
Foto: Zidat, CC BY-SA 4.0 · bron
Eenjarige plant · Boraginaceae
Grote wasbloem
Cerinthe major
In andere talen: Grand mélinet (Français) · Honeywort (English)
De grote wasbloem komt uit het Middellandse Zeegebied en hoort bij de ruwbladigenfamilie, net als bernagie en smeerwortel. Het is een eenjarige met dikke, blauwgroene, wasachtige bladeren die vaak wit gevlekt zijn en de stengel omvatten. Van mei tot augustus hangen aan de toppen trosjes buisvormige bloemen, omringd door schutblaadjes die naar blauw en paars kleuren. Het bekendste ras is ‘Purpurascens’, met diep paarsblauwe bloemen en schutbladen. Tuiniers houden van de ongewone kleuren, de lange bloei en de vele hommels die hij aantrekt. Hij is makkelijk uit zaad te kweken en zaait zich in een beschutte tuin vanzelf uit.
Licht
Volle zon
warm en licht
Vocht
Droog tot normaal
geen natte voeten
Grond
Zand of leem
elke zuurtegraad
Winterhard
tot -5 °C
beschermen in strenge winters
Grootte
0,5 m
hoog, 0,4 m breed
Bloei
mei–augustus
| Snoeimaanden | juli |
|---|---|
| Hoogte | 0,5 m |
| Inheems in België | Nee, aangeplant |
| Goed voor bijen, vlinders en vogels | Ja, voor bijen |
| Giftig voor mens en huisdier | Niet als giftig bekend |
| Bloei | mei–augustus |
Herkennen
Hoe herken je een grote wasbloem?
- Groeivorm
- Losse, vertakte plant met opgaande tot wat liggende stengels, 40–50 cm hoog en zo’n 40 cm breed.
- Blad
- Dik, eirond tot spatelvormig, blauwgroen met een wasachtig laagje, vaak met witte vlekjes. De bovenste bladeren omvatten de stengel.
- Bloem
- Hangende, buisvormige bloemen van 2–3 cm, in trosjes aan de toppen, van mei tot augustus.
- Kleur
- Geel tot paars; bij ‘Purpurascens’ diep paarsblauw, met blauwpaarse schutbladen.
- Zaad
- Grote, zwarte zaden die makkelijk te verzamelen en te zaaien zijn.
Bloei: mei–augustus · Zaaien: maart–mei en september · Planten: april–mei · Snoeien: juli
In je tuin
Waarom in je tuin?
- Ongewone kleuren: blauwgroen blad met paarsblauwe bloemen en schutbladen.
- Lange bloei, van mei tot augustus.
- Hommels en bijen zijn dol op de nectarrijke, hangende bloemen.
- Ook mooi in de vaas, tussen andere zomerbloemen.
- Makkelijk uit het grote zaad te kweken; zaait zich in een beschutte tuin vanzelf uit.
Waar staat een grote wasbloem graag?
- Volle zon.
- Goed doorlatende grond: zand of leem, zuur tot kalkrijk. In arme grond blijft hij compacter.
- Droog tot normaal vochtig; geen natte voeten, zeker niet in de winter.
- Een beschutte plek voor najaarszaaisels. Plant of dun uit op 30–40 cm.
- Licht
- Zon
- Grondsoort
- Zand of leem
- Zuurtegraad
- Niet kieskeurig
- Vocht
- Droog of normaal
- Grootte
- 0,5 m hoog, 0,4 m breed
- Winterhard
- Verdraagt lichte vorst (tot -5 °C)
Mooi samen met
- Goudsbloem: Oranje bloemen als warm contrast bij het paarsblauw.
- Papaver: Losse, kleurige bloemen in dezelfde zonnige, droge border.
- Juffertje-in-het-groen: Blauwe tinten en luchtig blad op dezelfde plek.
- Wolfsmelk: Blauwgroen blad en geelgroene bloemen die mooi aansluiten.
- Lavendel: Grijs blad en dezelfde voorkeur voor droge, zonnige grond.
Onderhoud
Hoe en wanneer plant je een grote wasbloem?
Planten in april–mei.
- Zaai in september of in april–mei ter plaatse, 1–2 cm diep: het grote zaad kiemt vlot.
- Wil je een vroegere bloei, zaai dan in maart binnen in losse potjes, zodat je de wortels later niet hoeft te storen.
- Laat de plantjes wennen aan buiten en plant ze uit in april–mei; jonge planten verdragen lichte vorst.
- Plant op 30–40 cm, even diep als in het potje.
- Giet aan en hou de grond vochtig tot de planten aangeslagen zijn.
- Geef geen mest: een beetje compost bij het planten is genoeg.
Verzorgen
- Water
- Na het aanslaan weinig nodig; enkel bij lange droogte gieten.
- Bemesten
- Niet nodig. Te veel mest geeft veel blad en slappe stengels.
- Steun
- De stengels gaan makkelijk liggen, vooral na regen. Zet er takjes of een lage steun bij.
- Terugknippen
- Na de eerste bloeigolf, in juli, kun je de plant met een derde inkorten voor een tweede bloei.
- Snijden
- Snijd stengels als de bovenste bloemen open zijn en dompel de stengelvoet enkele seconden in heet water; zo blijven ze langer goed.
Tip: Zaai een rijtje in september op een beschutte plek: de planten die de winter overleven, bloeien vroeger en rijker dan voorjaarszaaisels. Verzamel elk jaar wat zaad als reserve.
Wanneer snoei je een grote wasbloem?
Snoeimaanden: juli.
Wanneer: Snoeien is niet nodig. Na de eerste bloeigolf, in juli, kun je de plant met een derde inkorten.
Hoe:
- Knip uitgebloeide trosjes weg als je geen zaad wilt.
- Kort lange, liggende stengels in juli met een derde in, net boven een blad.
- Laat aan het eind van de zomer een paar stengels zaad zetten om zelf te zaaien.
- Trek de afgestorven planten in de herfst uit.
Vermeerderen
- Zaad
- Verzamel het grote, zwarte zaad in de nazomer zodra het loskomt. Zaai in september of april ter plaatse, 1–2 cm diep, of in maart binnen in losse potjes.
- Zelf uitzaaien
- In een beschutte tuin komen vanzelf zaailingen op. Verplant ze jong naar de juiste plek.
Hoe komt een grote wasbloem de winter door?
Winterhard tot −5 °C: beschermen in strenge winters.
- Najaarszaaisels overwinteren als jonge plant tot ongeveer −5 °C, op een beschutte, goed doorlatende plek.
- In strenge winters vriezen ze vaak dood: dek ze bij strenge vorst af met vliesdoek en zaai in april opnieuw.
- Natte grond in de winter is gevaarlijker dan de kou.
- De plant zelf sterft na de bloei en de zaadzetting af.
Ziektes en plagen
- Slakken: Vreten aan jonge planten. Raap ze ’s avonds en bescherm jonge plantjes.
- Liggende stengels: Te rijke grond of een winderige plek. Steun met takjes en bemest niet.
- Meeldauw: Wit poeder op het blad in de nazomer, vooral bij droogte. Knip aangetaste delen weg; vaak is het dan het einde van het seizoen.
- Bladluis: Kleine luisjes op de toppen. Afspuiten met water.
Het jaar rond
- Maart: Binnen zaaien in losse potjes.
- April: Ter plaatse zaaien of uitplanten. Najaarszaaisels uitdunnen.
- Mei: Uitplanten of zaaien. Begin van de bloei.
- Juni: Bloei. Liggende stengels steunen.
- Juli: Bloei. Eventueel met een derde inkorten.
- Augustus: Laatste bloei. Zaad verzamelen.
- September: Ter plaatse zaaien voor volgend jaar.
- Oktober: Afgestorven planten opruimen.
- December: Jonge plantjes bij strenge vorst afdekken.
Gebruiken
Goed voor dieren
- Bijen
- Nectar en stuifmeel voor honingbijen en wilde bijen.
Jij en deze soort
Wist je dat?
- De naam Cerinthe komt van het Griekse keros (was) en anthos (bloem), naar het wasachtige blad.
- De Engelse naam honeywort verwijst naar de nectarrijke bloemen, waar vooral hommels op afkomen.
- Hij hoort bij dezelfde familie als bernagie, smeerwortel en het vergeet-mij-nietje.