Sarcococca

Hoe herken je een sarcococca?

Groeivorm

Dichte, ronde, opgaande struik van 1–1,5 m hoog en ongeveer even breed; groeit traag.

Blad

Smal ovaal en spits, 3–6 cm, leerachtig en glanzend donkergroen; het hele jaar aan de plant.

Bloem

Kleine witte bloempjes zonder echte kroonbladen, met roomwitte meeldraden, in trosjes in de bladoksels.

Geur

Zoet en honingachtig, opvallend sterk voor zulke kleine bloemen; vooral op zachte dagen.

Vrucht

Glanzende zwarte besjes van ongeveer 5 mm, die lang aan de struik blijven.

Bloei: december–maart · Planten: april–mei en september–oktober

Waarom in je tuin?

• Geurende bloei midden in de winter, van december tot maart.
• Groenblijvend en altijd verzorgd, ook in diepe schaduw.
• Vroeg voedsel voor bijen en hommels op zachte winterdagen.
• Weinig werk: snoeien is niet nodig en hij is weinig vatbaar voor ziektes.
• Ideaal langs een pad of bij de voordeur, waar je de geur elke dag opmerkt.

Waar staat een sarcococca graag?

• Halfschaduw tot volle schaduw; in volle zon kan het blad geel worden of verbranden.
• Elke gewone tuingrond, van zand tot klei, ook kalkrijk, zolang hij goed doorlatend en humusrijk is.
• Normaal vochtig; eens geworteld verdraagt hij ook drogere schaduw onder bomen.
• Kies een plek langs een pad, bij de voordeur of onder een raam, zodat je de wintergeur ruikt.
• Reken op 60–80 cm tussen de planten, of op 40–50 cm voor een lage haag.

Licht

Halfschaduw en schaduw

Grondsoort

Zand, leem of klei

Zuurtegraad

Niet kieskeurig

Vocht

Normaal

Grootte

1,5 m hoog, 1 m breed

Winterhard

Winterhard (tot -20 °C)

Mooi samen met

• Kerstroos: Bloeit tegelijk in de winterschaduw, in wit, roze of purper.
• Sneeuwklokje: Witte bloempjes aan de voet in januari–februari.
• Toverhazelaar: Nog een geurende winterbloeier, voor een iets lichtere plek erachter.
• Varens: Fris groen blad in de zomer, in dezelfde schaduw.
• Elfenbloem: Taaie bodembedekker voor droge schaduw onder bomen.

Hoe en wanneer plant je een sarcococca?

Planten in april–mei en september–oktober.

1. Plant in april–mei of in september–oktober.
2. Graaf een plantgat twee keer zo breed als de kluit en meng er wat compost of bladaarde door.
3. Zet de plant even diep als in de pot en druk de grond goed aan.
4. Plant op 60–80 cm van elkaar, of op 40–50 cm als je een lage haag wilt.
5. Geef meteen ruim water en het eerste jaar opnieuw bij droogte.
6. Leg een laag bladcompost of houtsnippers rond de voet.

Verzorgen

Water

Het eerste jaar regelmatig bij droogte. Daarna alleen in lange droge periodes, zeker onder bomen.

Bemesten

In maart–april wat compost of bladaarde; meer mest is niet nodig.

Mulchen

Een laag bladcompost houdt de grond koel en vochtig en vult de humus aan.

In een pot

Hij groeit goed in een grote pot met potgrond. Geef dan regelmatig water en elk voorjaar wat verse grond bovenop.

Tip: Plant hem langs een pad of bij de voordeur: de bloempjes zijn klein, maar op een zachte winterdag ruik je ze al van meters ver.

Wanneer snoei je een sarcococca?

Wanneer: Snoeien is niet nodig: hij blijft vanzelf compact. Wil je hem toch wat bijwerken, doe dat dan na de bloei, in het voorjaar.

Hoe:

• Knip dode, beschadigde of uit de vorm groeiende takken aan de voet of net boven een blad weg.
• Een oude, kale struik verjong je door elk jaar een paar van de oudste takken aan de grond weg te nemen.
• Pluk in de winter een paar bloeiende takjes voor binnen: in een vaasje geuren ze een hele kamer.

Let op: Snoei niet in de herfst: dan knip je de bloemknoppen voor de winter weg.

Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Halfrijpe stekken

In augustus–september stekken van 10 cm, onderste bladeren weg, in vochtige stekgrond onder plastic. Ze wortelen traag, maar vrij zeker.

Zaad

Rijpe zwarte besjes in het voorjaar openknijpen en het zaad meteen in een pot buiten zaaien. Kiemen duurt lang.

Scheuten afsteken

Een oudere struik maakt soms scheuten aan de rand. Steek die in het voorjaar met wortels af en plant ze apart.

Hoe komt een sarcococca de winter door?

Winterhard tot −20 °C.

• Winterhard tot ongeveer −20 °C: in België heb je geen bescherming nodig.
• Hij bloeit midden in de winter; strenge vorst kan open bloemen bruin kleuren, maar nieuwe knoppen gaan daarna nog open.
• In een pot: zet de pot tegen een muur en wikkel hem bij strenge vorst in jute.
• Geef bij langdurige droge vorst op een vorstvrije dag wat water, zeker aan planten in een pot.

Ziektes en plagen

• Verbrand of geel blad: Te veel zon of droge wind. Verplaats de plant naar een schaduwrijkere plek of geef hem beschutting.
• Buxusziekte: Sarcococca kan dezelfde schimmel krijgen als buxus: bruine vlekken op het blad, bladval en kale takken. Knip aangetaste delen weg, ruim gevallen blad op en zorg voor luchtige omstandigheden.
• Trage groei: Normaal voor deze struik. Compost, mulch en water bij droogte helpen; extra mest versnelt het nauwelijks.
• Uitdroging: Slap of verdord blad in het eerste jaar of onder bomen. Geef ruim water en mulch de grond.

Het jaar rond

• Januari: Volle bloei en geur. Bloeiende takjes plukken voor binnen.
• Februari: Bloei. Bijen bezoeken de bloemen op zachte dagen.
• Maart: Laatste bloemen. Compost of bladaarde geven.
• April: Planten. Eventueel dode takken wegknippen.
• Mei: Planten. Mulch aanbrengen.
• Juli: Water geven bij droogte, zeker onder bomen.
• Augustus: Halfrijpe stekken nemen.
• September: Planten. Stekken nemen.
• Oktober: Planten. De bloemknoppen worden zichtbaar.
• December: Eerste bloemen en geur.

Goed voor dieren

Bijen

Nectar en stuifmeel voor honingbijen en wilde bijen.

Wist je dat?

• Sarcococca hoort bij dezelfde familie als de buxus, de Buxaceae.
• De bloempjes hebben geen echte kroonbladen: wat je ziet, zijn vooral de meeldraden.
• Mannelijke en vrouwelijke bloempjes zitten op dezelfde plant, zelfs in hetzelfde trosje; de besjes ontstaan uit de vrouwelijke bloempjes.