Ruig klokje

Hoe herken je een ruig klokje?

Groeivorm

Rechtopgaande pol van 50–80 cm hoog en ongeveer 30 cm breed; de stengels zijn scherp kantig en ruw behaard.

Blad

Onderaan hartvormig en lang gesteeld, naar boven smaller; grof gezaagd en ruw behaard, zoals brandnetelblad.

Bloem

Klokken van 3–4 cm, blauwpaars of wit, met lange haren aan de binnenkant; met een tot drie samen in de bladoksels langs de bovenste helft van de stengel. Van juni tot augustus.

Vrucht

Een knikkend doosvruchtje dat aan de voet openspringt en veel fijne zaadjes loslaat.

Wortels

Een korte, dikke wortelstok; de pol breidt zich maar langzaam uit, nieuwe planten komen vooral uit zaad.

Bloei: juni–augustus · Zaaien: maart–april · Planten: maart–april en september–oktober · Snoeien: maart en augustus

Waarom in je tuin?

• Inheems en een topplant voor wilde bijen, waaronder soorten die alleen stuifmeel van klokjes verzamelen.
• Bloeit drie maanden in de zomer, ook in halfschaduw en schaduw.
• Ideaal voor een natuurlijke tuin, een bosrand of een houtkant, onder bomen en tussen struiken.
• Sterk en makkelijk: hij verdraagt kalk en zware kleigrond.
• Zaait zich spontaan uit en vult zo op een natuurlijke manier open plekken.

Waar staat een ruig klokje graag?

• Halfschaduw is ideaal, maar hij groeit ook in de zon en in lichte schaduw onder bomen.
• Leem- of kleigrond, neutraal tot kalkrijk; arme, zure zandgrond vindt hij minder fijn.
• Normaal vochtig: niet uitdrogend en niet drassig.
• Zet de planten ongeveer 30 cm uit elkaar, liefst in een groep van vijf of meer.

Licht

Zon, halfschaduw en schaduw

Grondsoort

Leem of klei

Zuurtegraad

Neutraal of kalkrijk

Vocht

Normaal

Grootte

0,8 m hoog, 0,3 m breed

Winterhard

Winterhard (tot -35 °C)

Mooi samen met

• Vingerhoedskruid: Nog een bosrandplant, met hoge aren in de vroege zomer.
• Salomonszegel: Sierlijke, boogvormige stengels in dezelfde lichte schaduw.
• Varens: Groen blad dat de blauwpaarse klokken goed laat uitkomen.
• Akelei: Bloeit eerder, in het voorjaar, op dezelfde plek.
• Ooievaarsbek: Een losse onderbeplanting die de voet van de stengels bedekt.

Hoe en wanneer plant je een ruig klokje?

Planten in maart–april en september–oktober.

1. Plant in maart–april of in september–oktober.
2. Maak de grond goed los en meng er wat bladcompost door, zeker op zware klei.
3. Zet de plant even diep als in de pot en druk de grond aan.
4. Hou ongeveer 30 cm afstand; in een groep valt hij het best op.
5. Geef meteen goed water en hou de grond het eerste voorjaar vochtig.
6. Een laagje bladcompost of gehakseld blad als mulch past bij zijn bosrandkarakter.

Verzorgen

Water

Na het aanslaan alleen bij lange droogte, zeker op een zonnige plek.

Bemesten

Niet nodig; een laagje bladcompost in maart volstaat.

Uitgebloeide bloemen

Knip ze weg als je minder zaailingen wil; laat ze staan voor zaad en voor insecten.

Steun

Meestal niet nodig. In rijke grond of diepe schaduw kunnen de stengels gaan hangen; wat takken tussen de planten helpen.

Zaailingen

Wied te veel zaailingen in het voorjaar uit of verplant ze naar een andere schaduwrijke plek.

Tip: Plant hem in een groep onder een boom of langs een haag en laat hem zich vrij uitzaaien: zo krijg je vanzelf een natuurlijk bosrandbeeld. Knip alleen uitgebloeide stengels weg waar je geen zaailingen wil.

Wanneer snoei je een ruig klokje?

Snoeimaanden: maart en augustus.

Wanneer: Na de bloei, in augustus, kun je de uitgebloeide stengels terugknippen. Laat je ze staan voor zaad en insecten, dan knip je ze in maart weg.

Hoe:

• Knip uitgebloeide stengels af tot net boven het blad aan de voet.
• Wil je dat hij zich uitzaait, laat dan een paar stengels staan tot de doosjes bruin zijn.
• In maart haal je de oude, droge stengels tot op de grond weg, voor de nieuwe scheuten uitlopen.

Snoeien: wanneer en hoe · Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Zaaien

In maart–april buiten zaaien op een fijn zaaibed of in een pot. Het zaad is heel fijn en kiemt in het licht: niet afdekken, enkel licht aandrukken en vochtig houden. Of laat hem zichzelf uitzaaien.

Delen

In maart of in september een oudere pol opgraven en met een spade in stukken steken, elk met wortels en scheuten.

Hoe komt een ruig klokje de winter door?

Winterhard tot −35 °C.

• Volledig winterhard, tot ongeveer −35 °C: geen bescherming nodig.
• Bovengronds sterft hij in de herfst grotendeels af; in het voorjaar loopt hij uit de wortelstok weer uit.
• Laat de oude stengels tot maart staan als schuilplaats voor insecten en voor het zaad.

Ziektes en plagen

• Slakken: Vreten in het voorjaar aan de jonge scheuten. ’s Avonds rapen en de grond rond jonge planten vrij houden.
• Roest: Oranje puistjes aan de onderkant van het blad. Aangetaste bladeren wegknippen en de planten niet te dicht zetten.
• Meeldauw: Wit poeder op het blad bij droogte in de zomer. Water geven bij droogte en luchtig planten.
• Te veel zaailingen: Hij zaait zich flink uit. Uitgebloeide stengels op tijd wegknippen of zaailingen in het voorjaar uittrekken.

Het jaar rond

• Maart: Oude stengels wegknippen. Planten, zaaien of delen.
• April: Zaaien. Letten op slakken bij de jonge scheuten.
• Mei: Zaailingen uitdunnen of verplanten.
• Juni: Begin van de bloei. Wilde bijen bezoeken de klokken.
• Juli: Volle bloei. Water geven bij lange droogte.
• Augustus: Einde van de bloei. Uitgebloeide stengels knippen of zaad laten rijpen.
• September: Planten of delen.
• Oktober: Planten. Oude stengels laten staan voor insecten.

Goed voor dieren

Bijen

Nectar en stuifmeel voor honingbijen en wilde bijen.

Wist je dat?

• De grote en de kleine klokjesbij verzamelen alleen stuifmeel van klokjes; het ruig klokje is een van hun favoriete planten.
• ’s Nachts en bij slecht weer schuilen mannetjes van kleine solitaire bijen vaak in de klokken.
• In Engeland heet hij ook ‘bats-in-the-belfry’, vleermuizen in de klokkentoren, naar de hangende klokken.