
Foto: Петроченко Віктор Іванович, CC BY-SA 4.0 · bron
Vaste plant · Brassicaceae
Rotsschildzaad
Aurinia saxatilis
In andere talen: Corbeille d’or (Français) · Basket of gold (English)
Rotsschildzaad (Aurinia saxatilis), vroeger Alyssum saxatile, is een groenblijvende kussenplant van rotshellingen en oude muren in Midden- en Zuidoost-Europa. Hij vormt losse kussens van 20–30 cm hoog met grijsgroene, wat viltige, lancetvormige bladeren. In april en mei verdwijnen die onder dichte trossen van kleine, goudgele bloemetjes. Tuiniers houden van die felle voorjaarskleur op droge muurtjes en in de rotstuin, en van zijn taaiheid bij droogte. Het ras ‘Citrina’ bloeit zachter citroengeel, ‘Compacta’ blijft lager en dichter.
Licht
Volle zon
warm en licht
Vocht
Droog
verdraagt droogte
Grond
Zand of leem
elke zuurtegraad
Winterhard
Volledig winterhard
tot -30 °C
Grootte
0,25 m
hoog, 0,4 m breed
Bloei
april–mei
| Snoeimaanden | mei–juni |
|---|---|
| Hoogte | 0,25 m |
| Inheems in België | Nee, aangeplant |
| Goed voor bijen, vlinders en vogels | Ja, voor bijen |
| Giftig voor mens en huisdier | Niet als giftig bekend |
| Bloei | april–mei |
Herkennen
Hoe herken je een rotsschildzaad?
- Groeivorm
- Los, aan de voet wat houtig kussen van 20–30 cm hoog en 30–45 cm breed.
- Blad
- Lancetvormig, 5–10 cm lang, grijsgroen en viltig behaard, in rozetten; groenblijvend.
- Bloem
- Dichte trossen van kleine, vierbladige bloemetjes, in april en mei.
- Kleur
- Goudgeel; ‘Citrina’ is zachter citroengeel.
- Wortels
- Een diepe hoofdwortel, die hem goed bestand maakt tegen droogte.
Bloei: april–mei · Planten: maart–april en september–oktober · Snoeien: mei–juni
In je tuin
Waarom in je tuin?
- Een felgele uitroep in april en mei, prachtig naast paars blauwkussen.
- Vroege nectar en stuifmeel voor bijen.
- Grijsgroen, groenblijvend blad dat ook in de winter blijft staan.
- Verdraagt droogte en arme grond: perfect voor muurtjes, grindtuinen en hellingen.
- Weinig werk: één snoeibeurt na de bloei volstaat.
Waar staat een rotsschildzaad graag?
- Volle zon; in de schaduw wordt hij slap en bloeit hij weinig.
- Arme, goed doorlatende zand- of leemgrond, van zuur tot kalkrijk; ook tussen stenen en in grind.
- Droog: natte grond en rijke, vette aarde maken hem slap en kortlevend.
- Ideaal op muurtjes, hellingen en in de rotstuin, 30–40 cm uit elkaar.
- Licht
- Zon
- Grondsoort
- Zand of leem
- Zuurtegraad
- Niet kieskeurig
- Vocht
- Droog
- Grootte
- 0,25 m hoog, 0,4 m breed
- Winterhard
- Winterhard (tot -30 °C)
Mooi samen met
- Blauwkussen: Paars naast goudgeel: de klassieke combinatie op een muurtje.
- Scheefbloem: Een wit, groenblijvend kussen dat tegelijk bloeit.
- Huislook: Groenblijvende rozetten voor dezelfde droge, zonnige plek.
- Druifjes: Blauwe bloemetjes in april die mooi afsteken tegen het geel.
Onderhoud
Hoe en wanneer plant je een rotsschildzaad?
Planten in maart–april en september–oktober.
- Plant in maart–april of in september–oktober.
- Maak de grond los en meng er op zwaardere grond flink wat grof zand of grind door; geef geen mest of compost.
- Zet de plant even diep als in de pot, met het hart net boven de grond.
- Hou 30–40 cm afstand.
- Geef water om aan te gieten, en de eerste weken alleen opnieuw bij langdurige droogte.
Verzorgen
- Water
- Na het aanslaan bijna nooit nodig. Liever te droog dan te nat.
- Bemesten
- Niet doen: op rijke grond wordt hij slap en kortlevend.
- Terugknippen
- Knip na de bloei de bloemstengels en een derde van het kussen terug; dan blijft hij compact.
- Vervangen
- Na enkele jaren wordt hij vaak houtig en kaal. Hou wat stekken of zaailingen achter de hand om hem te vervangen.
Tip: Combineer hem op een muurtje met paars blauwkussen: ze bloeien tegelijk, houden van dezelfde droge plek en het geel en paars versterken elkaar.
Wanneer snoei je een rotsschildzaad?
Snoeimaanden: mei–juni.
Wanneer: Meteen na de bloei, eind mei of in juni.
Hoe:
- Knip de uitgebloeide trossen en ongeveer een derde van het kussen terug.
- Knip niet tot in het kale, houtige deel: daar loopt hij slecht uit.
- Laat een paar trossen staan als je zaailingen wilt.
Let op: Snoei niet in de herfst of de winter: dan knip je de scheuten weg die in april moeten bloeien.
Vermeerderen
- Stekken
- In juni: knip stekjes van 5 cm van niet-bloeiende scheuten en zet ze in zanderige stekgrond, licht vochtig en uit de felle zon.
- Zaaien
- Zaai in het voorjaar of in de nazomer in een pot met zanderige grond. Zaailingen bloeien meestal het voorjaar nadien; rassen worden niet altijd zuiver uit zaad.
Hoe komt een rotsschildzaad de winter door?
Winterhard tot −30 °C.
- Winterhard tot ongeveer −30 °C: in België is geen bescherming nodig.
- Groenblijvend: het grijze kussen blijft de hele winter staan.
- Natte winters zijn gevaarlijker dan vorst: op zware, natte grond rot hij weg.
Ziektes en plagen
- Rot: Het kussen wordt bruin en zacht door natte grond. Plant hem hoger, tussen stenen of in grind.
- Slap en kaal: Op rijke grond of in de schaduw valt het kussen open. Snoei na de bloei en geef geen mest.
- Aardvlooien: Kleine gaatjes in het blad in het voorjaar. Meestal groeit hij er gewoon overheen.
- Kortlevend: Na een paar jaar sterft hij soms af. Neem tijdig stekken om hem te vervangen.
Het jaar rond
- Maart: Planten.
- April: Volle bloei. Planten.
- Mei: Laatste bloei. Meteen erna terugknippen.
- Juni: Terugknippen als dat nog niet gebeurd is. Stekken nemen.
- Juli: Rust. Alleen jonge planten water geven bij droogte.
- Augustus: Eventueel zaaien in een pot.
- September: Planten.
- Oktober: Planten.
- December: Rust; het grijze kussen blijft staan.
Gebruiken
Goed voor dieren
- Bijen
- Nectar en stuifmeel voor honingbijen en wilde bijen.
Jij en deze soort
Wist je dat?
- Lange tijd heette hij Alyssum saxatile, en in tuincentra vind je hem soms nog onder die naam.
- De soortnaam saxatilis betekent ‘tussen de rotsen groeiend’, naar zijn natuurlijke groeiplaats.
- De naam Aurinia komt waarschijnlijk van het Latijnse aureus, gouden, naar de kleur van de bloemen.