Azara

Hoe herken je een azara?

Groeivorm

Rechtopgaande struik of kleine boom van 3–4 m hoog en 2–2,5 m breed, met horizontale, waaiervormig vertakte zijtakken.

Blad

Klein, rond tot eirond, 1–2,5 cm, glanzend donkergroen en licht getand. Naast elk blad staat een kleiner, bladachtig steunblaadje, zodat ze in ongelijke paartjes lijken te staan.

Bloem

Piepkleine bloempjes zonder kroonblaadjes, met opvallende gele meeldraden, in trosjes aan de onderkant van de takken; in februari–maart.

Geur

Zoet, naar vanille of witte chocolade; vooral te ruiken op zonnige, windstille dagen.

Vrucht

In zachte streken soms kleine oranjerode besjes; in onze tuinen zie je ze zelden.

Bloei: februari–maart · Planten: april–mei · Snoeien: april

Waarom in je tuin?

• Een van de eerste geurende bloeiers van het jaar: vanillegeur in februari–maart.
• Vroege voedselbron voor bijen en hommels die op zachte winterdagen uitvliegen.
• Fijn, glanzend en groenblijvend blad dat de hele winter structuur geeft.
• Sierlijke, waaiervormige takken: mooi als solitair of geleid tegen een muur.
• Smal en hoog: past ook in een kleinere tuin of op een beschutte binnenkoer.

Waar staat een azara graag?

• Zon of halfschaduw, liefst beschut tegen koude noorden- en oostenwind, bijvoorbeeld tegen een muur op het zuiden of westen.
• Humusrijke, goed doorlatende grond: zand, leem of klei, zuur tot kalkrijk.
• Normaal vochtig: niet laten uitdrogen in de zomer, maar ook geen natte voeten in de winter.
• Bij een muur 40–50 cm afstand tot de gevel; als solitair reken je op 2–2,5 m ruimte.

Licht

Zon en halfschaduw

Grondsoort

Zand, leem of klei

Zuurtegraad

Niet kieskeurig

Vocht

Normaal

Grootte

4 m hoog, 2,5 m breed

Winterhard

Matig winterhard (tot -12 °C): bescherm hem in strenge winters

Mooi samen met

• Nieskruid: Bloeit tegelijk aan de voet van de struik, in dezelfde beschutte hoek.
• Sneeuwklokje: Witte klokjes onder de struik in februari.
• Toverhazelaar: Nog een geurende winterbloeier, met gele of oranje lintvormige bloemen.
• Sarcococca: Lage, groenblijvende struik met een even zoete wintergeur.
• Krokus: Paarse krokussen geven contrast met de gele bloempjes.

Hoe en wanneer plant je een azara?

Planten in april–mei.

1. Plant in april–mei, zodat de struik een hele zomer heeft om aan te slaan voor de eerste winter.
2. Graaf een plantgat twee keer zo breed als de kluit en meng er compost of bladaarde door.
3. Zet de plant even diep als in de pot; bij een muur 40–50 cm uit de gevel en iets schuin naar de muur toe.
4. Druk de grond goed aan en geef een flinke gieter water.
5. Geef een jonge solitaire struik een steunpaal, of bind de takken bij een muur vast aan horizontale draden.
6. Leg een laag mulch van bladcompost of schors rond de voet.

Verzorgen

Water

Het eerste jaar regelmatig bij droogte. Bij een muur blijft de grond vaak droog: geef ook later in droge zomers water.

Bemesten

In april wat compost of een handvol organische mest; meer is niet nodig.

Mulchen

Elk voorjaar een laag bladcompost houdt de wortels koel en beschermt ze in de winter.

Leiden

Tegen een muur bind je de waaiervormige takken los vast aan horizontale draden.

In een pot

Kan jaren in een grote pot op een beschut terras. Verpot om de twee à drie jaar in het voorjaar.

Tip: Plant hem bij een deur, een raam of langs een pad waar je in februari vaak passeert: op zonnige dagen hangt de vanillegeur dan in de lucht.

Wanneer snoei je een azara?

Snoeimaanden: april.

Wanneer: Na de bloei, in april. Hij heeft maar weinig snoei nodig.

Hoe:

• Knip te lange of uit de vorm groeiende takken terug tot net boven een zijtak.
• Haal bevroren of dode twijgen weg tot op gezond hout.
• Bij een muurstruik: knip takken die van de muur weg groeien in en bind de rest vast.
• Snoei nooit drastisch; beperk je tot lichte correcties, zo blijft de natuurlijke waaiervorm mooi.

Let op: Snoei niet in de zomer of de herfst: dan knip je de bloemknoppen voor het volgende voorjaar weg.

Snoeien: wanneer en hoe · Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Halfrijpe stekken

In juli–augustus stekken van 10 cm, liefst met een hieltje, in vochtige stekgrond onder plastic of in een koude bak. Na enkele weken wortels; de eerste winter vorstvrij houden.

Afleggen

In het voorjaar een lage tak in de grond leggen, licht inkerven en vastpinnen. Na een jaar loskoppelen en verplanten.

Hoe komt een azara de winter door?

Winterhard tot −12 °C: beschermen in strenge winters.

• Winterhard tot ongeveer −12 °C: op een beschutte plek meestal geen probleem in België, maar strenge vorst en koude wind kunnen blad en takken beschadigen.
• Bescherm jonge planten bij strenge vorst met een dubbele laag vlies en een dikke mulch rond de voet.
• De bontbladige vorm is gevoeliger: geef die de warmste plek in de tuin.
• In een pot: overwinteren in een koude, lichte en vorstvrije ruimte, of goed ingepakt tegen een muur.

Ziektes en plagen

• Vorst- en windschade: Bruin blad en afgestorven twijgtoppen na een strenge winter of koude oostenwind. In april terugknippen tot gezond hout en voortaan beter beschermen.
• Geel blad: Vaak op natte, slecht doorlatende grond. Zorg voor drainage of verplant naar een hogere plek.
• Weinig bloemen: Teken van te veel schaduw of van snoei op het verkeerde moment. Snoei alleen na de bloei.
• Uitdroging: Tegen een muur droogt de grond snel uit: het blad wordt dof en valt. Geef ruim water en mulch.

Het jaar rond

• Januari: Bij strenge vorst jonge planten afdekken met vlies.
• Februari: Bloei met vanillegeur. Bijen op zachte dagen.
• Maart: Bloei. Winterbescherming weghalen.
• April: Licht snoeien na de bloei. Planten. Compost en mulch geven.
• Mei: Planten. Water geven bij droogte.
• Juli: Halfrijpe stekken nemen. Water geven bij droogte.
• Augustus: Stekken nemen. Niet meer snoeien.
• November: Mulch rond de voet. Potten inpakken of binnenzetten.
• December: Vlies klaarleggen voor strenge vorst.

Goed voor dieren

Bijen

Nectar en stuifmeel voor honingbijen en wilde bijen.

Wist je dat?

• De bloempjes hebben geen kroonblaadjes: de gele kleur komt helemaal van de meeldraden.
• Het geslacht is genoemd naar José Nicolás de Azara, een Spaanse diplomaat uit de 18e eeuw die de natuurwetenschappen steunde.
• Het kleine ‘tweede blaadje’ naast elk blad is eigenlijk een steunblad dat sprekend op een echt blad lijkt.