Akant

Hoe herken je een akant?

Groeivorm

Brede pol van grondbladeren, 60–90 cm breed; in bloei 1–1,5 m hoog.

Blad

Groot, diep ingesneden en glanzend donkergroen, nauwelijks stekelig. In zachte winters blijft het deels staan.

Bloem

Rechte aren met witte tot lichtroze lipbloemen, elk onder een paars, stekelig schutblad, van juni tot augustus.

Vrucht

Zaaddozen die bij rijpheid openspringen en de zaden wegschieten.

Wortels

Dik, vlezig en diep; uit elk stukje wortel kan een nieuwe plant groeien.

Bloei: juni–augustus · Planten: april–mei en september · Snoeien: maart en september

Waarom in je tuin?

• Groot, glanzend blad dat van het voorjaar tot de herfst een exotische, architecturale toets geeft.
• Hoge, opvallende bloeiaren in juni–augustus, die ook uitgebloeid nog lang decoratief blijven.
• Hommels en bijen kruipen tussen de lip en het schutblad naar de nectar.
• Verdraagt droogte, kalk en arme grond zodra hij goed geworteld is.
• Groeit in zon én halfschaduw, bijvoorbeeld tegen een muur of aan de rand van bomen.
• Een gevestigde pol blijft jarenlang staan en vraagt weinig verzorging.

Waar staat een akant graag?

• Zon of halfschaduw: in de zon bloeit hij het rijkst, in halfschaduw blijft het blad frisser.
• Elke goed doorlatende grond: zand, leem of klei, van zuur tot kalkrijk.
• Droog tot normaal vochtig; natte grond in de winter verdraagt hij slecht.
• Een warme, beschutte plek, bijvoorbeeld voor een zuidmuur, helpt jonge planten door de winter.
• Reken op 90 cm–1 m ruimte per plant en kies de plek voorgoed: hij is moeilijk weer weg te krijgen.

Licht

Zon en halfschaduw

Grondsoort

Zand, leem of klei

Zuurtegraad

Niet kieskeurig

Vocht

Droog of normaal

Grootte

1,2 m hoog, 0,9 m breed

Winterhard

Winterhard (tot -15 °C)

Mooi samen met

• Wolfsmelk: Grijsgroen blad en gele bloemschermen, ook graag droog en zonnig.
• Kattenkruid: Een zachte, blauwe rand voor het grote, donkere blad.
• Reuzenvedergras: Lichte, wuivende halmen als contrast met het zware blad.
• Kogeldistel: Blauwe bollen op dezelfde zonnige, droge plek, ook geliefd bij bijen.

Hoe en wanneer plant je een akant?

Planten in april–mei en september.

1. Plant in april–mei of in september, zodat de wortels voor de zomer of de winter kunnen aanslaan.
2. Graaf een plantgat twee keer zo breed als de pot en maak de bodem los; meng op zware klei wat grof zand of grind door de grond.
3. Zet de plant even diep als in de pot en druk de grond goed aan.
4. Hou 90 cm–1 m afstand tot andere planten.
5. Geef meteen een flinke gieter water en de eerste weken opnieuw bij droogte.
6. Dek de voet de eerste winters af met een laag blad of stro.

Verzorgen

Water

Na het aanslaan zelden nodig. Bij lange droogte kan het blad slap hangen; een flinke gieter helpt dan.

Bemesten

In maart–april een schep compost rond de voet. Meer is niet nodig.

Mulchen

Een laag blad of stro beschermt jonge planten in de winter tegen vorst.

Oud blad

Haal verdord en bevroren blad in maart weg; het nieuwe blad komt snel.

Wortelopschot

Steek scheuten die buiten de gewenste plek opduiken meteen diep uit, met zoveel mogelijk wortel.

Tip: Kies de plek meteen goed: bij verplanten blijven er altijd stukjes wortel achter die weer uitlopen, zodat je er dan twee hebt.

Wanneer snoei je een akant?

Snoeimaanden: maart en september.

Wanneer: Na de bloei, in september, knip je de uitgebloeide aren af. In maart haal je het oude, verdorde blad weg.

Hoe:

• Knip de uitgebloeide aren aan de voet af, of laat ze in de winter staan als structuur en knip ze dan in maart.
• Haal in maart het afgestorven en door vorst beschadigde blad tot aan de grond weg.
• Blad dat in de zomer lelijk wordt door droogte of meeldauw mag je afknippen; er komt vers blad terug.

Let op: Draag stevige handschoenen: de schutbladen van de bloeiaren zijn stekelig.

Snoeien: wanneer en hoe · Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Wortelstekken

Van december tot februari: snijd stukken wortel van 5–8 cm, steek ze rechtop in een pot met zanderige stekgrond, het dikke eind boven, en hou ze koel en licht vochtig. In het voorjaar lopen ze uit.

Scheuren

In april of september een stuk met wortels van de rand van de pol afsteken met een scherpe spade en meteen weer planten.

Zaaien

Rijp zaad in het voorjaar in een pot zaaien. Zaailingen bloeien pas na enkele jaren.

Hoe komt een akant de winter door?

Winterhard tot −15 °C: jonge planten beschermen.

• Winterhard tot ongeveer −15 °C: in de meeste Belgische winters komt hij er zonder problemen door, zeker op droge, doorlatende grond.
• Bij strenge vorst sterft het blad af, maar de wortels lopen in het voorjaar weer uit.
• Dek jonge planten de eerste winters af met een dikke laag blad, stro of houtsnippers.
• Natte voeten in de winter zijn gevaarlijker dan vorst: plant hem niet waar water blijft staan.

Ziektes en plagen

• Slakken: Vreten gaten in het jonge blad in het voorjaar. Raap ze ’s avonds weg en hou de voet open en netjes.
• Meeldauw: Wit poeder op het blad, vooral in droge zomers. Knip aangetast blad weg en geef water bij droogte.
• Woekeren: De wortels breiden zich uit en elk stukje loopt weer uit. Steek uitlopers tijdig weg, met zoveel mogelijk wortel.
• Geen bloei: Te veel schaduw of een te jonge plant. Geef hem meer zon en wat geduld: na twee à drie jaar bloeit hij meestal rijk.

Het jaar rond

• Januari: Wortelstekken nemen van een gevestigde plant.
• Maart: Oud en bevroren blad wegknippen. Compost rond de voet geven.
• April: Planten of scheuren. Letten op slakken op het jonge blad.
• Mei: Planten. Het nieuwe blad loopt volop uit.
• Juni: Begin van de bloei.
• Juli: Volle bloei. Water geven bij lange droogte.
• Augustus: Bloei. Hommels bezoeken de bloemen.
• September: Uitgebloeide aren afknippen of laten staan. Planten of scheuren.
• November: Jonge planten afdekken met blad of stro.
• December: Wortelstekken nemen.

Goed voor dieren

Bijen

Nectar en stuifmeel voor honingbijen en wilde bijen.

Wist je dat?

• Het blad van de akant is al sinds de oude Grieken een geliefd motief: je vindt het terug op de kapitelen van Korinthische zuilen.
• De naam komt van het Griekse akantha, dat doorn of stekel betekent.
• Rijpe zaaddozen springen bij droog weer open en schieten de zaden een eind weg.