Pawpaw

Hoe herken je een pawpaw?

Groeivorm

Kleine boom of grote struik met een piramidale kroon, bij ons meestal 3–5 m hoog en 2–3 m breed. Vormt soms worteluitlopers.

Blad

Groot, langwerpig, 15–30 cm, wat hangend; frisgroen, in de herfst botergeel. Het ruikt wat scherp als je het kneust.

Bloem

Knikkende, klokvormige bloemen van 3–5 cm, eerst groenig en dan purperbruin, in april–mei voor het blad verschijnt.

Vrucht

Langwerpig, 5–15 cm, groen tot geelgroen, vaak in trosjes. Romig, geel vruchtvlees met grote bruine zaden; schil en zaden eet je niet.

Wortels

Een diepe penwortel met vlezige wortels: jonge planten verplanten slecht.

Bloei: april–mei · Oogst en vruchten: september–oktober · Planten: april–mei · Snoeien: maart

Waarom in je tuin?

• Exotisch fruit dat volledig winterhard is: geen bescherming nodig in de winter.
• Romige vruchten met een smaak van banaan en mango, die je in de winkel bijna nooit vindt.
• Groot, tropisch ogend blad met een prachtige botergele herfstkleur.
• Bijzondere purperbruine bloemen in het voorjaar.
• Weinig last van ziekten en plagen: een fruitboom zonder spuiten.

Waar staat een pawpaw graag?

• Zon of halfschaduw. Voor een goede oogst heeft een volwassen boom zon nodig; jonge planten de eerste jaren liever wat schaduw.
• Humusrijke, diepe zand- of leemgrond, zuur tot neutraal en goed doorlatend.
• Een normale, vochthoudende grond: niet uitdrogen in de zomer, geen natte voeten in de winter.
• Beschut tegen harde wind, die het grote blad beschadigt.
• Plant twee bomen op 3–4 m van elkaar voor kruisbestuiving.

Licht

Zon en halfschaduw

Grondsoort

Zand of leem

Zuurtegraad

Zuur of neutraal

Vocht

Normaal

Grootte

5 m hoog, 4 m breed

Winterhard

Winterhard (tot -25 °C)

Mooi samen met

• Bosaardbei: Een eetbare bodembedekker in de lichte schaduw onder de boom.
• Hazelaar: Nog een eetbare boom voor een voedselbos of een fruithoek.
• Zwarte bes: Een fruitstruik die ook halfschaduw verdraagt.
• Smeerwortel: Groeit graag in de buurt en levert blad om te mulchen.

Hoe en wanneer plant je een pawpaw?

Planten in april–mei.

1. Plant in april of mei, als de grond opgewarmd is: in het voorjaar wortelt hij het best.
2. Koop jonge planten in een diepe pot, en plant ze meteen op hun vaste plaats.
3. Graaf een diep plantgat en meng de grond met bladcompost. Laat de kluit heel; beschadig de penwortel niet.
4. Zet de plant even diep als in de pot en druk de grond zacht aan.
5. Geef meteen een flinke gieter water en het eerste jaar bij droogte wekelijks.
6. Leg een mulchlaag van bladcompost en geef de eerste twee zomers wat schaduw met een schaduwdoek of een hogere buurplant.

Verzorgen

Water

Regelmatig bij droogte, vooral als de vruchten groeien in juli–augustus. Een droge zomer geeft kleinere vruchten.

Bemesten

In april compost of organische mest voor fruitbomen. Jonge bomen niet te zwaar bemesten.

Mulchen

Een laag bladcompost of houtsnippers houdt de grond koel en vochtig, zoals in de bosbodem.

Bestuiving

Breng met een penseeltje stuifmeel van de bloem van de ene boom naar de bloem van de andere. Dat verhoogt de oogst sterk.

Oogsten

Rijpe vruchten worden wat zacht, geuren sterk en laten makkelijk los. Ze bewaren maar een paar dagen, in de koelkast een week of twee.

Tip: Plant twee verschillende rassen en bestuif in april–mei zelf met een penseeltje. Geef jonge planten de eerste jaren wat schaduw, want hun blad verbrandt makkelijk.

Wanneer snoei je een pawpaw?

Snoeimaanden: maart.

Wanneer: Hij heeft weinig snoei nodig. Doe het in maart, voor de knoppen uitlopen.

Hoe:

• Haal dode, beschadigde en kruisende takken weg.
• Wil je één stam, knip dan de worteluitlopers rond de voet weg.
• Laat de natuurlijke piramidevorm intact: de vruchten groeien op takken van het vorige jaar.
• Te hoge bomen kun je licht inkorten om de vruchten bereikbaar te houden.

Let op: Snoei niet te hard: je knipt dan de bloemknoppen weg, die al op de takken van vorig jaar zitten.

Snoeien: wanneer en hoe · Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Zaad

Laat de zaden nooit uitdrogen. Bewaar ze vochtig in de koelkast tot het voorjaar en zaai ze in april in diepe potten bij 20–25 °C. Ze kiemen traag; zaailingen dragen pas na vijf tot acht jaar.

Enten

Rassen worden in het voorjaar op een zaailing geënt. Dat is werk voor gevorderden; koop daarom liever een geënte plant.

Hoe komt een pawpaw de winter door?

Winterhard tot −25 °C.

• Volledig winterhard, tot ongeveer −25 °C: in Belgische winters geen bescherming nodig.
• Een late nachtvorst in april kan de bloemen beschadigen; dek een kleine boom dan af met vliesdoek.
• Laat het gele blad in de herfst als mulch onder de boom liggen.

Ziektes en plagen

• Geen vruchten: Er is maar één boom of de bestuiving lukt niet: de bloemen worden vooral door vliegen en kevers bezocht. Plant een tweede ras en bestuif met een penseeltje.
• Verbrand blad: Bruine vlekken op het blad van jonge planten in volle zon. Geef de eerste twee jaar schaduw.
• Trage start: Na het planten groeit hij een of twee jaar nauwelijks boven de grond: de wortels groeien eerst. Geduld en water geven.
• Bevroren bloemen: Bruine, verschrompelde bloemen na een nachtvorst in april. Afdekken met vliesdoek bij vorst.

Het jaar rond

• Maart: Snoeien. Compost geven.
• April: Planten. Bloei begint voor het blad. Afdekken bij nachtvorst.
• Mei: Planten. Bloei. Met een penseeltje bestuiven.
• Juni: Jonge planten schaduw geven.
• Juli: De vruchten groeien. Water geven bij droogte.
• Augustus: Water geven bij droogte.
• September: Oogst begint: zachte, geurige vruchten plukken.
• Oktober: Oogst. Botergele herfstkleur.
• November: Bladval. Blad als mulch laten liggen.

Eetbaar en bruikbaar

Vruchten (september–oktober)

De grote, groene vruchten rijpen in september–oktober. Ze zijn rijp als ze zacht aanvoelen zoals een rijpe avocado, heerlijk geuren en de schil wat geel of donker vlekt. Het romige, gele vruchtvlees smaakt naar banaan, mango en vanille: lepel het zo uit de schil, of verwerk het in ijs, smoothie of cake. Je hebt meestal twee verschillende planten nodig voor vruchten.

Bewaring

Rijpe pawpaws houden 2 à 3 dagen op kamertemperatuur, een week in de koelkast. Het vruchtvlees zonder pitten kan je invriezen voor ijs of gebak.

Let op: Eet enkel het vruchtvlees: de schil en de grote pitten zijn giftig (bijt de pitten nooit stuk). Sommige mensen krijgen van pawpaw buikkrampen of huiduitslag: eet de eerste keer maar een klein beetje. Verhit het vruchtvlees liefst niet lang, want dan verdwijnt de smaak.

Eten en gebruiken doe je op eigen risico: zie de gebruiksvoorwaarden.

Recepten

• Pawpaw-ijs zonder ijsmachine (Gerecht · 6 personen · 15 min + 6 uur vriezen)

Wist je dat?

• De pawpaw draagt de grootste eetbare vrucht die van nature in Noord-Amerika groeit.
• De bloemen ruiken licht naar gist en worden vooral door vliegen en kevers bestoven, niet door bijen.
• De rupsen van de zebrapage, een Amerikaanse vlinder, leven alleen op het blad van pawpaw en verwante soorten.