Winterharde begonia

Hoe herken je een winterharde begonia?

Groeivorm

Losse, vertakte vaste plant van 40–60 cm hoog, met roodachtige, wat sappige stengels.

Blad

Groot, scheef hartvormig, olijfgroen boven, rood dooraderd onder.

Bloem

Hangende trosjes roze of witte bloemen van 2–3 cm, met mannelijke en vrouwelijke bloemen apart.

Bloeitijd

Van augustus tot oktober.

Knolletjes

In de bladoksels groeien in de herfst broedknolletjes die afvallen en nieuwe planten vormen.

Bloei: augustus–oktober · Planten: april–mei · Snoeien: november

Waarom in je tuin?

• Een echte begonia die buiten blijft staan en elk jaar terugkomt.
• Bloeit in de nazomer en herfst, als de schaduwborder vaak stil is.
• Mooi blad met rode nerven aan de onderkant, vooral met tegenlicht.
• Geschikt voor halfschaduw tot schaduw, onder bomen en struiken.
• Breidt zich vanzelf uit met broedknolletjes, zonder woekeraar te worden.

Waar staat een winterharde begonia graag?

• Halfschaduw tot schaduw; geen felle middagzon.
• Humusrijke, losse grond: leem of bosgrond met veel bladaarde.
• Vochtig maar goed doorlatend; geen natte voeten in de winter.
• Een beschutte plek onder bomen of tegen een noordmuur.
• Plant op 30–40 cm afstand, in groepjes van drie of meer.

Licht

Halfschaduw en schaduw

Grondsoort

Leem of veen

Zuurtegraad

Zuur of neutraal

Vocht

Normaal

Grootte

0,6 m hoog, 0,4 m breed

Winterhard

Winterhard (tot -15 °C)

Mooi samen met

• Hosta: Groot blad in dezelfde halfschaduw, met vroeger blad dat de lege plek in het voorjaar opvult.
• Varens: Fijne textuur naast het grote begoniablad.
• Japanse anemoon: Bloeit tegelijk in de nazomer, in roze en wit.
• Paddenlelie: Een andere late bloeier voor de schaduwborder.
• Lenteroos: Vult de plek in het voorjaar, als de begonia nog slaapt.

Hoe en wanneer plant je een winterharde begonia?

Planten in april–mei.

1. Plant knollen of potplanten in april–mei.
2. Leg de knolletjes 3–5 cm diep met de holle kant naar boven.
3. Meng bladaarde of compost door de grond.
4. Markeer de plek: ze komt pas in juni boven en wordt makkelijk vergeten.
5. Geef water na het planten en houd de grond licht vochtig.

Verzorgen

Water

Houd de grond vochtig in de zomer; niet laten uitdrogen.

Bemesten

Wat compost of bladaarde in het voorjaar is genoeg.

Mulchen

Een laag bladaarde in de herfst beschermt de knollen en voedt de grond.

Geduld

Ze komt laat op: graaf in het voorjaar niet in die hoek.

Slakken

Bescherm de jonge scheuten in juni tegen slakken.

Tip: Plant er vroege voorjaarsbloeiers zoals sneeuwklokjes of bosanemonen tussen: die vullen de lege plek tot de begonia in juni opkomt.

Wanneer snoei je een winterharde begonia?

Snoeimaanden: november.

Wanneer: Na de eerste nachtvorst, in november.

Hoe:

• Knip de afgestorven, slappe stengels net boven de grond af.
• Laat de broedknolletjes eerst rijpen en vallen, of verzamel ze om elders te planten.
• Meer snoeien is niet nodig.

Let op: Laat de plek ongemoeid tot juni: de knollen zitten nog in de grond, ook al zie je niets.

Snoeien: wanneer en hoe · Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Broedknolletjes

Verzamel in oktober de knolletjes uit de bladoksels en leg ze in een pot of direct in de grond, 2 cm diep.

Delen

Oudere knollen kun je in het voorjaar voorzichtig opgraven en verplanten.

Hoe komt een winterharde begonia de winter door?

Winterhard tot −15 °C: jonge planten beschermen.

• Winterhard tot ongeveer −15 °C in een goed doorlatende grond.
• De plant sterft in de herfst volledig bovengronds af.
• Een laag bladaarde of mulch beschermt de knollen.
• In natte, koude grond kunnen de knollen rotten.

Ziektes en plagen

• Komt niet terug: Vaak gewoon laat: wacht tot eind juni. Of rot door natte winterse grond.
• Slakkenvraat: Op de jonge scheuten in juni. Bescherm ze met een slakkenkraag of ijzerfosfaat.
• Verbrand blad: Te veel zon. Verplaats naar een schaduwrijkere plek.

Het jaar rond

• April: Knollen planten.
• Mei: Planten. De plek markeren.
• Juni: De eerste scheuten komen boven. Bescherm tegen slakken.
• Juli: Water geven bij droogte.
• Augustus: Begin van de bloei.
• September: Volle bloei. Broedknolletjes vormen zich.
• Oktober: Laatste bloemen. Broedknolletjes verzamelen.
• November: Afgestorven stengels wegknippen. Mulchen.

Eetbaar en bruikbaar

Niet eetbaar. Alle begonia’s zijn giftig, vooral de knollen en wortels: ze bevatten oxalaten, die bij kauwen een branderig gevoel en irritatie van mond en keel geven, met kwijlen en braken, bij kinderen en ook bij katten en honden; grazende dieren en konijnen kunnen er ook ziek van worden. Knolbegonia’s overwinteren droog in een kist of pot: bewaar de knollen buiten het bereik van kinderen en huisdieren, en niet bij de aardappelen. Kamerbegonia’s staan vaak op de vensterbank, op kinderhoogte en binnen bereik van katten: zet ze hoger of in een andere kamer. De bloemen van de knolbegonia staan soms in lijsten met eetbare bloemen, maar door de oxalaten eet je ze beter niet, zeker niet als je nierstenen hebt. Bij inslikken: bel meteen het Antigifcentrum (in België 070 245 245) of je huisarts.

Wist je dat?

• Begonia’s zijn genoemd naar Michel Bégon, een Franse bestuurder in de 17e eeuw die de plantkunde steunde.
• Bij begonia’s staan mannelijke en vrouwelijke bloemen apart op dezelfde plant; de vrouwelijke herken je aan het gevleugelde vruchtbeginsel achter de bloem.