Vogelwikke

Zo herken je hem

Groeivorm

Overblijvende klimplant met kruipende wortelstokken; stengels 0,5–1,5 m lang, klimmend of liggend.

Blad

Geveerd, met 6–12 paar smalle, licht behaarde blaadjes en een vertakte rank aan de top.

Bloem

Blauwpaars, ongeveer 1 cm, met 10–40 samen in een dichte, eenzijdige tros op een lange steel, van juni tot augustus.

Vrucht/Zaad

Een platte, kale peul van 1,5–2,5 cm die bruin wordt en openspringt, met 2–6 zaden.

Wortels

Kruipende wortelstokken met knolletjes waarin stikstofbindende bacteriën leven.

Verwarring met

Heggenwikke heeft maar 2–6 vuilpaarse bloemen in korte trosjes en bredere blaadjes. Ringelwikke heeft piepkleine, witachtige bloempjes. Veldlathyrus bloeit geel en heeft maar één paar blaadjes per blad.

Bloei: juni–augustus · Snoeien: september

Waarom in je tuin?

• Rijke nectarbron voor hommels, honingbijen en solitaire bijen van juni tot augustus.
• Waardplant voor rupsen van verschillende nachtvlinders, zoals de bruine daguil.
• Klimt met ranken door gras en struiken en brengt kleur in een ruige berm of haag.
• Bindt stikstof via wortelknolletjes en past dus goed in arme, bloemrijke graslanden.
• De rijpe zaden zijn voedsel voor zaadetende vogels.

Waar staat een vogelwikke graag?

• In het wild: hooilanden, bermen, dijken, heggen, akkerranden, slootkanten en rietkragen.
• Zon tot lichte halfschaduw.
• Gewone tot vochtige, niet te voedselrijke grond: zand, leem of klei.
• In de tuin: tegen een haag, een hek of een vlechtwerk, of in een bloemenweide met hoge grassen.

Mooi samen met

• Veldlathyrus: Gele bloemen naast blauwpaarse, in dezelfde ruige berm.
• Knoopkruid: Paarse hoofdjes voor vlinders, in hetzelfde hooiland.
• Glanshaver: Een hoog gras waar hij in kan klimmen.
• Meidoorn: Een haag om doorheen te klimmen.

Hoe en wanneer plant je een vogelwikke?

1. Koop plantjes bij een kwekerij van inheemse planten, of zaai zelf.
2. Zaai in september–oktober of in maart–april. Het zaad heeft een harde huid: laat het een nacht weken in lauw water.
3. Zaai 1–2 cm diep, direct ter plaatse of in potjes.
4. Zet plantjes op 40–50 cm, bij voorkeur aan de voet van een haag of hek, of tussen hoge grassen waar hij in kan klimmen.
5. Geef water tot de plant goed is aangeslagen.
6. Graaf nooit planten uit in de natuur.

Verzorgen

Water

Alleen het eerste seizoen bij droogte.

Bemesten

Niet nodig: hij maakt zelf stikstof aan.

Steun

In een ruigte of haag niet nodig. In een border: een paar takken of een hekje om in te klimmen.

Maaien

In een hooiland maai je in september, na de zaadzetting, en voer je het maaisel af.

Woekeren

Kan in een border kleinere planten overgroeien. Trek de slingerende stengels los of knip ze terug.

Tip: Geef vogelwikke iets om in te klimmen: aan de voet van een gemengde haag of een vlechthek klimt hij tot 1,5 m hoog en toont hij zijn bloemtrossen op hun mooist.

Snoeien en maaien

Snoeimaanden: september.

Wanneer: In september, als de meeste peulen rijp zijn.

Hoe:

• Maai of knip de stengels af op 5–10 cm boven de grond.
• Laat het maaisel een paar dagen liggen zodat de zaden uitvallen, en voer het dan af.
• In een haag mogen de dode ranken blijven hangen; ze vergaan vanzelf.
• Overgroeit hij in de zomer zijn buren, knip hem dan gerust terug; hij loopt opnieuw uit.

Snoeien: wanneer en hoe · Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Zaad

Pluk de peulen in augustus–september als ze bruin zijn. Zaai in de herfst, of week het zaad voor een voorjaarszaai.

Scheuren

In maart–april een stuk wortelstok met een scheut afsteken en verplanten.

Hoe komt een vogelwikke de winter door?

Winterhard tot −30 °C.

• Bovengronds sterft alles af; de wortelstokken overwinteren in de grond.
• Dode stengels in hagen en ruigtes geven schuil aan insecten.
• Volledig winterhard, tot ongeveer −30 °C.

Ziektes en plagen

• Overgroeien: In een border slingert hij over lagere planten. Knip de stengels terug of geef hem een hek of struik.
• Bladluis: Zwarte luizen op de toppen in de vroege zomer. Laat lieveheersbeestjes en zweefvliegen hun werk doen, of spuit ze af met water.
• Meeldauw: Een wit waas op de bladeren in droge nazomers. Onschuldig; het maaien in september ruimt het op.
• Kiemt slecht: Harde zaadhuid. Laat het zaad een nacht weken of schuur het licht op met schuurpapier.

Het jaar rond

• Maart: Zaaien (geweekt zaad). Planten.
• April: Nieuwe scheuten verschijnen. Steun geven in de border.
• Juni: Begin van de bloei. Hommels op de bloemen.
• Juli: Volle bloei.
• Augustus: Bloei en eerste rijpe peulen. Zaad oogsten.
• September: Maaien na de zaadzetting; maaisel afvoeren. Zaaien.
• Oktober: Zaaien en planten.
• November: Rust. De wortelstokken overwinteren.

Wist je dat?

• Eén tros kan tot veertig bloemen tellen, die allemaal naar één kant gedraaid staan.
• Als de rijpe peulen uitdrogen, draaien de twee helften plots open en schieten ze de zaden weg.
• In de wortelknolletjes leven bacteriën die stikstof uit de lucht vastleggen; als de plant afsterft, komt die stikstof in de bodem terecht.