Limoen

Hoe herken je een limoen?

Groeivorm

Struikvormig boompje, in een pot 1,5–2 m hoog en 1–1,5 m breed, met dunne, vertakte, vaak doornige twijgen.

Blad

Groenblijvend, ovaal, 5–8 cm, glanzend donkergroen en geurig als je het kneust; de bladsteel heeft een smal vleugeltje.

Bloem

Klein, wit, met vijf bloemblaadjes en een sterke, zoete geur, van maart tot juni; soms ook later in het jaar.

Vrucht

Rond, 3–5 cm, met een dunne schil; groen en bij volle rijpheid geelgroen tot geel, met veel zuur, aromatisch sap en enkele pitten.

Doornen

Korte, scherpe doornen in de bladoksels.

Wortels

Fijn en ondiep; gevoelig voor natte voeten en kalk.

Bloei: maart–juni · Oogst en vruchten: september–december · Planten: april–mei · Snoeien: februari–maart

Waarom in je tuin?

• Je eigen limoenen voor gerechten, dranken en desserts, met een sterk en fris aroma.
• Groenblijvend, glanzend blad: het hele jaar door een sierlijke kuipplant.
• De witte bloemen geuren in het voorjaar heerlijk, op het terras of in de serre.
• Bloemen en vruchten hangen vaak tegelijk aan de boom.
• Blijft in een pot compact, zodat hij past op een terras, een balkon of in een koele serre.

Waar staat een limoen graag?

• Zomer: buiten vanaf half mei, op de zonnigste, warmste en meest beschutte plek van het terras.
• Winter: licht en koel binnen, bij minstens 10 °C, zoals in een serre, een koele veranda of voor een groot raam.
• Potgrond: luchtige, licht zure citrusgrond, of potgrond met wat grof zand of fijn grind; nooit kalkrijke grond.
• Een pot met afvoergaten en een laag grind onderin; laat geen water in de schotel staan.
• Beschut tegen wind en tocht; laat hem in de herfst niet te lang buiten staan.

Licht

Zon

Grondsoort

Zand of leem

Zuurtegraad

Zuur of neutraal

Vocht

Normaal

Grootte

2 m hoog, 1,5 m breed

Winterhard

Vorstgevoelig: binnen overwinteren (boven 2 °C)

Mooi samen met

• Olijfboom: Nog een mediterrane kuipplant die licht en koel binnen overwintert.
• Laurier: Groenblijvend, voor dezelfde zonnige terrashoek.
• Rozemarijn: Geurig blad naast de limoen, en in de keuken een goed duo.
• Lavendel: Lage, geurende potten aan de voet van de limoen.
• Basilicum: Een eenjarig kruid in een pot ernaast, dat ook van warmte houdt.

Hoe en wanneer plant je een limoen?

Planten in april–mei.

1. Verpot in april–mei, voor hij naar buiten gaat, als de wortels de pot vullen; om de twee à drie jaar is genoeg.
2. Kies een pot die maar 3–5 cm breder is dan de oude: in een te grote pot blijft de grond te lang nat.
3. Leg onderin een laag grind of kleikorrels en gebruik citrusgrond.
4. Zet de boom even diep als voorheen; de entplek moet boven de grond blijven.
5. Druk de grond aan en geef water tot het onderaan uit de pot loopt.
6. Bij een grote kuip die je niet meer verpot: vervang elk voorjaar de bovenste 5 cm potgrond door verse.

Verzorgen

Water

Geef pas water als de bovenste 2–3 cm droog aanvoelen, en dan grondig. Liefst regenwater: kalkrijk leidingwater geeft gele bladeren.

Bemesten

Van april tot september elke twee weken citrusmest; in de winter niet.

Naar buiten en binnen

Laat hem na half mei eerst een week wennen in de halfschaduw voor hij in de volle zon gaat, en haal hem in oktober binnen voor de nachten koud worden.

Luchtvochtigheid

Besproei binnen in de winter af en toe het blad; droge lucht trekt spint aan.

Oogsten

Pluk de limoenen als ze groen, glanzend en sappig zijn en licht meegeven als je erin knijpt. Laat je ze hangen, dan worden ze geel en minder fris.

In de keuken

Sap en geraspte schil in dressings, curry’s, dranken, ceviche en desserts. Rasp alleen de groene buitenlaag, niet het bittere wit.

Tip: Overwinter hem licht bij minstens 10 °C en geef dan weinig water: koude, natte wortels zijn de belangrijkste oorzaak van bladval in de winter.

Wanneer snoei je een limoen?

Snoeimaanden: februari–maart.

Wanneer: In februari–maart, voor de nieuwe groei begint. Snoei weinig: een limoen vormt vanzelf een mooie kroon.

Hoe:

• Knip dode, zieke en kruisende takken weg.
• Kort te lange scheuten in om de kroon compact en rond te houden; knip net boven een blad.
• Verwijder krachtige, rechtopgaande waterloten die uit de stam of de dikke takken schieten.
• Knip scheuten die onder de entplek uitlopen meteen weg: die komen van de onderstam.
• Dun een te dichte kroon uit, zodat licht en lucht tot in het midden komen.

Let op: Draag stevige handschoenen: de twijgen hebben scherpe doornen.

Snoeien: wanneer en hoe · Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Stekken

In de zomer halfrijpe stekken van 10–15 cm nemen, onderste bladeren weg, in vochtige stekgrond onder plastic bij 20–25 °C. Het duurt enkele weken voor ze wortelen.

Zaad

Verse pitten kiemen makkelijk bij kamertemperatuur, maar zo’n zaailing draagt pas na vele jaren vruchten.

Hoe komt een limoen de winter door?

Winterhard tot 2 °C: beschermen in strenge winters.

• Niet winterhard: hij verdraagt geen vorst en is gevoeliger voor kou dan de citroen. Haal hem in oktober binnen.
• Overwinter licht bij minstens 10 °C, liefst 10–15 °C, zoals in een koele serre of veranda.
• Geef in de winter weinig water en geen mest; de grond mag tussendoor goed opdrogen.
• In een warme, donkere kamer laat hij zijn blad vallen: zet hem zo licht mogelijk, eventueel onder een groeilamp.

Ziektes en plagen

• Schildluis: Bruine bultjes op stengels en bladnerven, met plakkerig blad. Wegvegen met een doekje of een zacht borsteltje en wat zeepsop.
• Wolluis: Witte, wollige pluisjes in de bladoksels. Wegdeppen met een wattenstaafje met wat alcohol, of afspoelen.
• Spint: Fijne gele stipjes en spinsel op het blad, vooral in droge winterlucht. Blad besproeien en de plant koeler zetten.
• Gele bladeren: Geel blad met groene nerven wijst op ijzergebrek door kalk: geef regenwater en citrusmest. Gele, vallende bladeren in de winter wijzen op te weinig licht of te natte grond.
• Bladval: Na verhuizen, tocht of een plotse temperatuurwissel. Geef de plant rust op een lichte plek; hij loopt meestal opnieuw uit.

Het jaar rond

• Januari: Licht en koel binnen. Weinig water. Letten op schildluis en spint.
• Februari: In vorm snoeien. Nog weinig water.
• Maart: Bloei begint. Snoeien afronden. Stilaan meer water geven en beginnen met bemesten.
• April: Verpotten indien nodig. Elke twee weken citrusmest.
• Mei: Na half mei naar buiten, eerst een week in de halfschaduw.
• Juni: Bloei en vruchtzetting. Geregeld water en mest.
• Juli: Water geven als de bovenste grond droog is. Stekken nemen.
• Augustus: Water en mest. Letten op schildluis.
• September: Laatste mestbeurt. Groene, sappige vruchten plukken.
• Oktober: Binnenhalen voor de nachten koud worden. Oogsten.
• November: Licht en koel overwinteren bij minstens 10 °C.
• December: Weinig water, geen mest. Rijpe vruchten plukken.

Eetbaar en bruikbaar

Vruchten (september–december)

Een limoen in een pot bloeit vooral in het voorjaar; de vruchtjes zijn klaar in de herfst en de vroege winter, van september tot december. Pluk ze als ze groen en glanzend zijn, sappig aanvoelen en een beetje meegeven als je erin knijpt: laat je ze hangen, dan worden ze geel en minder fris. Deze kleine limoen (key lime) is zuurder en geuriger dan de grote limoen uit de winkel. Gebruik het sap en de geraspte groene schil, enkel van je eigen, onbehandelde vruchten, in dressings, curry’s, guacamole, dranken en desserts zoals key lime pie.

Bewaring

Limoenen drogen sneller uit dan citroenen: bewaar ze in een zakje in de koelkast, zo houden ze een à twee weken. Rasp eerst de schil en pers dan het sap; vries ze apart in, het sap in een ijsblokjesvorm: zo houden ze 6 maanden.

Let op: Gebruik de schil enkel van vruchten van je eigen plant die niet bespoten is. Planten uit het tuincentrum zijn vaak behandeld met middelen die voor voedsel niet toegelaten zijn: eet de vruchten van een pas gekochte plant pas na een jaar, als er bij jou nieuwe gegroeid zijn. Limoensap op de huid kan in fel zonlicht bruine vlekken of blaren geven: was je handen na het persen. De limoen is niet winterhard: overwinter hem vorstvrij, licht en koel bij minstens 10 °C, en oogst binnen of in de serre. Pas op voor de scherpe doornen.

Eten en gebruiken doe je op eigen risico: zie de gebruiksvoorwaarden.

Recepten

• Key lime pie (limoentaart) (Gerecht · 8 stukken · 45 min + 3 uur koelen)
• Limoenlimonade met munt (Sap · ± 1 liter · 15 min)

Wist je dat?

• Key lime pie, het bekende taartje uit Florida, is genoemd naar deze limoen, die vroeger op de Florida Keys werd gekweekt.
• Citrusvruchten zijn botanisch gezien bessen met een leerachtige schil, een vruchttype dat hesperidium heet.
• De kaffirlimoen, waarvan het blad in de Thaise keuken gebruikt wordt, is een andere soort: Citrus hystrix.