Herfstanemoon

Hoe herken je een herfstanemoon?

Groeivorm

Een lage bladpol met daarboven vertakte bloemstengels tot 1,2 m; de pol wordt ongeveer 60 cm breed en breidt uit met uitlopers.

Blad

Groot, drietallig en gelobd, wat aan wijnblad doet denken; donkergroen en licht behaard.

Bloem

Schotelvormig, 5–8 cm, enkel of halfgevuld, met een groen hartje en een krans gele meeldraden.

Kleur

Wit of zacht- tot donkerroze.

Wortels

Dikke, vlezige wortels en ondergrondse uitlopers; uit een stukje wortel kan een nieuwe plant groeien.

Bloei: augustus–oktober · Planten: maart–mei · Snoeien: maart

Waarom in je tuin?

• Bloeit laat, van augustus tot oktober, als veel andere vaste planten al uitgebloeid zijn.
• Een van de weinige hoge bloeiers voor halfschaduw.
• Bijen en hommels vinden in de nazomer stuifmeel in de open bloemen.
• Sterk en langlevend: eens gevestigd vraagt hij nauwelijks zorg.
• Ook de ronde zaadhoofdjes, die na de bloei wollig openvallen, zijn decoratief.

Waar staat een herfstanemoon graag?

• Halfschaduw of zon; in volle zon alleen als de grond in de zomer niet uitdroogt.
• Humusrijke leem- of kleigrond, vochthoudend maar goed doorlatend; zuur, neutraal of kalkrijk is goed.
• Gewoon vochtig: droogte geeft bruine bladranden, natte grond in de winter doet de wortels rotten.
• Beschut tegen harde wind, want de hoge stengels kunnen knakken.
• Reken op 50–60 cm tussen de planten en geef hem ruimte om uit te breiden.

Licht

Zon en halfschaduw

Grondsoort

Leem of klei

Zuurtegraad

Niet kieskeurig

Vocht

Normaal

Grootte

1,2 m hoog, 0,6 m breed

Winterhard

Winterhard (tot -25 °C)

Mooi samen met

• Herfstaster: Bloeit tegelijk en vult de nazomerborder met paars en blauw.
• Siergrassen: Luchtige halmen die tegelijk met de anemoon op hun mooist zijn.
• Hortensia: Een struik die van zomer tot herfst bloeit in dezelfde halfschaduw.
• Varens: Groene structuur aan de voet in een schaduwrijke hoek.
• Hosta: Grote bladeren als rustige voet in de halfschaduw.

Hoe en wanneer plant je een herfstanemoon?

Planten in maart–mei.

1. Plant in maart, april of mei: dan heeft hij een heel seizoen om te wortelen voor de winter.
2. Graaf een plantgat twee keer zo breed als de pot en meng er compost door.
3. Zet de plant even diep als in de pot en druk de grond aan.
4. Houd 50–60 cm afstand en hou er rekening mee dat hij zich uitbreidt.
5. Geef meteen goed water en houd de grond het eerste jaar vochtig.
6. Leg een laag mulch van bladcompost rond de plant.

Verzorgen

Water

Het eerste jaar regelmatig, daarna bij lange droogte. Hangend blad betekent dorst.

Bemesten

In het voorjaar een laag compost volstaat.

Mulchen

Een laag bladcompost in het voorjaar houdt de grond koel en vochtig.

Steun

Op een winderige plek kunnen de hoge stengels steun gebruiken.

Uitbreiding

Steek in het voorjaar uitlopers af die te ver gaan.

Tip: Plant in het voorjaar en wees geduldig: het eerste jaar groeit hij traag, daarna breidt hij flink uit. Geef hem een plek waar hij mag groeien, of steek elk voorjaar de uitlopers af.

Wanneer snoei je een herfstanemoon?

Snoeimaanden: maart.

Wanneer: In maart, voor de nieuwe scheuten verschijnen. In de herfst laat je de stengels staan.

Hoe:

• Knip in maart de oude, droge stengels vlak boven de grond af.
• Knip uitgebloeide bloemstengels in de herfst niet af: ze beschermen de pol en de zaadhoofdjes zijn mooi.
• Haal geel of beschadigd blad in de zomer gewoon weg.

Let op: Draag handschoenen: het sap kan de huid irriteren.

Snoeien: wanneer en hoe · Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Wortelstekken

In december–februari: graaf een stuk dikke wortel op, snij het in stukjes van ongeveer 5 cm en leg ze in een bak met zanderige grond, net bedekt. In het voorjaar lopen ze uit.

Uitlopers

In het voorjaar een jonge scheut met wortels aan de rand van de pol afsteken en meteen elders planten.

Scheuren

Grote pollen kun je in het voorjaar scheuren, al herstellen ze traag.

Hoe komt een herfstanemoon de winter door?

Winterhard tot −25 °C.

• Winterhard tot ongeveer −25 °C: in de meeste Belgische winters is bescherming niet nodig.
• Geef jonge planten in hun eerste winter een laag mulch van blad of compost.
• Laat de stengels tot het voorjaar staan; ze beschermen de pol.
• Natte grond in de winter is gevaarlijker dan vorst.

Ziektes en plagen

• Woekeren: Op losse, vochtige grond breidt hij zich flink uit. Steek uitlopers in het voorjaar af; elk vergeten stukje wortel kan opnieuw uitlopen.
• Trage start: Het eerste jaar lijkt hij nauwelijks te groeien. Geduld: vanaf het tweede of derde jaar komt hij op gang.
• Bladaaltjes: Bruine, hoekige vlekken tussen de nerven, vooral onderaan. Verwijder aangetast blad en ruim het op.
• Slakken: Eten aan de jonge scheuten in het voorjaar. Raap ze ’s avonds weg.
• Droogteschade: Bruine, verdroogde bladranden in de zomer. Geef water en mulch de grond.

Het jaar rond

• Januari: Wortelstekken nemen.
• Maart: Oude stengels afknippen. Compost of mulch geven.
• April: Planten. Uitlopers afsteken of scheuren.
• Mei: Planten. Letten op slakken.
• Juni: Water geven bij droogte.
• Juli: Eventueel steun plaatsen bij de hoge stengels.
• Augustus: Begin van de bloei.
• September: Volle bloei: stuifmeel voor bijen en hommels.
• Oktober: Laatste bloemen. Stengels laten staan.
• December: Wortelstekken nemen.

Eetbaar en bruikbaar

Niet eetbaar. Alle delen van deze tuinanemonen zijn giftig: als de plant beschadigd wordt, komt protoanemonine vrij, een scherpe stof die ook in boterbloemen zit. In de mond geeft ze een brandend gevoel, kwijlen, braken en buikpijn, bij kinderen en ook bij honden, katten, konijnen en cavia’s; op de huid roodheid, jeuk en soms blaartjes. De scherpe smaak houdt de meeste mensen en dieren tegen, maar plant ze niet in een ren en gooi snoeiafval en uitgestoken stukken niet in een weide, ren of hok. Ze breiden zich uit met wortelstokken: draag handschoenen bij het afsteken, terugsnoeien en scheuren, en was daarna je handen. Bij inslikken: bel meteen het Antigifcentrum (in België 070 245 245) of je huisarts.

Goed voor dieren

Bijen

Nectar en stuifmeel voor honingbijen en wilde bijen.

Wist je dat?

• Ondanks de naam Japanse anemoon komen zijn ouders uit China en de Himalaya; een van die ouders werd al lang in Japan gekweekt en raakte van daaruit in Europa bekend.
• Het witte ras ‘Honorine Jobert’ werd al in de 19e eeuw in Frankrijk gevonden en is nog altijd een van de populairste.
• Uit een klein stukje wortel kan een volledige nieuwe plant groeien; daarom duikt hij vaak weer op waar je hem hebt weggehaald.