Gehoornde klaverzuring

Zo herken je hem

Groeivorm

Kruipend, kortlevend overblijvend of eenjarig plantje van 5–15 cm hoog, met stengels die tot 30 cm uitlopen en op de knopen wortelen.

Blad

Drietallig zoals klaver, met omgekeerd hartvormige deelblaadjes van 0,5–2 cm, groen of paarsbruin. Aan de voet van de bladsteel zitten twee kleine steunblaadjes, de ‘oortjes’.

Bloem

Heldergeel, ongeveer 1 cm breed, met vijf kroonblaadjes, met 1–5 samen op een steel. Ze gaan alleen open bij zon. Bloeit van mei tot oktober.

Vrucht/Zaad

Rechtopstaande, behaarde, vijfkantige zaaddozen van 1–2 cm, op teruggeslagen steeltjes. Rijp springen ze bij de minste aanraking open en schieten ze de kleine bruine zaadjes weg.

Wortels

Een penwortel, met daarnaast wortels op de knopen van de kruipende stengels.

Verwarring met

Stijve klaverzuring (Oxalis stricta) groeit rechtop, wortelt niet op de knopen en heeft geen oortjes aan de bladsteel. Klavers hebben geen hartvormige deelblaadjes en dragen hun bloempjes in hoofdjes, zoals de kleine gele hoofdjes van kleine klaver en hopklaver.

Bloei: mei–oktober

Waarom in je tuin?

• Bloeit bijna onafgebroken van mei tot in oktober. Kleine bijen en zweefvliegen bezoeken de bloempjes, maar eerlijk is eerlijk: voor insecten is hij maar van beperkte waarde.
• Een van de weinige plantjes die in de smalste voegen en op hete stenen groeien: een groen randje in een versteende omgeving.
• Leuk om te observeren: de blaadjes vouwen ’s avonds dicht, de bloemen gaan alleen open bij zon en de zaaddozen schieten hun zaad weg.
• De paarsbladige vorm is decoratief in een pot of tussen tegels, als je hem in toom houdt.
• Een paar zure blaadjes zijn eetbaar als frisse garnering, zoals zuring.

Waar staat een gehoornde klaverzuring graag?

• Groeit vooral op plekken die de mens heeft gemaakt: voegen van terrassen en stoepen, de voet van muren, kassen, bloempotten, kwekerijen en moestuinen.
• Zon tot halfschaduw; hij houdt van warmte en verdraagt hitte op stenen.
• Elke goed doorlatende grond, van zand tot leem, droog tot matig vochtig.
• Wil je hem houden, zet hem dan in een pot of tussen tegels, niet in borders of de moestuin, waar hij snel uitzaait.

Mooi samen met

• Muurpeper: Ook een plantje voor zonnige voegen en muurtjes, met gele sterretjes in juni.
• Wilde tijm: Geurige roze bloempjes voor bijen tussen tegels en op een droog randje.
• Madeliefje: Een klassieker in het gazon en tussen klinkers, bloeit bijna het hele jaar.
• Gewone reigersbek: Roze bloempjes op droge, open grond, met vruchten met een lange snavel.

Hoe en wanneer plant je een gehoornde klaverzuring?

1. Plant hem bij voorkeur niet bewust: hij komt meestal vanzelf, als verstekeling in potgrond of in de pot van een nieuwe plant.
2. Wil je de paarsbladige vorm als bodembedekker in een pot of tussen tegels, zet dan in april–mei een plukje met wortels in arme, doorlatende grond.
3. Zon of halfschaduw; 20–30 cm afstand is ruim voldoende, want hij vult de ruimte zelf.
4. Geef alleen water tot hij is aangeslagen.
5. Kijk bij aankoop van potplanten de grond na en trek de zaailingen weg als je hem niet in je borders wilt.
6. Zet hem nooit in of bij een natuurgebied en gooi tuinafval met rijp zaad niet in de natuur.

Verzorgen

Water

Niet nodig; in een pot alleen bij langdurige droogte.

Bemesten

Niet nodig: hij groeit op de armste plekken.

Wieden

Trek of schoffel hem in moestuin en borders vóór de zaaddozen rijp zijn, met wortel en al. Losse stukjes stengel kunnen opnieuw wortelen.

Voegen

Krab voegen uit met een voegkrabber of staalborstel en vul ze daarna met scherp zand. Kokend water, bijvoorbeeld van de aardappelen, doodt jonge plantjes in de voegen.

Woekeren

Een mulchlaag van houtsnippers of compost op borders remt het kiemen; in potten helpt een laagje grind.

Tip: Wied hem vóór de zaaddozen rijp zijn, en liefst na een regenbui: dan komt de penwortel makkelijk mee en voorkom je honderden nieuwe plantjes.

Snoeien en maaien

Wanneer: Snoeien is niet nodig. Wieden doe je het best van mei tot september, vóór de zaaddozen openspringen.

Hoe:

• Trek planten voorzichtig uit met wortel en al, liefst na een regenbui, als de grond los is.
• Knip bij planten die je wilt houden de bloeiende stengels af om het uitzaaien te beperken.
• Gooi planten met zaaddozen in de groenbak of op een warme composthoop, niet op een plek waar het zaad kan vallen.

Let op: Trek je planten met rijpe zaaddozen uit, dan schiet je het zaad juist in het rond: wied vóór de zaadzetting of hou er een zak omheen.

Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Zaad

Zo verspreidt hij zich vooral: de zaaddozen schieten de zaadjes tot een meter of meer weg. Het zaad blijft een paar jaar kiemkrachtig en reist mee met potgrond en plantenpotten.

Kruipende stengels

De stengels wortelen op de knopen; afgebroken stukjes slaan opnieuw aan. Zo kun je de paarsbladige vorm ook bewust verplanten.

Hoe komt een gehoornde klaverzuring de winter door?

Winterhard tot −15 °C: jonge planten beschermen.

• In zachte winters blijft hij groen in beschutte voegen en in kassen; bij strenge vorst sterft het bovengrondse deel af.
• Het zaad overwintert in de grond en kiemt in het voorjaar in grote aantallen.
• In een verwarmde kas of serre bloeit hij soms bijna het hele jaar door.

Ziektes en plagen

• Verstekeling in potten: Hij reist mee met potplanten van kwekerijen en tuincentra. Haal zaailingen uit nieuwe potten en vervang zo nodig de bovenste laag grond.
• Uitzaaien in de moestuin: Zaait massaal uit. Wied vroeg, schoffel bij droog weer en mulch de bedden.
• Voegen: Moeilijk uit smalle voegen te trekken. Krabben, borstelen en de voegen opvullen met zand werkt het best.
• Terugkomen na wieden: Stukjes stengel en het zaad in de grond geven nieuwe planten. Blijf een paar seizoenen consequent wieden vóór de zaadzetting.

Het jaar rond

• Maart: Eerste kiemplantjes in voegen en potten. Vroeg wieden.
• April: Nieuwe potplanten nakijken op verstekelingen.
• Mei: Begin van de bloei. Wieden vóór de zaaddozen rijp zijn.
• Juni: Bloei en eerste rijpe zaaddozen. Voegen uitkrabben.
• Juli: Volle bloei. Borders en moestuin mulchen.
• Augustus: Bloei en zaadverspreiding. Blijven wieden.
• September: Laatste grote wiedbeurt.
• Oktober: De bloei loopt af. Voegen opvullen met zand.

Wist je dat?

• Corniculata betekent ‘met hoorntjes’, naar de rechtopstaande zaaddozen.
• Het geslacht Oxalis dankt zijn naam aan het Griekse oxys, ‘zuur’; ook het woord oxaalzuur komt ervan.
• De blaadjes vouwen ’s avonds als een paraplu naar beneden: een slaapbeweging die veel klaverzuringen maken.