Wolfskers

Zo herken je hem

Groeivorm

Stevige, vertakte, struikachtige plant van 0,5–1,5 m die elk jaar opnieuw uitloopt uit een dikke wortelstok.

Blad

Eirond, gaafrandig, 8–20 cm, dof groen. Bovenaan staan de bladeren vaak in ongelijke paren: een groot en een klein blad naast elkaar.

Bloem

Alleenstaande, hangende klokjes van 2,5–3 cm in de bladoksels, bruinpaars met een groengele binnenkant; van juni tot augustus.

Vrucht

Glanzend zwarte bes van 1–1,5 cm, zo groot als een kers, op een groene kelk met vijf uitstaande slippen. Rijp van augustus tot oktober.

Wortels

Dikke, vlezige wortelstok met wortels die diep in de grond gaan.

Verwarring met

De bessen lijken op kersen of blauwe bosbessen, maar bosbes is een lage dwergstruik en kersen hangen in trosjes aan lange steeltjes. Bitterzoet is een klimmende nachtschade met paarse bloemen en rode bessen; zwarte nachtschade is laag, met witte bloemetjes en trosjes kleine zwarte besjes.

Bloei: juni–augustus · Snoeien: maart

Waarom in je tuin?

• Een vrij zeldzame, inheemse soort van kalkrijke bossen: wie hem in een grote natuurtuin een plek geeft, bewaart een karakteristieke bosplant.
• De klokvormige bloemen worden bezocht door hommels en andere bijen.
• Sommige vogels eten de bessen en verspreiden zo de zaden.
• Lange bloeitijd van juni tot augustus, daarna glimmende bessen tot in de herfst.
• Een plant met een rijke geschiedenis in mythologie, kunst en wetenschap: interessant voor een afgeschermde, educatieve tuin.

Waar staat een wolfskers graag?

• In het wild: kapvlakten, open plekken en randen van beukenbossen en gemengde loofbossen, vooral op kalkrijke leem.
• In de tuin: halfschaduw of zon, met de voet liefst wat in de schaduw.
• Voedselrijke, losse, vochthoudende grond, neutraal tot kalkrijk; geen natte voeten.
• Enkel op een afgeschermde plek waar kinderen en huisdieren niet komen, ver van moestuin en speelgazon.

Mooi samen met

• Ruig klokje: Paarsblauwe klokken op dezelfde kalkrijke bosrand.
• Bosandoorn: Bloeit tegelijk in de halfschaduw en is geliefd bij hommels.
• Stinkend nieskruid: Groenblijvend en bloeit al in de winter; ook giftig, dus samen in een afgeschermd hoekje.
• Hazelaar: Geeft de lichte schaduw die wolfskers aan een bosrand zoekt.

Hoe en wanneer plant je een wolfskers?

1. Denk eerst goed na: zet wolfskers alleen in een tuin zonder kleine kinderen of huisdieren die aan planten knabbelen.
2. Koop een plant bij een gespecialiseerde kwekerij voor inheemse planten. Graaf nooit planten uit in de natuur: wolfskers is zeldzaam.
3. Plant in april of in september–oktober, met 60–80 cm tussenruimte, in een ruim plantgat met wat bladcompost.
4. Zaaien kan in de herfst in een pot buiten: het zaad heeft een koude periode nodig en kiemt traag en onregelmatig.
5. Geef het eerste jaar water bij droogte en draag altijd handschoenen bij het planten.

Verzorgen

Water

Na het eerste jaar enkel bij lange droogte; de diepe wortels halen zelf vocht.

Bemesten

Een laag bladcompost in het voorjaar is genoeg.

Steun

Op een winderige plek kan de zware plant openvallen; een paar stokken helpen.

Bessen

Knip uitgebloeide bloemen en jonge bessen weg als er toch kinderen in de buurt kunnen komen.

Handschoenen

Draag bij elk werk aan de plant handschoenen, was daarna je handen en wrijf niet in je ogen.

Tip: Wil je wolfskers vooral leren kennen? Bekijk hem in een botanische tuin of in de natuur; in een gezinstuin is een veilige plant altijd de betere keuze.

Snoeien en maaien

Snoeimaanden: maart.

Wanneer: In maart, voor de nieuwe scheuten uitlopen.

Hoe:

• Laat de afgestorven stengels de winter over staan: ze bieden beschutting aan insecten.
• Knip ze in maart net boven de grond af.
• Gooi het snoeisel weg op een plek waar geen dieren bij kunnen, bijvoorbeeld in de gft-container of op een afgesloten composthoop.

Let op: Draag handschoenen: ook stengels en bladeren zijn giftig.

Snoeien: wanneer en hoe · Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Zaad

In de herfst zaaien in een pot buiten (met handschoenen). Kiemt na de winter, vaak onregelmatig; bloei meestal vanaf het tweede jaar.

Delen

Oudere planten verdragen verplanten slecht door de diepe wortels, en delen lukt zelden goed. Zaad is de beste weg.

Hoe komt een wolfskers de winter door?

Winterhard tot −20 °C.

• Bovengronds sterft de plant af na de eerste vorst; de wortelstok overwintert in de grond.
• Winterhard tot ongeveer −20 °C; op natte grond kunnen de wortels in de winter rotten.
• Laat de dode stengels tot maart staan als schuilplaats voor insecten.

Ziektes en plagen

• Vergiftigingsgevaar: Het grootste probleem: de zoete bessen lokken kinderen. Plant hem niet waar kinderen spelen en haal bessen weg als dat nodig is.
• Aardvlooien: Kleine springende kevertjes maken gaatjes in het blad, vooral bij droog weer. De plant groeit er meestal overheen; water geven bij droogte helpt.
• Slakken: Vreten aan jonge scheuten in het voorjaar. Meestal herstelt de plant snel.
• Wortelrot: Op natte, zware grond rot de wortelstok in de winter. Kies een goed doorlatende plek.

Het jaar rond

• Maart: Oude stengels afknippen (met handschoenen).
• April: Nieuwe scheuten. Planten.
• Mei: Snelle groei. Eventueel steun geven.
• Juni: Eerste bloei: bruinpaarse klokjes.
• Juli: Volle bloei; hommels op de bloemen.
• Augustus: Laatste bloemen en eerste zwarte bessen.
• September: Rijpe bessen. Wegknippen als er kinderen in de buurt komen. Planten.
• Oktober: Zaaien in een pot buiten.
• November: De plant sterft bovengronds af.
• December: Rust. Dode stengels laten staan.

Wist je dat?

• De naam Atropa verwijst naar Atropos, de Griekse schikgodin die de levensdraad doorknipte.
• ‘Belladonna’ is Italiaans voor ‘mooie vrouw’: in de renaissance zouden vrouwen sap van de plant in hun ogen gedruppeld hebben om grote, donkere pupillen te krijgen.
• De stof atropine is naar deze plant genoemd.