Blauwkussen

Hoe herken je een blauwkussen?

Groeivorm

Lage, uitspreidende mat van 5–15 cm hoog en 40–60 cm breed.

Blad

Klein, spatelvormig, grijsgroen en zacht behaard; groenblijvend.

Bloem

Vierbladige bloemetjes van 1–2 cm, zo talrijk dat ze het blad bedekken, van maart tot mei.

Kleur

Paars, blauwpaars, lila, roze of rood; er zijn ook rassen met gevulde bloemen of bont blad.

Wortels

Een vertakte wortel die zich graag in voegen en spleten tussen stenen nestelt.

Bloei: maart–mei · Planten: maart–april en september–oktober · Snoeien: mei–juni

Waarom in je tuin?

• Een van de eerste bloeiers: van maart tot mei een tapijt van kleur.
• Vroege nectar voor bijen, hommels en vlinders.
• Groenblijvend en bodembedekkend: ook buiten de bloei een net kussen.
• Prachtig hangend over muurtjes, tussen stenen en langs randen.
• Weinig werk: één snoeibeurt per jaar volstaat.

Waar staat een blauwkussen graag?

• Volle zon: alleen dan bloeit hij rijk en blijft het kussen compact.
• Goed doorlatende zand- of leemgrond, neutraal tot kalkrijk; zure grond vindt hij niet fijn.
• Droog tot normaal vochtig; natte grond in de winter doet hem rotten.
• Ideaal op of in een muurtje, in de rotstuin of langs een rand, 30–40 cm uit elkaar.

Licht

Zon

Grondsoort

Zand of leem

Zuurtegraad

Neutraal of kalkrijk

Vocht

Droog of normaal

Grootte

0,1 m hoog, 0,5 m breed

Winterhard

Winterhard (tot -30 °C)

Mooi samen met

• Rotsschildzaad: Goudgeel naast paars, in dezelfde maanden en op dezelfde droge plek.
• Scheefbloem: Een wit, groenblijvend kussen dat tegelijk bloeit.
• Botanische tulpen: Kleine tulpen die in april door het kussen heen bloeien.
• Huislook: Groenblijvende rozetten tussen de stenen, ook graag droog.

Hoe en wanneer plant je een blauwkussen?

Planten in maart–april en september–oktober.

1. Plant in maart–april of in september–oktober.
2. Maak de grond los en meng er op zware grond wat grof zand of grind door; op zure grond wat kalk.
3. Zet de plant even diep als in de pot. In een muurtje schuif je de kluit in een voeg en vul je aan met zanderige grond.
4. Hou 30–40 cm afstand voor een gesloten tapijt.
5. Geef water om aan te gieten, en de eerste weken opnieuw bij droogte.

Verzorgen

Water

Na het aanslaan alleen bij lange droogte.

Bemesten

Niet nodig; op heel arme grond volstaat een beetje compost in het voorjaar.

Terugknippen

Knip meteen na de bloei een derde terug; dan blijft het kussen dicht en compact.

Kalk

Op zure grond strooi je om de paar jaar in het voorjaar wat kalk rond de planten.

Tip: Plant hem bovenaan een muurtje of tussen de stenen van een talud: dan hangt hij als een kleurige waterval naar beneden en staan zijn wortels altijd droog.

Wanneer snoei je een blauwkussen?

Snoeimaanden: mei–juni.

Wanneer: Meteen na de bloei, eind mei of begin juni.

Hoe:

• Knip het hele kussen met een schaar ongeveer een derde terug, met de uitgebloeide bloemen erbij.
• Knip niet dieper dan het groene blad: in de kale, houtige delen loopt hij slecht uit.
• Scheuten die over een muurtje hangen, mag je wat langer laten.

Let op: Wacht niet tot de zomer: hoe later je knipt, hoe minder tijd het kussen heeft om weer dicht te groeien voor de winter.

Snoeien: wanneer en hoe · Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Stekken

In juni–juli: knip stekjes van 5 cm van jonge, niet-bloeiende scheuten en zet ze in zanderige stekgrond, licht vochtig en uit de felle zon.

Scheuren

In september een oud kussen in stukken met wortels verdelen en die meteen weer planten.

Zaaien

Zaai in het voorjaar in een pot. Zaailingen variëren in kleur.

Hoe komt een blauwkussen de winter door?

Winterhard tot −30 °C.

• Winterhard tot ongeveer −30 °C: in België is geen bescherming nodig.
• Groenblijvend: het kussen blijft de hele winter staan.
• Natte voeten zijn het grootste gevaar: zorg voor een plek die goed afwatert.

Ziektes en plagen

• Kaal kussen: Oude kussens worden in het midden kaal en rommelig. Knip elk jaar na de bloei terug en vervang oude planten door stekken.
• Rot: Bruine, rottende plekken door natte grond in de winter. Zorg voor goede drainage.
• Aardvlooien: Kleine gaatjes in het blad, door minuscule springende kevertjes. Meestal groeit de plant er gewoon overheen.
• Weinig bloei: Te veel schaduw of te rijke grond. Geef hem volle zon en bemest niet.

Het jaar rond

• Maart: Begin van de bloei. Planten.
• April: Volle bloei. Planten.
• Mei: Laatste bloei. Meteen erna een derde terugknippen.
• Juni: Terugknippen als dat nog niet gebeurd is. Stekken nemen.
• Juli: Stekken nemen. Water geven bij lange droogte.
• September: Planten of scheuren.
• Oktober: Planten.
• December: Rust; het groene kussen blijft staan.

Goed voor dieren

Bijen

Nectar en stuifmeel voor honingbijen en wilde bijen.

Vlinders

Nectar voor dagvlinders.

Wist je dat?

• Hij is genoemd naar de Franse plantenschilder Claude Aubriet, die rond 1700 planten tekende voor de koninklijke tuin in Parijs.
• Hij hoort bij de kruisbloemenfamilie, net als kool en mosterd: de vier kroonblaadjes staan in een kruis.