Struikclematis

Hoe herken je een struikclematis?

Groeivorm

Losse pol van 60–80 cm hoog en zo’n 60 cm breed, met slappe stengels die graag tegen buren leunen.

Blad

Enkelvoudig, eirond, tegenoverstaand en zonder steel; gaafrandig, vandaar de naam integrifolia.

Bloem

Knikkende klokjes van 3–5 cm met vier dikke, gedraaide kelkbladen die aan de punt omkrullen, van juni tot augustus.

Kleur

Indigo- tot violetblauw met een bundel crèmekleurige meeldraden; er bestaan ook witte en roze vormen.

Vrucht

Zilverachtige, pluizige zaadhoofdjes met lange, behaarde staarten.

Wortels

Een stevige wortelstok met veel wortels; oudere planten verplant je liever niet.

Bloei: juni–augustus · Planten: maart–april en september–oktober · Snoeien: maart

Waarom in je tuin?

• Een clematis voor de border, zonder klimrek of muur.
• Bloeit van juni tot augustus met sierlijke, knikkende klokjes.
• De zilverige zaadpluimen zijn na de bloei nog weken mooi.
• Bijen bezoeken de bloemen voor stuifmeel.
• Zeer winterhard en langlevend, met een eenvoudige snoei: alles in maart terug.

Waar staat een struikclematis graag?

• Zon tot halfschaduw; met de voeten koel en het hoofd in de zon bloeit ze het rijkst.
• Voedzame, goed doorlatende zand-, leem- of kleigrond; kalk is geen probleem.
• Normaal vochtig: niet te droog in de zomer en niet nat in de winter.
• Een plek tussen stevige buren, zoals lage struiken of vaste planten, waartegen ze kan leunen.
• Reken op 50–60 cm ruimte per plant.

Licht

Zon en halfschaduw

Grondsoort

Zand, leem of klei

Zuurtegraad

Niet kieskeurig

Vocht

Normaal

Grootte

0,7 m hoog, 0,6 m breed

Winterhard

Winterhard (tot -35 °C)

Mooi samen met

• Rozen: Een klassieke combinatie: de blauwe klokjes leunen tussen de takken van lage rozen.
• Vrouwenmantel: Een zachte, geelgroene voorgrond.
• Ooievaarsbek: Vult de voet en houdt de slappe stengels wat op.
• Duizendblad: Platte gele of witte schermen als contrast met de knikkende klokjes.

Hoe en wanneer plant je een struikclematis?

Planten in maart–april en september–oktober.

1. Plant in maart–april of in september–oktober.
2. Graaf een ruim plantgat en meng er compost door; maak op zware grond de ondergrond los.
3. Zet de plant zo’n 5 cm dieper dan ze in de pot stond: dan vormt ze meer knoppen onder de grond.
4. Houd 50–60 cm tussen de planten en zet meteen een steun, of plant bij een stevige buur.
5. Geef een flinke gieter water.
6. Mulch de voet met compost om de wortels koel te houden.

Verzorgen

Water

Het eerste jaar regelmatig bij droogte; daarna alleen in droge zomers.

Bemesten

In april compost of een organische mest voor vaste planten.

Steun

Zet in april een ring, een paar berkentakken of een lage obelisk; anders zakken de stengels uiteen.

Mulchen

Een laag compost rond de voet houdt de wortels koel.

Uitgebloeide bloemen

Wegknippen kan wat nabloei geven; laat je ze staan, dan krijg je mooie zaadpluimen.

Tip: Plant haar naast een lage struikroos of een stevige vaste plant: dan leunt ze er vanzelf tegenaan en is een steun overbodig.

Wanneer snoei je een struikclematis?

Snoeimaanden: maart.

Wanneer: In maart, als de nieuwe knoppen aan de voet beginnen te zwellen.

Hoe:

• Knip alle stengels van vorig jaar tot net boven de grond af.
• Laat de jonge knoppen aan de voet ongemoeid.
• Na de eerste bloei kun je uitgebloeide stengels inkorten voor een tweede, kleinere bloei.

Let op: Draag handschoenen bij het snoeien: het sap kan de huid irriteren.

Snoeien: wanneer en hoe · Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Scheuren

In het voorjaar een oudere pol voorzichtig met een scherpe spade delen; elk stuk heeft knoppen en veel wortels nodig.

Stekken

In april–mei jonge scheuten van de voet als stek nemen en in vochtige stekgrond laten wortelen.

Zaaien

Vers zaad in de herfst in een bak buiten zaaien. Het kiemt traag en onregelmatig, en zaailingen kunnen afwijken van de moederplant.

Hoe komt een struikclematis de winter door?

Winterhard tot −35 °C.

• Zeer winterhard, tot −35 °C: in België is geen bescherming nodig.
• De stengels sterven af; laat ze staan tot maart, dan weet je meteen waar de plant staat.
• In een pot: kies een ruime, diepe pot, zet hem beschut en zorg dat de grond niet volledig uitdroogt.

Ziektes en plagen

• Slakken: Vreten de jonge scheuten in het voorjaar. Raap ze ’s avonds of bescherm de plant met een kraag.
• Meeldauw: Wit poeder op de bladeren in droge nazomers. Geef voldoende water, laat ruimte en knip aangetast blad weg.
• Omvallende stengels: Normaal voor deze plant. Geef tijdig steun of plant ze tussen stevige buren.
• Clematisverwelking: Komt bij deze kruidachtige soort zelden voor. Hangt een stengel plots slap, knip hem dan tot in gezond weefsel weg; meestal loopt de plant opnieuw uit.

Het jaar rond

• Maart: Alle stengels tot net boven de grond afknippen. Planten.
• April: Steun plaatsen. Compost geven. Letten op slakken.
• Mei: Stengels door de steun leiden. Stekken nemen.
• Juni: Begin van de bloei.
• Juli: Volle bloei. Water geven bij droogte.
• Augustus: Laatste bloemen en eerste zaadpluimen.
• September: Planten. Zaadpluimen laten staan.
• Oktober: Planten. Vers zaad zaaien in een bak buiten.
• November: De stengels sterven af; laten staan tot maart.

Eetbaar en bruikbaar

Niet eetbaar. Alle delen van clematis zijn giftig: als de plant beschadigd wordt, komt protoanemonine vrij, een scherpe stof die ook in boterbloemen en anemonen zit. Op de huid kan het sap roodheid, jeuk en blaren geven, vooral bij wie vaak met blote handen snoeit; in de mond geeft het een brandend gevoel, kwijlen, braken en buikpijn. De scherpe, bittere smaak houdt de meeste mensen en dieren tegen, maar houd jonge kinderen, honden, katten, konijnen en cavia’s weg van de plant en het snoeisel. Paarden en ander vee kunnen er meer van binnenkrijgen als ze een clematis over de afsluiting bereiken of snoeiafval vinden: plant hem niet langs een weide en gooi het snoeisel nooit in een weide of hok. Draag handschoenen bij het snoeien en opbinden, en was daarna je handen. Bij inslikken: bel meteen het Antigifcentrum (in België 070 245 245) of je huisarts.

Goed voor dieren

Bijen

Nectar en stuifmeel voor honingbijen en wilde bijen.

Wist je dat?

• Klimmende clematissen winden hun bladstelen rond een steun; deze soort heeft bladeren zonder steel en kan dus niet klimmen.
• De soort wordt al sinds de 16e eeuw in Europese tuinen gekweekt.
• De pluizige staarten aan de zaden zijn uitgegroeide stijlen; ze helpen de wind het zaad te verspreiden.