Ruige weegbree

Zo herken je hem

Groeivorm

Overblijvende rozetplant met een vlakke, tegen de grond gedrukte bladrozet en rechtopstaande bloeistengels van 15–40 cm.

Blad

Breed elliptisch tot eirond, 4–15 cm lang, met 5–9 gebogen nerven, kort gesteeld, grijsgroen en aan beide kanten zacht behaard.

Bloem

Cilindrische aren van 2–6 cm op lange, behaarde, ongegroefde stelen. De kleine witte bloempjes hebben lange, lila tot roze meeldraden en geuren licht, van mei tot augustus.

Vrucht/Zaad

Doosvruchtjes die met een dekseltje openspringen, met enkele kleine bruine zaadjes die kleverig worden als ze nat worden.

Wortels

Een stevige, diepe penwortel met een korte wortelstok.

Verwarring met

Grote weegbree heeft kale, langer gesteelde bladeren en lange, smalle, groenige aren zonder opvallende meeldraden. Smalle weegbree heeft smal lancetvormig blad, een gegroefde bloeisteel en korte, zwartbruine aren met witte meeldraden. Ruige weegbree: brede, behaarde, plat liggende bladeren en roze, geurende aren.

Bloei: mei–augustus · Snoeien: augustus–september

Waarom in je tuin?

• Een van de weinige weegbreesoorten die ook door insecten bestoven worden: honingbijen, hommels, solitaire bijen en zweefvliegen verzamelen er stuifmeel.
• De roze, licht geurende aren zijn een sierlijke verschijning in een bloemrijk grasland, van mei tot in augustus.
• Een kenmerkende plant van kalkrijke graslanden en in de tuin een mooie aanwinst voor een kalkhoek of een droge, zonnige berm.
• Zaadetende vogels zoals vinken eten de zaadjes, en het blad is voedsel voor de rupsen van verschillende nachtvlinders.
• Erg duurzaam: met zijn diepe penwortel en platte rozet verdraagt hij droogte, maaien en wat betreding.

Waar staat een ruige weegbree graag?

• In het wild in kalkgraslanden, droge tot matig vochtige hooilanden, op dijken, in bermen, oude weiden en langs kalkrijke spoorwegtaluds.
• Volle zon.
• Kalkrijke tot neutrale, voedselarme tot matig voedselrijke grond: leem, mergel, kalkrijk zand of klei. Hij verdraagt droogte, maar geen langdurig natte grond. Op zure zandgrond kwijnt hij weg.
• In de tuin in een bloemrijk grasland, een kalkrijke berm, een droog talud of een kort gemaaid bloemengazon.

Mooi samen met

• Kleine pimpernel: Een andere plant van kalkgraslanden, met fijn geveerd blad en bolletjes.
• Wilde marjolein: Bloeit later in de zomer en houdt de bijen op dezelfde plek.
• Gulden sleutelbloem: Bloeit in april, voor de weegbree, op dezelfde kalkrijke grond.
• Knoopkruid: Paarse knoppen in de zomer, een topper voor vlinders.
• Kleine ratelaar: Een halfparasiet op grassen die het gras afremt en ruimte maakt voor rozetplanten.

Hoe en wanneer plant je een ruige weegbree?

1. Koop planten of zaad van inheemse herkomst bij een kwekerij voor inheemse planten.
2. Zaai in september–oktober of in maart–april op open, losgemaakte grond. Druk het zaad aan en bedek het nauwelijks.
3. Of zaai in een bak en plant de jonge rozetten in april–mei of in september uit.
4. Plant op 20–25 cm afstand, met het hart van de rozet net op grondniveau.
5. Giet aan en houd de grond vochtig tot hij aangeslagen is; dankzij de penwortel heeft hij daarna geen water meer nodig.
6. Graaf nooit planten uit in de natuur, ook niet uit een berm: koop ze of zaai zelf.

Verzorgen

Water

Alleen bij het aanslaan. Gevestigde planten verdragen lange droogte.

Bemesten

Niet doen: mest helpt vooral de grassen, die de platte rozetten dan overgroeien.

Maaien

Maai een bloemrijk grasland met ruige weegbree eind augustus of in september en voer het maaisel af. De platte rozetten overleven het maaien zonder problemen.

Betreding

Hij verdraagt wat betreding en kort maaien, maar bloeit alleen als je de aren in de zomer laat staan.

Zaad laten vallen

Laat de aren rijpen voor je maait; zo zaait hij zich uit op open plekjes.

Tip: Wil je ruige weegbree in je gazon? Maai een zonnig stuk op kalkrijke grond pas als de aren uitgebloeid zijn: de platte rozetten overleven het maaien en geven je een roze bloeiend gazon.

Snoeien en maaien

Snoeimaanden: augustus–september.

Wanneer: Eind augustus of in september, na de bloei en de zaadzetting.

Hoe:

• Maai het grasland met de rozetten mee; die liggen plat en overleven het maaien.
• Voer het maaisel af, zodat de grond schraal blijft.
• Laat een strook ongemaaid tot de volgende lente, als schuilplek voor insecten.
• In een border knip je de uitgebloeide aren af boven de rozet.

Snoeien: wanneer en hoe · Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Zaad

Zaai in het najaar of het vroege voorjaar; het kiemt meestal goed. Jonge planten bloeien vaak vanaf het tweede jaar.

Rozetten scheiden

Oudere planten vormen soms meer rozetten op een korte wortelstok. Die kun je in het voorjaar voorzichtig losmaken en verplanten.

Hoe komt een ruige weegbree de winter door?

Winterhard tot −30 °C.

• De plant overwintert als kleine rozet of als knop op de wortel, plat tegen de grond.
• Volledig winterhard, tot ongeveer −30 °C.
• De diepe penwortel beschermt hem tegen strenge vorst en droogte.

Ziektes en plagen

• Overgroeid door gras: Op rijke grond verdwijnen de rozetten onder het gras. Maai, voer af en bemest niet.
• Zure grond: Op zure zandgrond kwijnt hij weg. Kies een kalkrijke of lemige plek, of meng wat mergel of kalksteenslag door de grond.
• Slakken: Jonge rozetten worden soms aangevreten. Plant liefst in het voorjaar op een droge, open plek.
• Meeldauw: In droge zomers soms wit poeder op het blad. Onschuldig: laat het zo.

Het jaar rond

• Maart: De rozetten lopen uit. Planten of zaaien.
• April: Jonge planten zetten.
• Mei: Begin van de bloei: roze aren boven het gras.
• Juni: Volle bloei. Bijen en zweefvliegen op de aren.
• Juli: Bloei en zaadzetting.
• Augustus: Laatste bloei. Eind augustus maaien en afvoeren.
• September: Maaien als dat nog niet gebeurd is. Zaaien.
• Oktober: Zaaien of planten.
• December: Rust. Rozetten plat tegen de grond.

Wist je dat?

• Ruige weegbree staat tussen wind- en insectenbestuiving in: de aren geuren en lokken bijen, maar ook de wind verspreidt zijn stuifmeel.
• Weegbree komt van het Middelnederlandse wegebrede: een plant met brede bladeren langs de weg.
• De geslachtsnaam Plantago wordt vaak verklaard met het Latijnse planta, ‘voetzool’, naar de bladeren die plat op de grond liggen.