. Het blad van de hazelaar kleurt geel, dat van de els valt groen af.
- Winter
- De els houdt zijn kleine, houtige elzenproppen de hele winter, en zijn knoppen zijn paars en gesteeld. De hazelaar heeft glanzend grijsbruine twijgen en al in de herfst kleine katjes die op het voorjaar wachten.
Waar groeien ze?
Beide zijn inheems. De hazelaar groeit in bossen, houtkanten en hagen op bijna elke grond, in zon of schaduw. De zwarte els is de boom van natte grond: beekoevers, broekbossen, natte weiden en slootkanten.
Welke kies je voor je tuin?
- De hazelaar past in bijna elke tuin, als struik, hakhout of in een gemengde haag: vroege bloei voor bijen, noten voor jou en de dieren. De zwarte els is iets voor een natte tuin, een beek of een poel, vrij uitgroeiend of als knotboom.
- Beide geven al in de winter stuifmeel: wie hooikoorts heeft, merkt het vroeg in het jaar. Plant een zwarte els niet in een kleine, droge tuin: hij wordt 15–25 m hoog.
Wist je dat? Hazelaarhakhout werd vroeger om de paar jaar afgezet: de lange, soepele stokken dienden voor vlechtwerk, bonenstaken en hekken.
Verder lezen
- Fiche: Hazelaar
- Fiche: Zwarte els
- Hazelaar snoeien: wanneer en hoe
- Zwarte els snoeien: wanneer en hoe
- Determinatietabel: de vraag waar ze uit elkaar gaan
Lijkt ook op
- Zwarte els of witte els
- Boomhazelaar of hazelaar
- Hazelaar of hopbeuk
- Hazelaar of iep
- Hazelaar of lambertsnoot
- Hazelaar of ruwe iep
- Hazelaar of schijnhazelaar
- Hazelaar of toverhazelaar